Cân đối nguồn nước để cấp cho hạ du đầu mùa lũ

Thủy điện gom nước xả về hạ du

Từ tối 7/9 đến rạng sáng 8/9, dù mực nước trong hồ thủy điện Sông Bung 4 chỉ còn cao hơn mực nước chết khoảng 90cm, nhưng Công ty Thủy điện Sông Bung vẫn xả nước về hạ du sông Vu Gia với lưu lượng từ 36 - 138m³/s trong vài giờ để góp phần bảo đảm cao trình mực nước cho các trạm bơm phòng mặn, cấp nước sinh hoạt ở hạ du được vận hành bình thường.

Thực tế, trong một tuần qua, công ty đã gom dòng chảy kiệt về hồ và cả nước mưa giông trên lưu vực để xả về hạ du vài giờ mỗi ngày, nhưng mực nước trong hồ sụt giảm gần 0,6m so với ngày cuối cùng của mùa cạn 2026 (ngày 31/8/2026).

Ông Nguyễn Minh Chiến, Phó Giám đốc Công ty Thủy điện Sông Bung cho hay, do mực nước trong hồ thủy điện Sông Bung 4 ở sát mực nước chết nên nhà máy thủy điện chỉ vận hành cầm chừng, cố gắng bảo đảm lưu lượng nước xả về hạ du theo quy định của Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn.

Trong khi đó, để chủ động ứng phó với tình huống mưa lũ đến hồ muộn, khi hết thời gian vận hành trong mùa cạn, Công ty CP Thủy điện Đăk Mi đã “để dành” cao trình mực nước hữu ích gần 3,5m (cao hơn mực nước chết gần 3,5m) trong hồ thủy điện Đăk Mi 4 phục vụ vận hành đảm bảo cấp nước cho hạ du trong tháng đầu của mùa lũ (tháng 9). Do trên lưu vực hồ có mưa giông nên những ngày qua, công ty đều đặn xả nước về hạ du sông Vu Gia và Thu Bồn.

Theo Tổng Giám đốc Công ty CP Thủy điện Đăk Mi Vũ Đức Khánh, từ đầu năm 2026 đến nay, trên lưu vực hồ thủy điện Đăk Mi 4 rất ít mưa, lưu lượng nước về hồ rất kiệt.

Mặc dù chưa đạt 50% sản lượng điện trong năm 2026 như cam kết với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), nhưng công ty vẫn để dành mực nước trong hồ đến hết mùa cạn cao hơn 3m so với quy định của Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn nhằm vận hành đảm bảo cấp nước cho hạ du trong tháng đầu mùa lũ. Công ty đang duy trì xả liên tục về hạ du sông Vu Gia với lưu lượng tối thiểu 3m³/s (trong mùa cạn là tối thiểu 12,5m³/s hoặc 25m3/s), còn lưu lượng xả về hạ du sông Thu Bồn thì theo lệnh điều độ.

“Hiện lưu lượng nước về thấp, mực nước hồ cũng sắp về đến mực nước chết, nên lưu lượng nước đang được xả về hạ du không nhiều. Chúng tôi cũng đang lo mưa lũ trên lưu vực hồ thủy điện Đăk Mi 4 đến muộn, nhưng lại cực đoan, tập trung vào trong một thời gian ngắn. Vì vậy, trong mùa mưa lũ chịu tác động của hiện tượng El Nino có cường độ mạnh này, chúng tôi vừa tập trung vận hành hồ đảm bảo cấp nước cho hạ du, vừa chủ động ứng phó tình huống mưa lũ xuất hiện cực đoan và tích nước để phục vụ vận hành cho mùa cạn năm sau”, ông Khánh chia sẻ.

