Để bình ổn giá cát và đảm bảo nguồn cung vật liệu xây dựng thông thường cho các dự án đầu tư công sau sáp nhập Quảng Nam và TP.Đà Nẵng, UBND tỉnh Quảng Nam đang tích cực giải quyết các “điểm nóng”, tháo gỡ vướng mắc bằng nhiều giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế địa phương.
Giá cát cao chót vót
Toàn tỉnh đang có 12 khu vực được cấp phép khai thác cát còn hiệu lực, với tổng trữ lượng hơn 970 nghìn mét khối, tổng công suất khai thác theo thiết kế hơn 156 nghìn mét khối/năm.
Cạnh đó, còn có 12 mỏ cát đã trúng đấu giá quyền khai thác khoáng sản, đang thực hiện hồ sơ, thủ tục cấp phép thăm dò, khai thác và các hồ sơ liên quan; 3 mỏ cát ở Điện Bàn, Quế Sơn, Duy Xuyên đã được phê duyệt nhưng UBND các huyện, thị xã chưa tổ chức đấu giá.
Ông Bùi Ngọc Ảnh - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, trữ lượng cát trên địa bàn rất lớn, song cung không đủ cầu, nhất là nhu cầu xây dựng trên địa bàn Quảng Nam và TP.Đà Nẵng đang rất cao.
Trong khi đó, địa bàn TP.Đà Nẵng chủ yếu phụ thuộc vào Quảng Nam do trên địa bàn thành phố không quy hoạch cấp phép khai thác mỏ cát. Các mỏ cát lớn trên địa bàn tỉnh tập trung ở các địa phương như Đại Lộc, Duy Xuyên, Điện Bàn lại hết hạn giấy phép nhưng không được gia hạn do vướng quy định pháp luật và chưa được đấu giá để cấp phép khai thác.
Ông Trần Quý Kiên - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp & Môi trường yêu cầu Quảng Nam vào cuộc, thực hiện hiệu quả các giải pháp bình ổn giá cát và đảm bảo nguồn cung trên địa bàn để không xảy ra tình trạng “nóng” đấu giá; đồng thời đề nghị Quảng Nam hoàn thiện báo cáo, đề xuất Bộ Nông nghiệp & Môi trường xem xét.
“Đề xuất nào không trái luật hiện hành sẽ kiến nghị Chính phủ đưa vào Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Địa chất và khoáng sản 2024. Trường hợp chưa phù hợp với luật hiện hành, Bộ Nông nghiệp & Môi trường sẽ đề xuất đưa vào nghị quyết của Chính phủ, hoặc kiến nghị sửa đổi luật vào cuối năm nay” - Thứ trưởng Trần Quý Kiên nói.
Ngoài ra, sự vào cuộc quyết liệt của lực lượng công an trong việc kiểm soát chặt chẽ các hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn khiến nhiều doanh nghiệp có tâm lý “e ngại” khi khai thác, kinh doanh cát. Do đó, giá cát thời gian qua tăng đột biến, có thời điểm lên đến 700 - 800 nghìn đồng/m3.
Bên cạnh đó, trị giá gói thầu về khai thác cát bị “thổi” lên cũng là yếu tố chính đẩy giá cát thị trường cao chót vót. Đơn cử, ngày 19/6 vừa qua, Công ty Đấu giá hợp danh Hòa Thuận đại diện UBND huyện Đại Lộc tổ chức đấu giá quyền khai thác khoáng sản đối với 6 điểm mỏ, trong đó có 3 điểm mỏ cát, sỏi.
Cụ thể, mỏ cát ĐL12B1 và ĐL12B2 (thuộc xã Đại Quang) được đánh giá trữ lượng 166 nghìn mét khối, với mức giá khởi điểm hơn 1,2 tỷ đồng, nhưng Công ty CP Trường Lợi (có trụ sở tại xã Đại Hồng) đã trúng quyền khai thác khoáng sản với mức giá 129,6 tỷ đồng (sau 8 vòng đấu), tức gấp 105 lần giá khởi điểm.
Tương tự, mỏ cát ĐL2 (thuộc xã Đại Thắng) có trữ lượng khoảng 790 nghìn mét khối, với giá khởi điểm hơn 7,5 tỷ đồng, song Công ty TNHH Hoàng Châu Sa (có trụ sở tại xã Điện Hồng, thị xã Điện Bàn) trúng đấu giá 491,7 tỷ đồng, tức cao gấp 64 lần giá khởi điểm. Mỏ cát ĐL11 (xã Đại Đồng) có trữ lượng dự kiến khoảng 360 nghìn mét khối, với giá khởi điểm hơn 3,4 tỷ đồng.
