Từ những con thuyền lấp lánh trên sông Hoài đến du thuyền hiện đại lướt sóng Hàn Giang, du lịch đường thủy Đà Nẵng đang chuyển mình mạnh mẽ, trở thành sản phẩm "vàng" thu hút du khách. Tuy nhiên, đằng sau sự tăng trưởng nóng là những "con sóng ngầm" về quy hoạch, chính sách và đặc biệt là an toàn. Làm thế nào để tiềm năng không đi cùng rủi ro, và để mỗi hải trình thực sự là một trải nghiệm trọn vẹn?
Những năm gần đây, du lịch đường thủy Đà Nẵng phát triển mạnh mẽ với các tour trải nghiệm sông Hàn, Cù Lao Chàm, vịnh Đà Nẵng... bằng ca nô, tàu du lịch.
Cùng với sự gia tăng nhanh chóng về số lượng phương tiện và lượng khách tham quan, công tác bảo đảm an toàn trên sông, biển càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Chiều hè, khi thành phố vừa lên đèn, những con tàu du lịch lần lượt rẽ sóng rời cảng Sông Hàn. Tiếng máy tàu hòa lẫn tiếng nhạc, tiếng người cười nói, vẽ nên một bức tranh sôi động về du lịch đường thủy Đà Nẵng.
Chị Nguyễn Thị Thu Trang, du khách đến từ Hà Nội nói cảm thấy yên tâm khi tham gia tour du ngoạn sông Hàn vì tàu nào cũng trang bị đầy đủ áo phao, camera giám sát... Trước khi tàu rời bến, chị được nhân viên hướng dẫn cách sử dụng áo phao, lối thoát hiểm.
“Điều tôi ấn tượng là mọi thứ được chuẩn bị khá bài bản, từ khâu kiểm tra danh sách đến nhắc nhở khách đi lại an toàn. Vì vậy, trải nghiệm vào buổi tối, tôi vẫn rất yên tâm”, chị Trang chia sẻ.
Từ đầu năm 2025 đến nay, Đà Nẵng chưa xảy ra vụ tai nạn nghiêm trọng nào liên quan đến phương tiện chở khách du lịch đường thủy. Đây là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và ý thức từ phía du khách. Tuy nhiên, thành phố vẫn cảnh báo các doanh nghiệp không được chủ quan, đặc biệt vào cao điểm hè, khi lượng khách tăng mạnh, dễ phát sinh các tình huống rủi ro.
Thực tế, công tác quản lý an toàn đường thủy tại Đà Nẵng đang được siết chặt, đặc biệt sau sự cố lật tàu Vịnh Xanh 58 trên vịnh Hạ Long.
Ông Ngô Văn Thọ, Giám đốc Cảng vụ đường thủy nội địa thành phố Đà Nẵng cho biết, Sở Xây dựng vừa yêu cầu các doanh nghiệp vận hành tàu du lịch phải thực hiện nghiêm quy định về đăng kiểm, bảo dưỡng phương tiện định kỳ, tập huấn nghiệp vụ cho thuyền trưởng, nhân viên phục vụ và có phương án ứng phó sự cố khẩn cấp trên sông nước.
Theo ông Thọ, để được xuất bến, tàu du lịch phải trang bị đầy đủ thiết bị định vị, camera giám sát, hệ thống nhận dạng tự động, phòng cháy chữa cháy, phao cứu sinh. Ngoài ra, trước thời điểm khởi hành, hành khách được xem video hướng dẫn cách sử dụng áo phao và thoát hiểm khi xảy ra sự cố.
“Theo quy định mới, Đà Nẵng không bắt buộc hành khách phải mặc áo phao suốt hành trình, tuy nhiên áo phải được chủ tàu treo sẵn sau lưng ghế để khách thuận tiện sử dụng khi cần thiết”, ông Thọ thông tin thêm.
Mới đây, Sở Xây dựng thành phố có văn bản đề nghị các cơ quan liên quan tăng cường biện pháp bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường thủy.
Theo đó, Sở yêu cầu Cảng vụ Hàng hải Đà Nẵng (quản lý các tuyến đường thủy nội địa quốc gia như Hội An - Cù Lao Chàm, sông Thu Bồn), Cảng vụ Đường thủy nội địa thành phố cùng các doanh nghiệp vận tải du lịch kiểm tra kỹ thuật phương tiện, trang thiết bị cứu sinh, đồng thời đánh giá năng lực chuyên môn và tình trạng sức khỏe của thuyền viên trước khi cấp phép cho phương tiện xuất bến. Kiên quyết từ chối cấp phép đối với trường hợp chở quá số người, thiếu trang bị an toàn, hoặc phát hiện thuyền viên sử dụng chất kích thích.
Theo quy định mới, Đà Nẵng không bắt buộc hành khách phải mặc áo phao suốt hành trình, tuy nhiên áo phải được chủ tàu treo sẵn sau lưng ghế để khách thuận tiện sử dụng khi cần thiết.
