Cách mạng Tháng Tám năm 1945 tại Đà Nẵng:Giá trị lịch sử và bài học thời đại

1. Sau khi Nhật tuyên bố đầu hàng Đồng minh ngày 15/8/1945, tình hình chính trị ở Đà Nẵng chuyển biến nhanh chóng, tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng cách mạng phát động khởi nghĩa. Tuy nhiên, đây cũng là địa bàn có nhiều khó khăn do quân Nhật từ các tỉnh Bình Định, Quảng Nam tập trung về Đà Nẵng, với lực lượng khoảng 5.000 quân.

Trước tình hình đó, lực lượng cách mạng chủ động thực hiện sách lược vận động, phân hóa và trung lập hóa quân Nhật, yêu cầu họ không can thiệp vào công việc nội bộ của người Việt. Sách lược này góp phần hạn chế nguy cơ xung đột vũ trang, tạo điều kiện để cuộc khởi nghĩa được tiến hành chủ yếu bằng sức mạnh chính trị của quần chúng.

Sáng 26/8/1945, đúng 8 giờ, tiếng còi tầm thành phố vang lên làm hiệu lệnh, các cơ sở cách mạng, lực lượng tự vệ và cán bộ phụ trách các mục tiêu đồng loạt hành động. Công nhân, viên chức và đông đảo quần chúng tiến vào các nhà máy, công sở, cơ quan trọng yếu, tuyên bố xóa bỏ bộ máy chính quyền cũ và thiết lập chính quyền cách mạng. Các đội tự vệ được phân công bảo vệ những vị trí quan trọng.

Tại Tòa Đốc lý Đà Nẵng, lực lượng cách mạng do đồng chí Lê Văn Hiến dẫn đầu tiến vào tiếp nhận chính quyền. Đây là sự kiện có ý nghĩa quyết định, khẳng định chính quyền ở Đà Nẵng đã thuộc về nhân dân.

Ngày 28/8/1945, gần ba vạn người dân thành phố tập trung tại sân vận động tham dự cuộc mít tinh mừng độc lập và chứng kiến lễ ra mắt Ủy ban Nhân dân cách mạng lâm thời thành phố.

Công cuộc giành chính quyền tại Đà Nẵng diễn ra trong sự phối hợp giữa sức mạnh chính trị của quần chúng, lực lượng tự vệ và nghệ thuật xử lý tình hình linh hoạt của lực lượng cách mạng. Thắng lợi này diễn ra sau thắng lợi giành chính quyền ở Hội An ngày 18/8/1945 và góp phần hoàn thành thắng lợi của phong trào cách mạng trên địa bàn Quảng Nam - Đà Nẵng.

Xét trong tiến trình Cách mạng Tháng Tám, sự kiện ngày 26/8/1945 cho thấy quá trình chuẩn bị lâu dài về tổ chức, lực lượng và cơ sở quần chúng chỉ có thể chuyển hóa thành thắng lợi khi được kết hợp với khả năng nhận diện và tận dụng đúng thời cơ.

2. Khởi nghĩa giành chính quyền tại Quảng Nam - Đà Nẵng trong Cách mạng Tháng Tám không chỉ là dấu mốc quan trọng trong lịch sử cách mạng của địa phương mà còn chứa đựng những giá trị có ý nghĩa lâu dài đối với quá trình xây dựng và phát triển thành phố hiện nay, trong điều kiện Đà Nẵng bước vào giai đoạn phát triển mới sau khi hợp nhất với Quảng Nam.

Trước hết, phải nói đến bài học về phát huy sức mạnh nhân dân và xây dựng đồng thuận xã hội. Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 ở Đà Nẵng được tạo nên bởi sự tham gia rộng rãi của quần chúng, trong đó có công nhân, viên chức, thanh niên và các tầng lớp nhân dân. Sức mạnh của cuộc khởi nghĩa không chỉ nằm ở lực lượng tổ chức mà còn ở khả năng tập hợp đông đảo nhân dân quanh mục tiêu chung.

Đối với Đà Nẵng hiện nay, bài học đó đang được vận dụng theo hướng lấy người dân làm trung tâm của quá trình phát triển, bảo đảm người dân được tham gia, thụ hưởng và đóng góp vào các quyết sách phát triển thành phố.

Nhìn từ chủ động nắm bắt thời cơ, trong điều kiện hiện nay, thời cơ của Đà Nẵng là những cơ hội phát triển do hội nhập quốc tế, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, kinh tế biển, logistics, thương mại tự do và các cơ chế chính sách mới tạo ra. Điều quan trọng là thành phố có năng lực dự báo, phản ứng nhanh và chuyển hóa thời cơ thành kết quả cụ thể.

Đối với tự lực, tự cường, trước hết thể hiện ở khả năng xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, phát triển doanh nghiệp địa phương, nâng cao năng lực khoa học - công nghệ và tạo ra các sản phẩm, dịch vụ có giá trị gia tăng cao. Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng khi thành phố định hướng phát triển các ngành công nghệ cao, công nghệ số, vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, logistics và tài chính.

Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của Đà Nẵng đã xác định việc phát triển nguồn nhân lực, thu hút nhà đầu tư chiến lược và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, sản xuất thông minh là những nhiệm vụ trọng tâm.

3. Nếu năm 1945, việc giành chính quyền tại Đà Nẵng được đặt trong mối liên hệ với phong trào cách mạng ở Hội An và các địa phương Quảng Nam, thì hiện nay sự phát triển của thành phố càng không thể tách rời không gian kinh tế - xã hội rộng lớn và liên kết vùng.

Sau khi Đà Nẵng và Quảng Nam hợp nhất, quy mô không gian, dân số, hệ thống hạ tầng và nguồn lực phát triển của thành phố được mở rộng đáng kể. Quy hoạch mới hướng tới mô hình đa cực - đa trục - đa chức năng, tăng cường liên kết nội vùng, liên vùng và quốc gia; đồng thời phát huy các lợi thế về cảng biển, hàng không, kinh tế biển, logistics, du lịch, công nghiệp công nghệ cao và khu thương mại tự do.

Giá trị thời đại của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 tại Đà Nẵng còn thể hiện ở khả năng biến truyền thống lịch sử thành động lực phát triển. Lịch sử chỉ thực sự có sức sống khi những giá trị của quá khứ được nhận thức, vận dụng và chuyển hóa phù hợp với yêu cầu của hiện tại.

Định hướng phát triển hiện nay của Đà Nẵng, với trọng tâm là đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển bền vững và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cho thấy sự tiếp nối về tinh thần: Từ chủ động giành lấy thời cơ lịch sử năm 1945 đến chủ động tạo dựng và tận dụng các cơ hội phát triển trong thế kỷ 21.