Ẩm thực miền Trung nổi bật với vị cay, mặn đậm, ít béo. Bài viết gợi ý món theo vùng, cách ăn đúng vị, 4 công thức làm tại nhà và mẹo chọn đặc sản làm quà.
Ẩm thực miền Trung nổi bật với vị cay, mặn đậm, ít béo, gồm hai trường phái là cung đình Huế tinh tế và dân dã duyên hải mộc mạc. Các món tiêu biểu gồm bún bò Huế, mì Quảng, cao lầu Hội An, bánh bèo, cơm hến, bánh tráng cuốn thịt heo và bún cá Nha Trang. Trong đó, cơm gà, bánh bèo và mì Quảng là những món dễ làm tại nhà nhất.

Khí hậu khắc nghiệt hình thành thói quen ăn mặn, cay và tiết kiệm. Việc ăn ớt còn chịu ảnh hưởng từ văn hóa Champa. Món ăn thường ít béo, ít chua, ngọt vừa và thích vị chát nhẹ.
Ẩm thực cung đình Huế cầu kỳ, bày biện nhỏ xinh. Huế có hơn 1.300 món ăn và thức uống, chia ba hệ: cung đình, chay và dân gian. Trong khi đó, vùng duyên hải như Quảng, Bình Định, Khánh Hòa mộc mạc và nhiều hải sản, nên ẩm thực miền Trung không chỉ có Huế.
Để hiểu vị của các món, bạn cần biết bốn nhóm gia vị và nước chấm quen thuộc:
Quán xá thay đổi nhanh, vì vậy hãy hỏi người địa phương hoặc kiểm tra giờ mở cửa trước khi đi.
Bánh bèo hấp trong chén nhỏ, rắc tôm chấy, tóp mỡ, chan nước mắm ngọt cay. Bánh nậm, bánh bột lọc, bánh khoái, nem lụi và bánh mì que Đà Nẵng (dài khoảng 30 cm, giòn, ăn nóng) cũng là những lựa chọn quen thuộc.
Bún cá Nha Trang có nước dùng thanh từ cá, chả cá, tùy quán có thêm sứa. Ngoài ra còn có nem nướng Nha Trang, bánh xèo mini Quy Nhơn và bún rạm Quy Nhơn với vị ngọt tự nhiên từ rạm.
Các món dưới đây dùng nguyên liệu dễ mua ở chợ và siêu thị, mỗi công thức cho khoảng 3-4 người ăn.
Chuẩn bị: 500 g mì Quảng tươi, 300 g tôm, 300 g thịt ba chỉ, 3 củ nén (hoặc hành tím), 1 thìa cà phê bột nghệ, 2 thìa canh dầu ăn, 600 ml nước xương hoặc nước thường, đậu phộng rang, bánh tráng nướng, rau sống.
Kiểm tra: thịt chín kỹ, hết hồng; tôm đổi màu đỏ cam và săn lại.
Chuẩn bị: 1 kg xương heo, 500 g bắp bò, 4 cây sả, 2 thìa canh mắm ruốc, 2 thìa ớt băm, 600 g bún, 2 lít nước.
Mẹo: nêm mắm từ từ, đừng nêm một lần.
Chuẩn bị: 250 g bột gạo, 50 g bột năng, 500 ml nước, 300 g tôm, hành lá, nước mắm pha ngọt cay.
Mẹo: nước hấp phải sôi trước khi xếp chén, bánh mới có lõm đẹp.
Chuẩn bị: 1 con gà ta nhỏ khoảng 1,2 kg, 3 chén gạo, 1 củ nghệ nhỏ, rau răm, hành tím, nước mắm.
Mẹo: giã nghệ riêng để khỏi dây màu.
Lưu ý an toàn: không để dầu bốc khói khi phi hành, và cẩn thận hơi nóng khi mở nồi hầm hoặc xả hơi nồi áp suất.
Cơm hến ngon nhất khi dùng cơm nguội khô hạt, bạn húp bát nước hến nóng riêng để giảm cay. Bánh mì bột lọc nên ăn nóng ngay vì mang đi xa dễ ỉu do hơi nước từ nhân. Người ăn cay kém nên gọi ớt riêng và dặn bớt mắm.
Khi mua nước mắm, tương ớt, bánh làm quà, hãy lưu ý:
Bạn có thể chọn nước mắm, tương ớt, mắm ruốc, bánh tráng, bánh ít lá gai, mè xửng, kẹo cu đơ. Ưu tiên hàng có nhãn rõ nguồn gốc, còn hạn dùng, bao bì kín.
Mì Quảng ăn với bánh tráng nướng bẻ nhỏ, đậu phộng rang, rau sống, rau muống chẻ và ớt. Nước dùng chỉ chan xâm xấp để sợi mì không bị nhão.
Buổi tối ở Huế hợp với chè Huế, bánh bột lọc, bánh mì kẹp bột lọc nướng và cuốn tôm chua. Nhiều hàng bán từ chiều, nên bạn hãy kiểm tra giờ bán trước khi đi.
Miền Trung cay và mặn đậm hơn. Ẩm thực miền Bắc thanh nhẹ, còn ẩm thực miền Nam ngọt hơn và dùng nhiều nước cốt dừa, rau thơm. Người ăn nhạt nên dặn bớt mắm, ớt khi gọi món.
Có thể thấy, mỗi món từ bún bò Huế, mì Quảng đến cơm hến và bún cá Nha Trang là một cách hiểu vùng đất này. Hãy thử ăn tại chỗ, rồi vào bếp làm lại cho cả nhà.