Ông Ngô Văn Thọ, Giám đốc Cảng vụ đường thủy nội địa thành phố Đà Nẵng
Hơn 20 năm gắn bó với du lịch đường sông, ông Đặng Hòa, chủ tàu du lịch Hàn Giang chia sẻ rằng, ông luôn ý thức việc gìn giữ hình ảnh du lịch đường thủy Đà Nẵng an toàn, thân thiện. Những năm gần đây, bên cạnh đầu tư thay mới áo phao, lắp đặt hệ thống camera hành trình, ông thường xuyên tổ chức diễn tập xử lý tình huống để nâng cao kỹ năng ứng phó của thuyền viên. Trước mỗi chuyến đi, đội ngũ kỹ thuật tiến hành kiểm tra nhiên liệu, đèn tín hiệu, thiết bị định vị GPS và hệ thống giám sát hành trình.
“Du lịch đường thủy là một nét riêng hấp dẫn của Đà Nẵng, vì vậy chúng tôi luôn chú trọng từng chi tiết nhỏ. Tôi nghĩ, giữ vững an toàn cũng là cách chúng tôi bảo vệ uy tín của chính mình và của thành phố nên càng dốc sức”, ông Hòa chia sẻ.
Theo đề án phát triển du lịch đường thủy nội địa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Đà Nẵng hướng đến xây dựng hệ thống cảng, bến đạt chuẩn, bổ sung tàu cao tốc, du thuyền, tàu lưu trú và phát triển các dịch vụ mạo hiểm gắn với sông nước. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố gặp không ít khó khăn do nhiều danh mục dịch vụ vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể về điều kiện cấp phép.
Bên cạnh đó, tại các khu vực giàu tiềm năng như Khu an dưỡng Tiên Sa (bán đảo Sơn Trà), hòn Sơn Chà, Sủng Cỏ, Mà Đa (vịnh Đà Nẵng)..., việc khai thác du lịch đường thủy đến nay vẫn chưa phát huy hiệu quả. Nguyên nhân chính nằm ở sự chậm trễ trong khâu kết nối hạ tầng kỹ thuật như bến thủy, cầu tàu, điểm dừng chân, cũng như thiếu cơ chế triển khai các dịch vụ vui chơi giải trí, thể thao mạo hiểm trên mặt nước.
Đặc biệt, tuyến kết nối sông Cổ Cò và tuyến đường thủy từ CT15 đi thẳng ra Cù Lao Chàm vẫn còn nhiều vướng mắc về chủ trương đầu tư, khiến hành trình liên kết vùng du lịch ven biển - sông - đảo vẫn dang dở.
Theo các doanh nghiệp, khó khăn lớn nhất hiện nay không hẳn nằm ở yếu tố thị trường hay nguồn lực đầu tư, mà ở khoảng trống chính sách và các quy định chưa phù hợp.
Điển hình như Thông tư 10/2024/TT-BGTVT (sửa đổi, bổ sung các quy định về quản lý tuyến vận tải từ bờ ra đảo) yêu cầu tàu biển phải đạt cấp hạn chế III trở lên mới được phép hoạt động, trong khi giới chuyên môn đánh giá, tàu chỉ cần đạt cấp hạn chế II đã đủ điều kiện kỹ thuật cho khai thác tuyến gần bờ. Việc áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật cao hơn mức cần thiết khiến doanh nghiệp tăng chi phí đầu tư, cũng như làm chậm quá trình triển khai sản phẩm mới.
Ở khía cạnh khác, ông Cao Trí Dũng, Chủ tịch lâm thời Hiệp hội Du lịch thành phố Đà Nẵng cho rằng, việc chậm trễ triển khai cấp phép các loại hình thể thao mạo hiểm gắn với du lịch đường thủy như lặn biển, chèo thuyền vượt ghềnh thác, nhảy dù... khiến dịch vụ phụ trợ nghèo nàn.
Trong khi vùng ven, điểm đến mới như Hòa Bắc, Nam Ô, Sơn Trà hay vành đai vịnh Đà Nẵng gần như “trắng” hạ tầng tiếp cận bằng đường thủy. Chưa kể, lòng sông bồi lắng, chưa được khơi thông cũng là rào cản lớn cho xu hướng phát triển du lịch đường sông.
Theo ông, việc chưa thống nhất các tiêu chuẩn kỹ thuật đối với phương tiện thủy, chậm trễ trong quy trình cấp phép vận hành hay thiếu cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho các mô hình kinh doanh sáng tạo càng khiến “cuộc chơi” bị bó hẹp.
Đặc biệt, việc mạnh dạn áp dụng cơ chế đặc thù cho phép địa phương, doanh nghiệp linh hoạt thí điểm mô hình dịch vụ du lịch đường thủy mới, bao gồm thể thao mạo hiểm, nghỉ dưỡng nổi, hay các sản phẩm kết hợp lễ hội trên sông... sẽ tạo động lực phát triển mới.
