Cảng Đà Nẵng: Trên hành trình khẳng định vị thế

Khởi nguồn từ cửa ngõ giao thương - vươn lên từ những năm tháng gian khó

Ngày 1/9/1901 được xác định là dấu mốc đặt nền móng đầu tiên cho Cảng Đà Nẵng. Tuy nhiên, phải đến ngày 29/3/1975, khi thành phố Đà Nẵng hoàn toàn giải phóng. Ban Giao thông Liên khu 5 mới tiếp quản toàn bộ cơ sở vật chất và nhanh chóng tổ chức Cảng Đà Nẵng đi vào hoạt động. Và đến ngày 19/1/1976, Bộ Giao thông vận tải ra Quyết định số 222/QĐTC thành lập Cảng Đà Nẵng trực thuộc Cục Đường biển Việt Nam. Trong quá trình hoạt động, do yêu cầu về tổ chức và đổi mới quản lý doanh nghiệp, Cảng Đà Nẵng được Nhà nước bổ sung nhiệm vụ và thay đổi cơ quan chủ quản nhiều lần. Đến ngày 8/5/1998, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định số 91/1998/QĐ-TTg chuyển Cảng Đà Nẵng làm thành viên của Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam. Trải qua thời gian, Cảng Đà Nẵng tiếp tục đồng hành và phát triển với Đà Nẵng và miền Trung.

Sau ngày giải phóng, Cảng Đà Nẵng phải đối diện với nhiều khó khăn. Máy móc, thiết bị bị hư hỏng, một số cầu tàu xuống cấp, luồng lạch bị bồi lắng, trong khi hoạt động khai thác chịu ảnh hưởng nặng nề của hậu quả chiến tranh. Trong điều kiện đó, hoạt động cảng từng bước được khôi phục.

Bước vào những năm 80 và 90 của thế kỷ trước, trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi và nguồn lực còn nhiều hạn chế, Cảng Đà Nẵng đứng trước yêu cầu phải đổi mới phương thức hoạt động.

Việc chuyển sang cơ chế hạch toán kinh doanh là một bước thay đổi quan trọng, từng bước đặt nền móng cho phương thức quản trị phù hợp hơn với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Một dấu mốc quan trọng khác đến vào năm 2003, khi Nghị quyết số 33- NQ/TW ngày 16/10/2003 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Đà Nẵng trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa có xác định định hướng phát triển Đà Nẵng trở thành thành phố cảng biển lớn. Đây là cơ sở quan trọng thúc đẩy đầu tư hạ tầng cảng biển. Dự án nâng cấp cảng Tiên Sa giai đoạn 1 từ nguồn vốn JBIC đã góp phần thay đổi diện mạo khai thác, tạo điều kiện để các tàu container chuyên dụng cập cảng, mở rộng khả năng kết nối của Đà Nẵng với Hành lang Kinh tế Đông - Tây và khu vực.

Từ một bến cảng chủ yếu dựa vào sức người, Cảng Đà Nẵng từng bước chuyển sang mô hình khai thác hiện đại hơn, đầu tư thiết bị, nâng cấp cầu bến và mở rộng thị trường dịch vụ. Quá trình này đã tạo nền tảng cho những bước phát triển mạnh mẽ trong những thập niên tiếp theo.

Bước ngoặt về quản trị và đầu tư hạ tầng

Trải qua hơn một thế kỷ hình thành, Cảng Đà Nẵng đã có sự thay đổi căn bản về quy mô và phương thức quản trị. Năm 2014, doanh nghiệp chuyển đổi sang mô hình công ty cổ phần; năm 2016 chính thức niêm yết trên thị trường chứng khoán. Đây là những bước đi quan trọng trong quá trình đổi mới quản trị, tăng cường tính minh bạch và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Năm 2018, dự án mở rộng cảng Tiên Sa giai đoạn 2 hoàn thành, tiếp tục bổ sung năng lực khai thác cho Cảng. Cùng với đầu tư cầu bến, kho bãi và thiết bị, Cảng Đà Nẵng từng bước nâng cao năng lực phục vụ các loại tàu hàng và tàu container.

