Cần làm rõ nhóm “người yếu thế” thụ hưởng chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số

Tham gia thảo luận tại Tổ 16, đại biểu Đặng Thị Bảo Trinh (Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng) đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ trong việc xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035, đặc biệt là việc xác định đối tượng thụ hưởng và phân chia các dự án thành phần.

Chương trình được xây dựng và triển khai để thể chế hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng, Nhà nước về bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe nhân dân, dân số và phát triển đối với sự nghiệp xây dựng, bảo vệ, phát triển bền vững đất nước.

Chương trình sẽ bổ sung nguồn lực đầu tư, đáp ứng yêu cầu về phát triển con người toàn diện, bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe nhân dân và công tác dân số trong kỷ nguyên mới. Đồng thời, tập trung giải quyết những vấn đề mang tính cấp bách cần đầu tư công của quốc gia: y tế cơ sở, y tế dự phòng, dân số và phát triển, chăm sóc các đối tượng yếu thế.

Về đối tượng thụ hưởng, đại biểu Đặng Thị Bảo Trinh đồng tình cao về các đối tượng được liệt kê, xác định ưu tiên các nhóm đặc thù. Tuy nhiên, đề nghị cần làm rõ nhóm “người yếu thế” là những ai, tránh trùng lặp với các nhóm đã được ưu tiên khác.

Để chương trình triển khai hiệu quả, cần định nghĩa cụ thể nhóm “người yếu thế”, ví dụ: người khuyết tật, phụ nữ đơn thân, trẻ em mồ côi, người dân tộc thiểu số sống ở vùng sâu, vùng xa, người mất khả năng lao động, hoặc nhóm bị thiệt thòi về tiếp cận dịch vụ xã hội và y tế…

Khi đối tượng được xác định rõ, các dự án thành phần sẽ dễ thiết kế các hoạt động hỗ trợ phù hợp. Từ đó nâng cao tính khả thi và hiệu quả thực tế của chương trình, đặc biệt tại các vùng khó khăn, nơi nhu cầu hỗ trợ thường đa dạng và phức tạp.

Bên cạnh đó, cần thống nhất tiêu chí đánh giá quyền lợi và ưu tiên, đảm bảo tất cả địa phương thực hiện đồng bộ, tránh tình trạng mỗi nơi hiểu khác nhau, dẫn đến phân bổ nguồn lực không đồng đều, hiệu quả đầu tư giảm. Đây là bước nền tảng quan trọng để chương trình mục tiêu quốc gia đạt được mục tiêu về phát triển toàn diện, không bỏ sót đối tượng cần hỗ trợ.

Đại biểu Đặng Thị Bảo Trinh thống nhất cao về tên gọi và nội dung chi tiết của các dự án thành phần trong chương trình.

Theo đại biểu, để đánh giá khả năng đạt mục tiêu 4-5 bác sĩ/trạm theo Nghị quyết số 72-NQ/TW, cần đánh giá rõ số lượng bác sĩ đang làm việc tại trạm y tế xã năm 2025. Đồng thời, xem xét cơ chế huy động, bố trí nhân lực, phối hợp liên ngành, cộng đồng, ưu tiên các vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa và ứng dụng công nghệ để hỗ trợ việc triển khai thực tế đạt được hiệu quả.

Về Tiểu dự án 1, khuyến khích sinh đủ hai con, đại biểu cho rằng, hiện nay tỷ lệ sinh thay thế giảm chủ yếu do các yếu tố kinh tế, giáo dục, môi trường làm việc chứ không chỉ do thiếu thông tin hay kỹ năng. Vì vậy, các hoạt động tập huấn, hướng dẫn… nếu không đi kèm giải pháp cụ thể về kinh tế, chăm sóc sức khỏe sinh sản, cơ sở hạ tầng y tế thì sẽ rất khó đạt hiệu quả.

Đại biểu Đặng Thị Bảo Trinh đề nghị tách bạch rõ hoạt động mang tính chính sách/thể chế và hoạt động đầu tư/hỗ trợ mô hình; đồng thời bổ sung các hoạt động cụ thể, có thể đo lường kết quả, ví dụ ứng dụng công nghệ số để theo dõi biến động dân số, đầu tư khám sức khỏe tiền hôn nhân và chăm sóc sức khỏe sinh sản.

Về Tiểu dự án 5, hỗ trợ phục hồi chức năng và sàng lọc y tế, theo đại biểu, việc triển khai trên thực tế phụ thuộc lớn vào nhân lực y tế địa phương, trong khi sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều xã (nhất là miền núi) có địa bàn rộng, địa hình phức tạp, dân cư phân tán và nhân lực còn phải đảm nhiệm nhiều chương trình khác.

Do đó, cần làm rõ khả năng huy động, bố trí nhân lực, phối hợp liên ngành, ứng dụng công nghệ và cơ chế ưu tiên cho vùng khó khăn để đảm bảo tính khả thi.