Trong bối cảnh du lịch đang chuyển mình mạnh mẽ sang xu hướng “xanh” và trải nghiệm cá nhân, việc giữ vững an toàn trên mặt nước là điều kiện tiên quyết, song không thể chỉ dừng lại ở kiểm soát kỹ thuật, cơ sở hạ tầng. Đà Nẵng cần tính toán một giải pháp toàn diện, từ thay đổi tư duy quản lý đến cấu trúc hạ tầng và xây dựng hành lang pháp lý để làn sóng du lịch đường thủy thực sự cất cánh trên nền tảng bền vững.
Chính quyền thành phố tiếp tục nghiên cứu cơ chế chính sách để tạo điều kiện cho doanh nghiệp du lịch đường thủy hoạt động hiệu quả, khai thác tốt nhất lợi thế, tiềm năng sông, biển của Đà Nẵng.
Khó khăn các doanh nghiệp thường gặp khi tổ chức hoạt động kinh doanh du lịch đường thủy là vướng nhiều quy định pháp lý, đôi khi chồng chéo do chịu sự điều chỉnh của nhiều luật khác nhau, như Luật Giao thông đường thủy nội địa, Luật Du lịch, Luật Hàng hải Việt Nam, Luật Bảo vệ môi trường.
Chưa kể, những hạn chế về hạ tầng và quy hoạch cảng bến thủy (bến tàu, cầu cảng...) cũng gây khó khăn cho doanh nghiệp, điểm đến. Vì vậy, trên địa bàn tỉnh Quảng Nam (cũ) rất ít doanh nghiệp được cấp phép kinh doanh du lịch đường sông dẫn đến nhiều doanh nghiệp, cá nhân hoạt động trái pháp luật.
Tháng 12/2024, bến tạm đưa đón khách tham quan làng gốm Thanh Hà (phường Hội An Tây) theo đường sông bị đóng cửa hoạt động do không đủ điều kiện. Sự việc khiến lượng khách tham quan làng gốm giảm sút 60-70%.
Để “đối phó”, các doanh nghiệp vận tải đường thủy chuyển sang hình thức đưa, đón khách “chui”. Cụ thể, sau khi đưa khách cập bến sẽ nhanh chóng cho thuyền ra giữa sông neo chờ nhằm tránh các cơ quan chức năng phát hiện, kiểm tra hoặc đổ khách xuống bến đường Nguyễn Du (cũng chưa đủ điều kiện cấp phép) cách làng gốm khoảng 700m sau đó trung chuyển bằng xe điện vào làng.
Theo lãnh đạo phường Hội An Tây, việc đóng bến tạm Thanh Hà đã gây thiệt hại cho hoạt động du lịch làng gốm. Trước đây, lãnh đạo phường Thanh Hà (cũ) cũng nhiều lần đề xuất cho phép mở lại bến cầu tạm đón khách nhưng do vướng những quy định pháp luật nên vẫn chưa thực hiện được.
Thời gian tới, phường Hội An Tây sẽ tiếp tục xúc tiến xin phép các cơ quan liên quan cấp phép cho bến được đón, trả khách du lịch hoặc có giải pháp nhằm khai thác những lợi thế đường sông cũng như đáp ứng các nhu cầu trải nghiệm của du khách.
Thời gian qua thành phố đã ban hành nhiều văn bản, đề án phát triển du lịch đường thủy, kể cả chính sách kêu gọi đầu tư các tuyến du lịch ven biển nhưng do chưa có hướng dẫn cụ thể nên hoạt động du lịch ven biển vẫn chưa có nhiều đột phá.
Bà Phạm Nhất Nữ Như Hoa - Giám đốc Công ty TNHH Đồng Vĩnh Thịnh cho biết, công ty có 2 tàu vận chuyển khách sức chứa lần lượt mỗi tàu gồm 80 khách và hơn 250 khách. Các tàu chủ yếu chạy trên sông Hàn buổi tối, ban ngày khách nào có nhu cầu ra biển thì cũng chỉ đi lòng vòng rồi về do không có dịch vụ trải nghiệm, khiến hiệu quả khai thác thấp.
Mới đây, Công ty TNHH Đồng Vĩnh Thịnh đề xuất UBND thành phố xin đầu tư một số sản phẩm du lịch tại khu Sủng Cỏ, Mài Đa nhằm tổ chức các hoạt động thể thao biển nhưng do thời điểm sáp nhập vẫn chưa có quyết định cuối cùng.
Được biết, ngày 19/5/2025, Phó Chủ tịch UBND TP.Đà Nẵng Trần Chí Cường đã ký Quyết định số 1555 ban hành Phương án tổ chức hoạt động vui chơi, giải trí dưới nước khu vực ven bờ và khu vực sông Hàn trên địa bàn thành phố Đà Nẵng (cũ), trong đó quy định cụ thể khu vực tắm biển, vui chơi, nghỉ dưỡng, kể cả phương tiện tham gia các hoạt động giải trí dưới nước…
Theo ông Cao Trí Dũng - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng, lý do các hoạt động du lịch ven biển thời gian qua vẫn chưa được triển khai rộng rãi chủ yếu do thiếu vùng nước và điểm đến (hậu cần, vui chơi giải trí…) bởi vướng các quy định của biên phòng, quân đội…
Tuy nhiên, với sự phối hợp và những chỉ đạo quyết liệt của UBND thành phố gần đây đã tạo điều kiện thông thoáng rất nhiều cho doanh nghiệp. Trong đó, việc ban hành Quyết định 1555 đã mang đến những cơ sở pháp lý thuận lợi giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư, khai thác các hoạt động ven biển.