Hiện Cảng Đà Nẵng sở hữu gần 1.700m cầu bến; có khả năng tiếp nhận tàu hàng tổng hợp đến 70.000 DWT, tàu container đến 4.000 TEUs và tàu khách đến 170.000 GRT. Cảng nằm trong vịnh Đà Nẵng, được che chắn bởi núi Hải Vân và bán đảo Sơn Trà, cùng đê chắn sóng dài. Vị trí này tạo điều kiện để tàu thuyền hoạt động quanh năm và kết nối thuận lợi với hệ thống giao thông đường bộ, đường sắt, sân bay và các khu công nghiệp. Lợi thế lớn khác của Cảng Đà Nẵng là vị trí cửa ngõ ra Thái Bình Dương của Hành lang Kinh tế Đông - Tây, tuyến giao thông có chiều dài 1.450km, kết nối Myanmar, Thái Lan, Lào và Việt Nam. Điều này giúp Cảng giữ vai trò quan trọng trong luân chuyển hàng hóa của miền Trung, Tây Nguyên và các quốc gia trong khu vực.

Ông Trần Lê Tuấn - Tổng Giám đốc Cảng Đà Nẵng cho biết, quá trình đầu tư trong thời gian qua tiếp tục được đẩy mạnh. Nhiều dự án hạ tầng, thiết bị được đưa vào khai thác như bãi sau cầu 4, 5; hệ thống cẩu ERTG; kho CFS số 2; nâng cấp cầu cảng số 2 Tiên Sa; cẩu di động, cẩu QCC; đầu kéo chuyên dùng và Trung tâm Dịch vụ Logistics. Song song với hoạt động khai thác tại Tiên Sa, Cảng Đà Nẵng tiếp tục định hướng đầu tư Trung tâm Logistics diện tích 20ha tại Hòa Vang với chức năng cảng cạn, nhằm từng bước hình thành trung tâm dịch vụ và điều phối logistics khu vực miền Trung - Tây Nguyên.

“Một trong những dấu ấn nổi bật nhất trong quá trình phát triển của Cảng Đà Nẵng những năm gần đây là chuyển đổi số. Nếu trong những ngày đầu, hoạt động khai thác phụ thuộc chủ yếu vào sức lao động trực tiếp, thì hiện nay công nghệ đang ngày càng giữ vai trò quan trọng trong quản trị, điều hành và tổ chức khai thác. Hệ sinh thái Cảng điện tử ePort và Cổng container thông minh, AutoGate, đi vào vận hành từ năm 2020 đã tạo ra bước thay đổi lớn trong phương thức giao nhận hàng hóa. Việc ứng dụng công nghệ giúp giảm thời gian làm thủ tục, hạn chế giấy tờ, tối ưu hóa quy trình giao nhận và nâng cao trải nghiệm khách hàng”. Tổng Giám đốc Trần Lê Tuấn nhấn mạnh.

Từ bến cảng truyền thống đến cuộc cách mạng số

Đến thời điểm hiện tại, gần như 100% dịch vụ container được khách hàng thực hiện trực tuyến qua mạng. Cảng cũng ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động vận hành cổng container tự động, nhận dạng số container và ghi nhận tình trạng container bằng hệ thống camera tại các trạm xuất nhập tàu và cổng ra vào. Đây là cơ sở để từng bước hướng đến tự động hóa quy trình giao nhận hàng hóa và quản trị tập trung bằng dữ liệu. Những kết quả trong chuyển đổi số đã được ghi nhận bằng nhiều giải thưởng. Phần mềm Cảng điện tử ePort và Cổng container thông minh đạt giải Nhất Hội thi Sáng tạo kỹ thuật thành phố Đà Nẵng lần thứ 16 và giải Ba Giải thưởng Sáng tạo khoa học và công nghệ Việt Nam năm 2021.

Cổng container tự động AutoGate tiếp tục đạt Giải Ba Giải thưởng Sáng tạo khoa học và công nghệ Việt Nam và được xác định là cổng container tự động đầu tiên áp dụng tại các cảng biển Việt Nam. Hệ thống canh xe tự động trong lòng cẩu giàn eCPS lọt Top 20 công trình tiêu biểu giai đoạn 2022-2024 và nhận giải Nhất Giải thưởng “Đổi mới - Sáng tạo - Phát triển doanh nghiệp” lần thứ III. Cảng Đà Nẵng cũng được Cục Hàng hải Việt Nam tặng giấy khen về thành tích xuất sắc trong công tác chuyển đổi số hướng tới Cảng xanh.

Năm 2023, Cảng Đà Nẵng được ghi nhận lọt Top 6 cảng container hoạt động tốt nhất thế giới theo chỉ số CPPI. Đây là một dấu mốc đáng chú ý, phản ánh những kết quả trong nâng cao hiệu quả khai thác và năng lực cạnh tranh của Cảng trên thị trường quốc tế.

