Cần giải pháp bền vững để ngăn sạt lở bờ sông

Sạt lở sông Ly Ly

Những rặng tre trơ gốc, chỏng chơ. Mép sông Ly Ly đang ăn sâu, áp sát vách nhà xưởng Công ty May Ánh Sáng 5 thuộc Cụm công nghiệp Hương An (xã Xuân Phú). Anh Phạm Quang Vinh, nhân viên công ty cho biết, trước mùa mưa, mép sông cách tường rào công ty khoảng 10m, có hàng tre dày che chắn khá an toàn. Tuy nhiên, đợt lũ cuối tháng 10, đầu tháng 11 vừa qua, mực nước lớn, dòng chảy mạnh xoáy sâu vào bờ nam khiến bờ tre, tường rào bị cuốn trôi.

Hiện khu vực nhà ở của nhân viên lái xe đang đối diện nguy cơ sạt lở do phần móng bị khoét sâu, mép tường nằm chênh vênh. Nếu mưa lũ tiếp diễn, tình trạng sạt lở được dự báo sẽ phức tạp hơn.

Ông Lê Quang Khánh, Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Phú cho biết, đoạn bờ sông Ly Ly phía hạ lưu cầu Hương An đã được kè kiên cố nên không xảy ra sạt lở. Trong khi đó, phía thượng lưu, mưa lũ gây sạt lở khoảng 200m bờ sông, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất tại Cụm công nghiệp Hương An. Đây là diện tích được UBND xã Xuân Phú cho doanh nghiệp thuê để sản xuất, đóng góp ngân sách lớn cho địa phương.

Ngoài ra, trong đợt mưa lũ vừa qua, bờ sông Ly Ly đoạn qua thôn Đồng Tràm Tây bị sạt lở hơn 20m, ảnh hưởng đến đời sống của 48 hộ dân. Đoạn đê Đồng Quế (thôn Hương Lộc) cũng sạt lở khoảng 15m, uy hiếp an toàn của 230 hộ dân.

“Qua kiểm tra, đánh giá và xây dựng phương án khắc phục, địa phương kiến nghị UBND thành phố xử lý theo hai hướng, gồm: đầu tư kè kiên cố tại hai vị trí sạt lở trên sông Ly Ly (hơn 6,3 tỷ đồng) hoặc kè tạm bằng cọc tre, rọ đá (hơn 5,1 tỷ đồng). Khi thành phố thống nhất phương án, địa phương sẽ khẩn trương triển khai để ngăn sạt lở tiếp tục diễn biến phức tạp”, ông Khánh cho biết.

[VIDEO] - Sạt lở bờ sông Ly Ly đoạn qua xã Xuân Phú:

Cần giải pháp xử lý lâu dài, bền vững

Tại thôn Dùi Chiêng, xã Quế Phước, sạt lở bờ sông Thu Bồn xảy ra trên chiều dài khoảng 100m, nước ăn sâu vào bờ từ 4 - 5m, ảnh hưởng trực tiếp đến phần nhà phía sau của 9 hộ dân. Bà Nguyễn Thị Hương (thôn Dùi Chiêng) cho biết, sau mỗi đợt sạt lở, mép sông lại tiến sát hơn vào nhà, tiềm ẩn nguy cơ cuốn cả căn nhà xuống lòng sông. Để ngăn sạt lở, gia đình bà Hương bỏ ra hơn 100 triệu đồng để xây kè tạm. Tuy nhiên, do dòng chảy mạnh, giải pháp này chỉ mang tính đối phó, không thể ngăn được sạt lở lâu dài.

[VIDEO] - Ông Nguyễn Văn Lanh, Phó Chủ tịch UBND xã Quế Phước chia sẻ về giải pháp ứng phó sạt lở bờ sông Thu Bồn qua địa bàn:

Phó Chủ tịch UBND xã Quế Phước Nguyễn Văn Lanh cho biết, bờ sông Thu Bồn đoạn qua hai thôn Dùi Chiêng và Tứ Trung hiện ảnh hưởng đến đời sống của 24 hộ dân. Địa phương đã kiến nghị UBND thành phố hỗ trợ kinh phí khoảng 15 tỷ đồng để xây dựng kè chống sạt lở tại thôn Dùi Chiêng. Đồng thời triển khai phương án di dời 15 hộ với 65 nhân khẩu ở thôn Tứ Trung về khu tái định cư Bằng Cây Da.

Tại xã Thu Bồn, tổng chiều dài sạt lở bờ sông Thu Bồn đoạn qua địa bàn xã gần 400m, đe dọa trực tiếp 150 hộ dân. Chủ tịch UBND xã Thu Bồn Nguyễn Thanh Sơn cho biết, địa phương đã đề nghị UBND thành phố xem xét hỗ trợ 6 tỷ đồng để xây dựng tuyến kè chống sạt lở khẩn cấp dài khoảng 400m. Đồng thời tiếp tục kiến nghị Trung ương hỗ trợ nguồn lực nhằm hoàn thiện các tuyến kè chống sạt lở bờ sông Thu Bồn qua địa bàn xã với tổng chiều dài khoảng 10km.

Thực tế cho thấy, phần lớn các giải pháp hiện nay mới dừng lại ở xử lý tình huống trước mắt, chủ yếu là kè tạm, gia cố cục bộ hoặc di dời khẩn cấp. Trong khi đó, sạt lở bờ sông Vu Gia - Thu Bồn mang tính hệ thống, chịu tác động tổng hợp từ biến đổi khí hậu, thay đổi dòng chảy và quá trình khai thác lòng sông.

Hiện nay, sông Thu Bồn qua địa phận các xã: Quế Phước, Nông Sơn, Thu Bồn, Phú Thuận, Điện Bàn Tây và sông Vu Gia qua các xã: Thượng Đức, Hà Nha, Đại Lộc, Vu Gia đang xuất hiện hàng chục điểm sạt lở nghiêm trọng. Chưa kể, nhiều công trình chống sạt lở được đầu tư từ các giai đoạn trước đã xuống cấp, hư hỏng nặng, như tuyến kè Đại Phú (xã Đại Lộc) được đầu tư từ năm 1995, hay công trình chỉnh trị sông Quảng Huế (xã Vu Gia) đầu tư năm 2003.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan, việc đầu tư các giải pháp hạ tầng mang tính bền vững cho các dòng sông lớn như Vu Gia, Thu Bồn đòi hỏi nguồn lực rất lớn từ Trung ương và thành phố.

Với tinh thần “không chờ đợi” trong ứng phó sạt lở bờ sông, thời gian qua, các địa phương ven sông Vu Gia, Thu Bồn chủ động triển khai kè mềm, gia cố các vị trí xung yếu. Đồng thời khảo sát, xây dựng phương án tái định cư đối với các hộ dân nằm trong vùng nguy cơ sạt lở, nhằm giảm thiệt hại về người và tài sản ở mức thấp nhất.