Vấn đề hiện nay là các chủ phương tiện, các nhà đầu tư điểm đến phải phối hợp nhằm nhanh chóng hình thành tour tuyến hoàn chỉnh.
Với lợi thế bờ biển dài hàng trăm cây số, các dòng sông chằng chịt liên kết với nhau, Quảng Nam và Đà Nẵng từ lâu tạo nên sức hút với du khách trong và ngoài nước về sản phẩm du lịch đường thủy.
Sau hợp nhất, tiềm năng du lịch đường thủy được kỳ vọng khai thác triệt để, trở thành sản phẩm du lịch độc đáo.
Đêm trên sông Hàn quả thực có sức hút, không chỉ đối với du khách từ nơi khác đến, mà với cả người dân thành phố. Sinh ra và lớn lên ở Đà Nẵng, khi có bạn phương xa ghé chơi, chị Phương Linh (phường Hải Châu) lại mời bạn lên thuyền ngắm thành phố về đêm.
Bắt đầu từ cảng sông Hàn, du thuyền đưa khách đi dọc ven sông, chiêm ngưỡng vẻ đẹp của các cây cầu.
Trên tuyến đường, hướng dẫn viên giới thiệu lịch sử hình thành các cây cầu, ngang qua thành Điện Hải, tòa Đốc lý hay còn gọi là Tòa thị chính Đà Nẵng (nay là Bảo tàng Đà Nẵng), rồi đến Bảo tàng Điêu khắc Chăm, bên bờ Đông là câu chuyện về chỉnh trang đô thị của thành phố từ xóm nhà chồ nay thành những tòa nhà chọc trời, tráng lệ…
Chỉ ven bờ sông Hàn, nhưng quá khứ, hiện tại đan xen nhau tạo nên dòng chảy xuyên suốt, dẫn dắt du khách tìm hiểu về lịch sử của vùng đất, con người Đà Nẵng.
Một số du thuyền có các chương trình biểu diễn nghệ thuật múa Chăm, múa dân gian, phục vụ ẩm thực.
Nếu đi vào cuối tuần, du khách có thể xem cầu Rồng phun lửa và nước, một màn trình diễn đặc sắc và ấn tượng.
Để có góc nhìn mới lạ, chiêm ngưỡng toàn cảnh thành phố Đà Nẵng, du khách, nhất là giới trẻ thường chọn tuyến du lịch thủy nội địa CT15 - Hòn Sụp - Bãi Nam - Bãi Đa.
Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Việt An Group Nguyễn Thanh Tâm cho biết, bắt kịp xu hướng này, đơn vị đã đầu tư du thuyền 5 sao hiện đại đưa khách tham quan bán đảo Sơn Trà.
Từ bến du thuyền Marina, thuyền chạy dọc theo bán đảo Sơn Trà, khám phá các vùng nước trong xanh quanh hòn Sụp, bãi Bụt, bãi Đa, ghềnh Bàng… Tại đây, du khách tham gia các hoạt động chèo SUP, trượt phao, ngắm san hô hay câu cá thư giãn giữa không gian biển trời yên bình.
Khi tham gia tour du thuyền Sơn Trà, ngoài du ngoạn bán đảo, trải nghiệm các hoạt động thú vị thì lúc trở về, du khách được tận hưởng cảnh hoàng hôn tuyệt đẹp, ngắm thành phố từ biển nhìn vào.
Những cây cầu nổi tiếng, những tòa nhà cao tầng và bãi biển trải dài, tạo nên một bức tranh toàn cảnh tuyệt đẹp.
Ngoài tuyến du lịch đường thủy từ phố cổ Hội An ra đảo Cù Lao Chàm, du khách lựa chọn phổ biến nhất là tuyến đường thủy sông Hoài, gắn liền với khu phố cổ bằng hình thức trải nghiệm thuyền không động cơ (ghe) hoặc thuyền có động cơ.
Anh Nguyễn Văn Thành, một hộ dân đưa khách du lịch bằng thuyền không động cơ trên sông Hoài nhiều năm qua cho biết, hiện nay tổng số lượng ghe đưa khách tham quan trên đoạn sông này gần 300 chiếc.
Điều mà du khách thích nhất là ngồi trên ghe, đi giữa dòng sông Hoài, hai bên là dãy nhà phố cổ trầm mặc, với mái ngói rêu phong, với đèn lồng; vào ban đêm có thể thả hoa đăng trên sông, lung linh, huyền hoặc đầy thơ mộng.
Theo ghi nhận, tuyến du lịch đường thủy dọc theo hạ lưu sông Thu Bồn, chở khách từ phố cổ Hội An đi thăm các làng nghề Gốm Thanh Hà, Mộc Kim Bồng, xuôi dòng xuống khu vực rừng dừa Bảy Mẫu Cẩm Thanh cũng thu hút hàng ngàn lượt khách đến tham quan tìm hiểu.