Tương tự, Công ty CP Thủy điện A Vương đã để dành cao trình mực nước hữu ích gần 3,5m trong hồ thủy điện A Vương, nhưng sau 1 tuần vận hành cấp nước cho hạ du, mực nước hồ sụt giảm 0,7m. Đến sáng 8/9, nước hồ chỉ còn cao hơn mực nước chết 2,8m, công ty vẫn đang duy trì xả nước về hạ du sông Vu Gia với lưu lượng trung bình ngày tối thiểu 15m³/s.

Ông Ngô Xuân Thế, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Thủy điện A Vương cho rằng, hiện Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn chưa quy định về việc vận hành bảo đảm cấp nước cho hạ du trong tình huống mùa mưa lũ chịu tác động của hiện tượng El Nino có cường độ mạnh. Vấn đề này đã được công ty kiến nghị bổ sung trong quá trình sửa đổi quy trình, nhưng thành phố cũng cần có ý kiến thêm với Bộ Nông nghiệp và Môi trường và có phương án chủ động ứng phó, bảo đảm cấp nước cho hạ du trong mùa lũ cũng như mùa cạn sắp đến.

Chưa vội tháo dỡ đập tạm

Dù những ngày qua trên địa bàn thành phố Đà Nẵng có mưa giông, nhưng do các hồ thủy điện trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn giảm lưu lượng xả về hạ du so với mùa cạn, nên độ mặn tại cửa thu nước thô vào nhà máy nước Cầu Đỏ gia tăng, nhất là vào sáng sớm 8/9 với mức 3.817mg/l, cao gấp 15 lần so với quy chuẩn.

Công ty CP Cấp nước Đà Nẵng phải bơm nước ngọt từ trạm bơm phòng mặn An Trạch ở thượng lưu đập dâng An Trạch về để sản xuất, cấp nước sinh hoạt cho khu vực trung tâm thành phố.

Tổng Giám đốc Công ty CP Cấp nước Đà Nẵng Hồ Minh Nam thông tin, trong mùa cạn, công ty đã đắp tuyến đập tạm trên sông Quảng Huế để điều tiết giảm lưu lượng nước chảy từ sông Vu Gia về sông Thu Bồn nhưng chưa đến cao trình đỉnh đập theo thiết kế.

Qua theo dõi, thấy lượng nước về thượng lưu đập dâng An Trạch ổn định, mực nước cao hơn so với trước khi đắp đập nên công ty không đắp cao thêm như thiết kế được thành phố thống nhất.

Theo quy định thì hết mùa cạn, tuyến đập tạm này sẽ được tháo dỡ. Nhưng với tình hình lưu lượng nước về hạ du cạn kiệt đầu mùa lũ cũng như để chủ động ứng phó với mưa lũ trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn đến muộn, công ty chưa tháo dỡ nhằm đảm bảo nguồn nước phục vụ vận hành Trạm bơm phòng mặn An Trạch và phục vụ đẩy mặn cho khu vực cửa thu nước thô vào nhà máy nước Cầu Đỏ.

Các đơn vị, địa phương cũng đề nghị chưa tháo dỡ tuyến đập tạm ngăn mặn, giữ ngọt trên sông Vĩnh Điện để bảo đảm vận hành trạm bơm cấp nước thô cho nhà máy nước Hội An.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND thành phố đã chỉ đạo các đơn vị liên quan thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết, tình hình xâm nhập mặn và tổ chức quan trắc mực nước để kịp thời ứng phó, bảo đảm cung cấp nước sinh hoạt, sản xuất cho thành phố. Cùng với đó, theo dõi, đề nghị chủ các hồ thủy điện trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn chủ động ứng phó với nguy cơ thiếu hụt nguồn nước; bảo đảm hài hòa giữa việc tích nước phát điện và xả nước về hạ du, đáp ứng nguồn nước phục vụ nhu cầu sinh hoạt, sản xuất cho thành phố và an ninh năng lượng, an toàn hệ thống điện quốc gia trong bối cảnh chịu tác động của El Nino được dự báo có cường độ mạnh và rất mạnh trong mùa lũ.