Công ty CP Tập đoàn khoáng sản Công nghiệp 6666 (có trụ sở tại phường Thọ Xương, TP.Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang) trúng đấu giá 320 tỷ đồng, tức cao gấp hơn 92 lần giá khởi điểm.
Với mức trúng đấu giá của 2 mỏ cát này, giá cát quy đổi tại mỏ ĐL12B1 và ĐL12B1 tương ứng với 779.046 đồng/m3; mỏ ĐL2 có giá 622.429 đồng/m3; mỏ ĐL11 có giá 888.869 đồng/m3. Mức giá này chưa bao gồm các loại thuế và các chi phí đầu tư.
Sớm ổn định nguồn cung
Thời gian qua, UBND tỉnh đã rà soát các khu vực mỏ đá, đất san lấp, cát, sỏi đảm bảo điều kiện để tiếp tục đưa ra đấu giá và đôn đốc các đơn vị trúng đấu giá nhanh chóng thực hiện các hồ sơ, thủ tục có liên quan để cấp phép thăm dò, khai thác.
Chủ đầu tư các dự án kiểm tra, đôn đốc các nhà thầu đã được UBND tỉnh cho phép lập hồ sơ, thủ tục cấp phép khai thác khoáng sản không qua đấu giá, phục vụ các công trình sử dụng ngân sách nhà nước, khẩn trương thực hiện hoàn thiện hồ sơ, thủ tục để đảm bảo tiến độ thi công.
Các đơn vị hoạt động khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường có mỏ còn hiệu lực trên địa bàn tỉnh đảm bảo đưa mỏ vào hoạt động khai thác theo đúng công suất trong giấy phép.
“Chúng tôi tích cực tham mưu lãnh đạo UBND tỉnh về các giải pháp đảm bảo nguồn cung vật liệu xây dựng, rút ngắn thủ tục hành chính liên quan đến lĩnh vực khoáng sản xuống còn 1/3 so với thời gian quy định và tăng cường giải pháp kiềm chế giá kết hợp thanh tra, kiểm tra; đồng thời sử dụng AI trong giám sát khai thác khoáng sản tại các mỏ” - ông Ảnh thông tin.
Trong buổi làm việc với đoàn công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường vào cuối tuần qua, ông Phan Thái Bình - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh kiến nghị, cần bỏ qua thủ tục đấu giá và cấp phép thăm dò đối với trường hợp xin khai thác cát, sỏi ở sông, suối nhỏ.
Hoặc khai thác cát phục vụ nhu cầu dân sinh tại chỗ với khối lượng không quá 10.000m3, thời gian khai thác không quá 1 năm và có sự giám sát chặt chẽ của chính quyền địa phương. Điều này sẽ thuận lợi cho việc thi công các công trình thuộc 3 chương trình mục tiêu quốc gia và xóa nhà tạm ở miền núi.
“Về quy định trong đấu giá quyền khai thác khoáng sản đề nghị sửa đổi quy định tiền đặt trước tại điểm a khoản 24 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu giá tài sản số 37/2024/QH15 ngày 27/6/2024 từ “tiền đặt trước tối thiểu là mười phần trăm và tối đa là hai mươi phần trăm giá khởi điểm” thành “tiền đặt trước tối thiểu là mười phần trăm và tối đa là một trăm phần trăm giá khởi điểm”.
Đồng thời tiền đặt trước được nộp theo tỷ lệ thuận với giá khởi điểm của từng vòng đấu tiếp theo theo hình thức chuyển khoản vào tài khoản của tổ chức đấu giá tài sản chuyên nghiệp hoặc quy định cụ thể thời điểm dừng đấu giá khi có dấu hiệu bất thường. Đây là giải pháp để hạn chế doanh nghiệp không có đủ năng lực tham gia đấu giá và đẩy giá bất thường” - ông Bình đề nghị.
Theo ông Bình, đối với các công trình đầu tư công phê duyệt mới, Quảng Nam sẽ đảm bảo mỏ cát để thực hiện. Tuy nhiên, đối với các công trình đầu tư công cần cát để tiếp tục triển khai thì gặp khó do trước đây đã phê duyệt mỏ nhưng hết trữ lượng, lại không được mỏ bổ sung hoặc chỉ định mỏ khác để khai thác, thực hiện. Đây là vướng mắc, ảnh hưởng tiến độ dự án và khiến giá cát tăng cao.