Trong tuyến này, điểm dừng chân hấp dẫn, sôi động nhất phải kể đến rừng dừa Bảy Mẫu Cẩm Thanh.
Anh Nguyễn Tuấn Liên, chủ doanh nghiệp Tuấn Liên Hoi An Eco Discovery chia sẻ, rừng dừa Bảy Mẫu có diện tích lên đến 100ha, tồn tại hơn mấy trăm năm; len lỏi trong những rặng dừa nước xanh mướt là rạch nước mát rượi. Trong suốt chuyến đi, du khách được nghe kể những câu chuyện lịch sử về rừng dừa, chiêm ngưỡng các loài động vật hoang dã như chim, cua và các loài cá, đồng thời tìm hiểu đời sống người dân địa phương với nghề trồng dừa...
Từ một làng chài nghèo khó, nhiều tour tuyến của các doanh nghiệp đã được mở ra, mang đến sinh kế cho cộng đồng cư dân. Riêng doanh nghiệp của tôi từ mấy chục thuyền thúng đến nay lên con số hơn 1.000 thúng. Chúng tôi không ngừng nghĩ ra những sản phẩm du lịch độc đáo phục vụ du khách từ sáng tạo ra điệu múa thúng độc đáo đến ẩm thực địa phương, trong đó có món chè dừa nước - dừa được hái từ chính rừng dừa Bảy Mẫu
Anh Nguyễn Tuấn Liên, chủ doanh nghiệp Tuấn Liên Hoi An Eco Discovery
Cũng như nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch đường thủy, anh Tuấn Liên mong muốn thành phố Đà Nẵng sẽ có một quy hoạch chung cho đường thủy, trong đó, khớp nối cơ sở hạ tầng, bến bãi, nâng tầm dịch vụ để tạo nên sản phẩm du lịch đường thủy độc đáo, phát huy lợi thế, tiềm năng của cả hai địa phương.
Du lịch đường thủy Đà Nẵng cần một quy hoạch bao trùm để khai thác tương xứng tiềm năng hệ sinh thái sông ngòi liên hoàn và đậm đặc giá trị văn hóa - lịch sử xứ Quảng.
Tại Lễ hội Cổ Cò 2024 trên sông Đế Võng (tên gọi đoạn sông Cổ Cò qua phường Hội An Tây và Hội An Đông), hoạt động thử nghiệm đi thuyền du lịch trên sông được nhiều du khách trải nghiệm, đánh giá cao. Tuy nhiên sau gần một năm, việc khai thác du lịch đường sông trên tuyến này vẫn bỏ ngỏ do chưa có bến tàu được cấp phép hoạt động.
Tương tự, phường Điện Bàn (nhất là tại khu vực phường Điện Phương cũ) có định hướng phát triển du lịch đường thủy gắn với sông Thu Bồn từ năm 2019 nhưng đến nay vẫn chưa thể phát triển bài bản. Bến tàu dù có trong quy hoạch vẫn chưa thiết lập được chủ yếu vì thiếu kinh phí.
Ông Phạm Văn Ba - Phó Chủ tịch UBND phường Điện Bàn cho biết, mới đây Nghị quyết Đảng bộ phường và HĐND phường đã giao UBND phường lập đề án phát triển du lịch, trong đó ưu tiên phát triển du lịch đường sông Thu Bồn và Vĩnh Điện.
“Dự kiến phường sẽ thiết lập bến đậu cho tàu du lịch tại Đông Khương và Triêm Tây. Ngoài ra, sẽ khảo sát thêm tại khu vực Triêm Nam (khu vực này phải xin ý kiến Cục Đường thủy nội địa) và nghiên cứu chọn thêm 1 bến trên tuyến sông Vĩnh Điện. Sau đó, phường sẽ đề xuất cơ quan chức năng của thành phố bổ sung quy hoạch các bến tàu phục vụ phát triển du lịch để xem xét phê duyệt hoặc tư vấn khu vực khác phù hợp hơn”, ông Ba nói.
Mở rộng ra trên toàn tỉnh Quảng Nam (cũ), hoạt động du lịch đường thủy chủ yếu giới hạn trên sông Hoài (trong phố cổ Hội An) và rải rác một vài khu vực hạ lưu sông Thu Bồn dù tiềm năng phát triển lĩnh vực này rất lớn do hệ thống sông ngòi ở địa phương gắn liền với chuỗi điểm đến du lịch và chứa giá trị văn hóa - lịch sử đặc sắc.
Ông Phạm Văn Ba thông tin thêm, khá nhiều doanh nghiệp quan tâm đến du lịch đường thủy ở phường Điện Bàn nhưng chủ yếu thiên về khảo sát sản phẩm, tour tuyến, còn doanh nghiệp đầu tư hạ tầng thì e dè bởi chưa rõ ràng về hành lang pháp lý, chủ trương, phân vùng quy hoạch phát triển du lịch cụ thể.
