Thành phố Đà Nẵng đang triển khai đồng loạt phương án lát gạch vỉa hè theo kết cấu mới đối với các dự án cải tạo, chỉnh trang hàng chục tuyến đường với mục đích vừa góp phần giảm tác nhân gây ngập úng đô thị vừa thân thiện môi trường.
Trong khi các kỳ vọng về hiệu quả từ lát gạch vỉa hè chưa được kiểm chứng thì đã xuất hiện nhiều bất cập. Người dân cũng như các nhà chuyên môn cho rằng, cần đánh giá lại các khâu thiết kế, giám sát, thi công để phù hợp với thực tế đô thị Đà Nẵng.
Vỉa hè vừa cải tạo xong đã bong tróc, mấp mô
Sau thời gian thí điểm tại đường Phạm Văn Đồng và đường Lê Thanh Nghị, hàng loạt tuyến đường ở các phường Sơn Trà, Ngũ Hành Sơn, Hòa Cường, Hải Châu, Thanh Khê, Liên Chiểu được đầu tư cải tạo, chỉnh trang vỉa hè.
Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn, nhiều vị trí xuất hiện hiện tượng gạch bong tróc, trồi sụt, xô lệch vừa mất mỹ quan vừa không đảm bảo an toàn cho người đi bộ. Không những thế, vỉa hè hư hỏng chỉ sau một thời gian ngắn đưa vào sử dụng ảnh hưởng đến việc sinh hoạt, kinh doanh, gây phiền hà, bức xúc cho người dân.
Tại phường Sơn Trà, đường Trần Thánh Tông đang thi công chưa hoàn thiện cả tuyến nhưng nhà thầu đã phải khắc phục một số điểm gạch hở mí quá lớn, bong khỏi nền, xộc xệch, sụt lún gập ghềnh. Có những vị trí gạch ngậm nước phía dưới, người đi bộ bước qua là nước bắn lên mất vệ sinh.
Bà Nguyễn Thị Mai, một hộ kinh doanh gần bùng binh Vân Đồn - Trần Thánh Tông cho biết, gạch vỉa hè cũ bằng phẳng, kê bàn ghế cho khách ngồi hoặc quét dọn vệ sinh rất đơn giản. Kiểu lát mới này khiến gạch không ổn định, chỉ một thời gian là bị xô lệch, mấp mô, độ hở giữa các viên gạch quá lớn. “Nhiều vị trí mới làm xong mấy ngày đã phải gỡ lên làm lại gây phiền hà cho người đi bộ, ảnh hưởng đến sinh hoạt, kinh doanh của người dân”, bà Mai cho hay.
Tương tự, tại phường Hòa Cường, đường Xô Viết Nghệ Tĩnh, đường Lê Thanh Nghị có vỉa hè rộng, mặt bằng thi công thuận lợi nhưng cũng xuất hiện nhiều vị trí gạch “hở miệng” vừa mất an toàn vừa mất mỹ quan. Tại một số vị trí, các dãy gạch được làm khác màu tạo điểm nhấn mấp mô kéo dài khiến người đi đường phải né. Vỉa hè không bằng phẳng cũng khiến việc dựng chiếc xe máy, đặt dụng cụ kinh doanh trở nên khó khăn.
“Phương pháp lát gạch mới này ở phía dưới gạch không có hồ, không có bê tông, chỉ là nền đất và lớp đá bột mỏng nên không ổn định. Mới đưa vào sử dụng thời gian ngắn đã gập ghềnh nơi cao nơi thấp. Rất bất tiện và cũng thiếu an toàn”, ông Trần Đình Ân, bảo vệ một quán cà phê trên đường Xô Viết Nghệ Tĩnh cho biết.
Tại phường Thanh Khê, nhiều tuyến đường được cải tạo lát lại gạch vỉa hè theo phương pháp mới như Nguyễn Đình Tựu, Lý Thái Tông, Hồ Quý Ly cũng xuất hiện tình trạng tương tự.