Năm 2025, cảng Đà Nẵng ghi nhận kết quả nổi bật trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tổng sản lượng hàng hóa thông qua cảng tăng 10,29% so với năm trước. Sản lượng container tăng 11,13%. Tổng doanh thu đạt 1.705 tỷ đồng, tăng 14,19%; lợi nhuận trước thuế đạt 460,19 tỷ đồng, tăng 22,62%... Riêng về doanh thu năm 2021 đạt 1.000 tỷ đồng, lợi nhuận 296 tỷ đồng; 2024 đạt 1.500 tỷ đồng, lợi nhuận 375 tỷ đồng; dự kiến 2026 đạt 2.000 tỷ đồng, lợi nhuận 500 tỷ đồng… Ngoài ra, mỗi năm Cảng Đà Nẵng chi cho an sinh xã hội hàng tỷ đồng. Kết quả tăng trưởng gắn với việc mở rộng thị trường và thu hút thêm các tuyến dịch vụ, hãng tàu lớn như Maersk Line, TS Line, Zim Line, COSCO, Samudera, SITC, Evergreen, Wan Hai và YCKY khai thác tuyến tại cảng.

Cùng với hiệu quả sản xuất, kinh doanh, các kết quả về đổi mới sáng tạo cũng đáng chú ý. Giai đoạn gần đây, các đơn vị thuộc Cảng triển khai 146 sáng kiến cấp xí nghiệp và 217 sáng kiến cấp Cảng; trong đó có 10 giải pháp được công nhận cấp thành phố và 9 giải pháp cấp VIMC.

Sau 125 năm, tài sản lớn nhất của Cảng Đà Nẵng không chỉ nằm ở hệ thống cầu bến, kho bãi hay thiết bị hiện đại, mà còn là đội ngũ người lao động được hình thành và bồi đắp qua nhiều thế hệ.

Những nỗ lực phát triển được ghi nhận bằng nhiều danh hiệu và giải thưởng. Cảng Đà Nẵng được Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng Nhất; được Thủ tướng Chính phủ tặng Cờ thi đua cùng nhiều phần thưởng của các cơ quan, tổ chức. Cảng Đà Nẵng 8 năm liên tiếp được bình chọn trong nhóm doanh nghiệp uy tín ngành logistics thuộc lĩnh vực khai thác cảng; 8 năm liền đạt danh hiệu “Doanh nghiệp tiêu biểu vì người lao động”; 9 năm liền có tên trong Top 500 doanh nghiệp lợi nhuận tốt nhất; tiếp tục nằm trong Top 1.000 doanh nghiệp nộp thuế lớn nhất Việt Nam; lần thứ 9 liên tiếp được trao giải thưởng Doanh nghiệp phát triển bền vững và tiếp tục lọt Top 10 Công ty uy tín ngành Logistics năm 2025, nhóm khai thác cảng.

Đây là những kết quả cho thấy quá trình phát triển của Cảng Đà Nẵng được đặt trong sự kết hợp giữa tăng trưởng sản xuất, kinh doanh, đổi mới công nghệ, đầu tư hạ tầng và chăm lo cho người lao động.

Dấu mốc 125 năm mở ra một giai đoạn mới đối với Cảng Đà Nẵng. Theo định hướng nhiệm kỳ 2025-2030, mục tiêu là xây dựng Cảng Đà Nẵng theo hướng hiện đại, xanh, thông minh; tiếp tục giữ vị trí cảng số 1 miền Trung, thuộc nhóm 7 cảng biển lớn nhất Việt Nam, duy trì khoảng 70% thị phần miền Trung - Tây Nguyên và phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 10%.

Cùng với mục tiêu tăng trưởng, chiến lược phát triển mới đặt trọng tâm vào chuyển đổi số, tự động hóa, cảng xanh, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và mở rộng chuỗi dịch vụ logistics. Việc đầu tư hạ tầng tại Tiên Sa, Trung tâm Logistics Hòa Vang… được xem là những bước chuẩn bị cho một không gian phát triển rộng lớn hơn.

Hôm nay, trước yêu cầu phát triển kinh tế biển, logistics và hội nhập sâu rộng, Cảng Đà Nẵng tiếp tục đứng trước những cơ hội và nhiệm vụ mới. 125 năm là một chặng đường đủ dài để nhìn lại những giá trị đã tạo nên bản sắc của doanh nghiệp; đồng thời cũng là điểm xuất phát cho một hải trình mới - hải trình hướng tới một Cảng Đà Nẵng hiện đại, xanh, thông minh, kết nối sâu hơn với chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế, tiếp tục đóng góp vào sự phát triển của thành phố và đất nước.