Trước khi thực hiện hợp nhất 2 địa phương, UBND thành phố Đà Nẵng đã phê duyệt chủ trương đầu tư dự án xây dựng và kinh doanh du lịch đường thủy nội địa với việc sẽ đầu tư xây dựng mới, cải tạo và mở rộng 20 bến thủy nội địa.
Dự án này tập trung phát triển dọc theo các tuyến sông lớn gồm các sông Hàn, Cổ Cò, Vĩnh Điện và sông Cẩm Lệ thuộc địa phận thành phố Đà Nẵng cũ. Dự án được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá lớn cho du lịch đường thủy nội địa của Đà Nẵng với tổng mức đầu tư dự kiến lên đến gần 10 nghìn tỷ đồng.
Đây là một tín hiệu tích cực, nhưng song song với quá trình thực hiện dự án (2025 - 2031), trong bối cảnh mới, du lịch đường thủy Đà Nẵng cần một “phác thảo” liên hoàn để tour tuyến mở rộng, thông suốt theo dòng chảy của sông nước xứ Quảng.
Một đặc trưng tự nhiên quan trọng khiến du lịch đường thủy thành phố mới rất được chờ đợi là nếu các tuyến du lịch hiện hữu ở sông Hàn kết nối được qua ngả sông Cổ Cò và sông Vĩnh Điện sẽ mở ra tuyến thủy liền mạch vào đến sông Trường Giang ở phía nam và lên tận Hòn Kẽm, Đá Dừng ở phía tây. Đây không đơn thuần là các dòng chảy tự nhiên mà còn là mạng lưới thủy lộ chất chứa, bồi lắng lớp lớp vỉa tầng văn hóa xứ Quảng.
Theo doanh nghiệp du lịch, cần tính toán kỹ lưỡng về nạo vét độ sâu lòng sông Cổ Cò, Vĩnh Điện kể cả tĩnh không các cây cầu qua sông thì mới tạo điều kiện tốt nhất cho du lịch đường thủy Đà Nẵng phát triển. Ngoài ra, loại hình du thuyền lưu trú trên sông, trên biển cũng rất tiềm năng, một số nơi đã triển khai cần được nghiên cứu xúc tiến.
Có thể thấy việc thúc đẩy lĩnh vực du lịch đường thủy nội địa không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành du lịch mà đòi hỏi sự vào cuộc liên ngành thì mới có thể đồng bộ.
Được biết, từ năm 2023, Đà Nẵng có đã đề án phát triển du lịch đường thủy nội địa thành phố Đà Nẵng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Cạnh đó, vào giữa năm 2024, Đà Nẵng cũng phê duyệt đề án “Phát triển ngành công nghiệp, dịch vụ liên quan đến du thuyền trên địa bàn thành phố Đà Nẵng”.
Dù ban hành khi chưa hợp nhất đơn vị hành chính nhưng cũng đã có tính toán đường dài về luồng tuyến khi chú trọng khai thác các tuyến thủy nội địa nối Đà Nẵng - Quảng Nam (cũ) trong thời điểm phù hợp. Đây là nền tảng thuận lợi để cơ quan chức năng có phương án điều chỉnh, tích hợp và thúc đẩy đồng bộ du lịch thủy nội địa trong thời gian tới.
Ông Cao Trí Dũng - Chủ tịch lâm thời Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng cho rằng, sau hợp nhất thành phố Đà Nẵng có hệ sinh thái đường thủy toàn diện, không chỉ tham quan, vãn cảnh mà cần tính phương án khai thác sâu về du lịch sinh thái, nông nghiệp, văn hóa - tâm linh.
Đà Nẵng cần quy hoạch đồng bộ về bến bãi để tàu du lịch di chuyển, các điểm dừng nghỉ cho du khách phải kết nối với điểm đến để đảm bảo khai thác lâu dài, hiệu quả.
Vụ việc hơn 100 khách du lịch ra Cù Lao Chàm nhưng không thể vào bờ bởi thời tiết hôm 23/7 đang đặt ra bài toán dự phòng cho ngành du lịch Tân Hiệp trong trường hợp bất khả kháng. Đây cũng là một trong những tiêu chí góp phần đảm bảo các điểm đến an toàn trong du lịch đường thủy.
Là trung tâm du lịch đảo, mỗi ngày đón 3-4 ngàn lượt du khách, Cù Lao Chàm đang là điểm đến được yêu thích. Theo thống kê, hiện toàn Cù Lao Chàm có 2.000 dân. Bà con phần lớn làm du lịch, dịch vụ, một số đi khai thác hải sản, hái lá rừng…
Tuy nhiên do yêu cầu về bảo tồn, quỹ đất quá nhỏ hẹp nên việc mở các cơ sở kinh doanh lưu trú gần như được kiểm soát với số lượng hạn chế. Chính quyền ưu tiên người dân sửa sang lại nhà cửa, không gian để kết hợp sinh sống, đưa khách vào trải nghiệm ăn ở trong nhà theo hình thức homestay.