Nguyên nhân chính là do chất lượng thi công
Sở Xây dựng thành phố Đà Nẵng cho biết, từ năm 2024 đến nay, thành phố triển khai 10 dự án cải tạo vỉa hè tại 59 tuyến đường, tổng chiều dài hơn 70km bằng phương pháp mới gọi là gạch bê tông tự chèn. Theo thiết kế thì phương pháp này có ưu điểm là thấm nước tốt qua mí gạch xuống đất để giảm tải lượng nước mặt ra đường, góp phần chống ngập úng đô thị. Cùng với đó, việc không dùng lớp bê tông dưới gạch là để ôn hòa không khí, hạn chế bê tông hóa, thân thiện môi trường.
Với những bất cập, hạn chế xuất hiện trong thời gian qua, ông Nguyễn Hà Nam, Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, qua ghi nhận thực tế thì có tình trạng lún sụt tại một số đoạn vỉa hè. Nguyên nhân chính xuất phát từ chất lượng thi công.
Phương pháp lát gạch tự chèn chỉ cần một góc bị hở do gốc cây, vướng hạ tầng của các ngành khác như cáp viễn thông, điện là dễ dẫn đến xô lệch những viên gạch khác. Ngoài ra, về mặt chuyên môn, ngoài việc lu dằn nền kỹ thì sau khi lát gạch phải thực hiện rung đầm để cát làm kín các mí gạch, từ đó đảm bảo khả năng chịu lực và hạn chế xê dịch khi có lực tác động.
“Theo khảo sát thì các hiện tượng xuất hiện phần lớn bắt nguồn từ quản lý chất lượng trong quá trình thi công. Có thể đất nền bị sụt lún do quá trình đắp đất không chặt, lu nền chưa kỹ, dẫn đến độ rỗng phía dưới. Sau các đợt mưa, nước thấm qua khe gạch làm rỗng chân, khiến gạch xộc xệch. Còn khi đất nền làm đúng kỹ thuật thì khả năng còn lại là do năng lực thi công hoặc quá trình giám sát chất lượng. Sở Xây dựng sẽ chấn chỉnh, nhắc nhở ban quản lý dự án và các đơn vị tư vấn giám sát để khắc phục. Phải đạt yêu cầu mới nghiệm thu”, ông Nguyễn Hà Nam khẳng định.
Cần nghiên cứu vật liệu vừa thấm nước vừa tạo kết cấu ổn định
Từ góc nhìn chuyên môn, TS. KTS. Tô Văn Hùng, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư thành phố Đà Nẵng, nguyên Trưởng khoa Kiến trúc Trường Đại học Bách khoa Đà Nẵng cho rằng, vỉa hè đường phố vừa là bộ phận của một tuyến đường đô thị, nhưng cũng là không gian công cộng đa năng. Chính vì vậy, khi cải tạo, chỉnh trang phải đảm bảo các yêu cầu về kỹ thuật, đồng thời phải tiện ích, an toàn, thẩm mỹ, vừa góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế.
Về tính hiệu quả của các dự án cải tạo vỉa hè đang triển khai, ông Hùng cho rằng phải xem xét những tồn tại gặp phải trong thời gian qua là do vật liệu hay do kỹ thuật thi công để có đánh giá khách quan, chính xác. Còn khi các khâu đã thực hiện đúng theo thiết kế mà vẫn chưa khắc phục được triệt để thì cơ quan chức năng có thể nghiên cứu phương án dùng vật liệu thay thế dưới gạch.
“Thay vì chỉ để lớp đất và đá mi như hiện tại thì có thể dùng bê tông dạng xốp, vừa tăng khả năng chịu lực, ổn định mặt vỉa hè vừa thấm nước rất tốt”, ông Hùng đề xuất.
Trong khi đó, theo cán bộ chuyên môn của Ban Quản lý các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng ưu tiên Đà Nẵng, phương pháp mới là rất tiến bộ, phù hợp với xu thế chung nhưng khi triển khai thì khó khăn mới bộc lộ một cách trực quan. Khó khăn lớn nhất chính là khó tạo kết cấu ổn định dưới gạch khi chỉ có đất nền và đá mi. Khi đã cho nước thấm xuống đất thì phải nghiên cứu, đánh giá sâu hơn về vật liệu kết cấu dưới gạch.