Từ đầu mùa du lịch hè đến nay, bến cảng Cửa Đại và ngoài đảo Cù Lao Chàm luôn tấp nập, ca nô nối đuôi nhau đưa khách vào ra. Do nằm cách bờ khoảng 20 phút đi ca nô, điều kiện lưu trú hạn hẹp nên phần lớn khách ra thăm Cù Lao Chàm đều chọn đi về trong ngày.
Hằng ngày khách ra đảo tham quan rồi lên ca nô trở về trên những chuyến quay đầu trước buổi chiều. Lượng người ở lại khá ít.
Trong điều kiện nằm xa đất liền, phương tiện chỉ là ca nô du lịch, câu hỏi luôn được du khách đến Cù Lao Chàm đặt ra là khi có tình huống về thời tiết cực đoan mà tàu thuyền không thể hoạt động được thì khách sẽ lưu trú ở đâu trên đảo?
Chủ tịch UBND xã Tân Hiệp Phạm Thị Mỹ Hương cho biết, từ lâu ngành du lịch Tân Hiệp và phường Hội An đã dự lường đến trường hợp này. Một trong những giải pháp quan trọng nhất đó là tổ chức du lịch theo mùa, phân bổ tàu thuyền ra vào theo khung giờ an toàn, tránh những giờ thường có dông lốc nổi lên theo quy luật thời tiết biển.
Theo đó, mùa du lịch rơi vào mùa hè, đây là giai đoạn ít mưa gió, khách xuất bến Cửa Đại và trở về trong ngày, trước đầu giờ chiều. Đây là khung giờ an toàn, các chủ tàu và ngành chức năng luôn bám sát tình hình thời tiết để điều tiết ca nô đảm bảo an toàn tuyệt đối cho du khách.
Bà Phạm Thị Mỹ Hương cũng khẳng định, ngoài việc cập nhật thời tiết liên tục để điều tiết đón khách ra đảo, đưa khách vào bờ thì một yếu tố rất quan trọng đó là khả năng nhận định thời tiết của ngư dân Cù Lao Chàm, trong đó có nhiều chủ tàu rất tốt.
Sở Xây dựng thành phố Đà Nẵng vừa có công văn đề nghị các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp vận tải, chủ phương tiện, chủ cảng, bến thủy nội địa tăng cường đảm bảo an toàn vận tải đường thủy. Sở Xây dựng lưu ý các đơn vị liên quan thường xuyên theo dõi thời tiết, đặc biệt là hiện tượng diễn biến phức tạp, bất thường như dông, lốc, tầm nhìn hạn chế… để kịp thời phối hợp với các lực lượng chức năng thông báo ngừng cấp phép cho phương tiện rời cảng, rời bến thủy nội địa; nhanh chóng liên lạc với các phương tiện đang hoạt động để hướng dẫn vào khu vực tránh, trú an toàn.
Người dân có thể nhìn hướng gió, mây để biết cơn dông sắp tới hay chưa. Từ đó xin phép cơ quan chức năng kiểm tra an toàn để đưa khách lên tàu. Bên cạnh đó, lâu nay xã luôn có phương án dự phòng cho khách du lịch nếu ra thăm đảo mà thời tiết xấu không thể vào được đất liền trong ngày.
“Hiện nay trên đảo năng lực lưu trú chỉ có thể đón tiếp tối đa 200 khách/ngày. Dù vậy, rất nhiều cơ sở, cơ quan công sở đều có chỗ để bố trí trong tình huống cấp bách. Đặc biệt, xã cũng thường xuyên làm việc và nhận được đồng thuận của bà con trong việc đón khách khi hoạt động tàu thuyền gián đoạn. Bất cứ nhà dân nào ở Cù Lao Chàm cũng sẵn sàng mời khách vào ăn ở. Khi có tình huống bất khả kháng buộc khách ở lại, xã cũng làm việc để các hộ kinh doanh giảm - miễn chỗ ở, bố trí mọi điều kiện cần thiết để khách cảm thấy an tâm khi nán lại đảo”, bà Phạm Thị Mỹ Hương nói.
Gắn chặt với các yêu cầu về đảm bảo an toàn và mở rộng khung chính sách để đa dạng điểm đến, nâng tầm trải nghiệm là mục tiêu lâu dài cho du lịch đường thủy. Để đi đường dài, vừa phải tính toán cho câu chuyện với tầm nhìn xa hơn…
Lợi thế về hệ thống sông ngòi phong phú tạo ra động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội và du lịch của Đà Nẵng. Tuy nhiên, sự đa dạng trong hoạt động giao thông thủy nội địa đi kèm với những thách thức về an toàn, đặc biệt tại các tuyến du lịch nổi bật như sông Hàn, sông Hoài (phố cổ Hội An) - hoạt động chủ yếu từ 18 giờ đến 22 giờ hằng ngày - và tuyến Cửa Đại - Cù Lao Chàm hoạt động ban ngày.
Theo Thượng tá Phan Thanh Hồng - Trưởng Phòng Cảnh sát giao thông Công an thành phố Đà Nẵng, thời gian qua đơn vị đã triển khai các biện pháp quyết liệt, đặt an toàn của người tham gia lên hàng đầu. Với việc tổng kiểm soát phương tiện hoạt động vận tải đường bộ và đường thủy đang được triển khai, lực lượng Cảnh sát đường thủy sẽ phối hợp chặt chẽ Cảng vụ đường thủy nội địa và Bộ đội Biên phòng để tổ chức kiểm tra định kỳ và đột xuất tại các bến tàu, điểm xuất phát.
“Bên cạnh hoạt động của Cảnh sát đường thủy, chính quyền các địa phương có tuyến đường thủy nội địa cần tăng cường giám sát quản lý bến thủy, không cho phép các phương tiện không đủ điều kiện hoạt động. Thời gian tới, Phòng Cảnh sát giao thông sẽ tiếp tục phối hợp các sở, ngành và chính quyền địa phương để rà soát, hoàn thiện cơ chế quản lý giao thông đường thủy nội địa. Chúng tôi quyết tâm không để xảy ra tai nạn nghiêm trọng. Mục tiêu là xây dựng hình ảnh Đà Nẵng an toàn, thân thiện, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch và tạo nền tảng bền vững cho sự phát triển kinh tế địa phương” - Thượng tá Phan Thanh Hồng chia sẻ.
Ông Vũ Cao Giang, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển FVG Land (thuộc Tập đoàn FVG) nêu kỳ vọng về một dòng sông Thu Bồn sôi động hơn. Tại Nam Hội An City (xã Duy Nghĩa), bến du thuyền đã chính thức hoạt động, kết nối du khách đến phố cổ Hội An và các điểm lân cận.
“Không đơn thuần là một con sông, Thu Bồn là dòng chảy của giao thương, văn hóa, nghệ thuật, góp phần kiến tạo di sản. Chúng tôi rất kỳ vọng các làng nghề dọc sông sẽ sáng tạo sản phẩm, câu chuyện độc đáo, kết nối thành hệ sinh thái phát triển bền vững dựa vào du lịch. Từ Thu Bồn, chúng tôi nhận thấy du lịch đường thủy gắn với bến du thuyền là sản phẩm mũi nhọn, tạo bản sắc riêng có cho miền đất vốn đã khẳng định được tên tuổi trên bản đồ du lịch”, ông Vũ Cao Giang chia sẻ.
Theo ông Vũ Cao Giang, hiện tại, một số đoạn sông Thu Bồn đầy tiềm năng nhưng thiếu quy hoạch tổng thể, khiến liên kết còn lỏng lẻo. Tập đoàn FVG hy vọng sắp tới chính quyền sẽ có kế hoạch dài hơi cho phát triển tuyến du lịch dọc sông, với bến thuyền Nam Hội An City làm điểm trung chuyển. Hướng tới du lịch xanh, tập đoàn này cũng muốn kết hợp nhiều tour tham quan, hòa quyện sản phẩm hiện có để du khách có trải nghiệm khó quên, đồng thời “thay áo mới” cho khu vực sau sáp nhập hành chính.
Theo thống kê, hiện nay, thành phố có 36 con sông lớn nhỏ với tổng chiều dài gần 971,3 km, trong đó có 5 tuyến đường thủy nội địa quốc gia. Đáng chú ý, 19 tuyến sông đang được khai thác vận tải với chiều dài 380,3 km, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động giao thông thủy nội địa. Đây là “dư địa” khá dồi dào cho tham vọng phát triển du lịch đường thủy.
Các tuyến như sông Hàn, sông Hoài hay Cửa Đại - Cù Lao Chàm đã “hút hồn” hàng triệu du khách nhờ cảnh quan thiên nhiên, di sản văn hóa và hoạt động khám phá thú vị. Tuy nhiên, khớp nối các điểm đến bằng một quy hoạch bài bản và xứng tầm hơn là việc cần phải tính đến cho câu chuyện đường dài.
Quy hoạch mới, kỳ vọng sẽ mở lối cho việc hình thành hệ thống bến thủy nội địa hiện đại, nối liền Hội An, Cù Lao Chàm với Đà Nẵng qua tour liên tỉnh; phát triển sản phẩm bền vững như khám phá làng nghề, sinh thái sông nước.
Xa hơn nữa, là áp dụng công nghệ số để quản lý lộ trình, đảm bảo an toàn, hướng tới du lịch xanh, du lịch sinh thái thân thiện với môi trường. Đa dạng điểm đến cũng sẽ góp phần giảm tải cho nội thành, thúc đẩy kinh tế địa phương qua “hệ sinh thái” du lịch - từ làng nghề thủ công truyền thống đến các dịch vụ hiện đại.
Những giải pháp này sẽ góp phần nâng tầm trải nghiệm cho du khách, bảo tồn di sản, đẩy mạnh kinh tế xanh cho miền Trung.
Nội dung: TIỂU YẾN - VĨNH LỘC - NGỌC HÀ - QUỐC TUẤN - CẨM PHÔ - THÀNH CÔNG
Trình bày: MINH TẠO
