Chân dung tân Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul

Bước tiến của chính khách kỳ cựu

Theo Reuters, ông Anutin Charnvirakul (58 tuổi) giành chiến thắng trong cuộc bỏ phiếu tại Hạ viện ngày 5/9, với 311 phiếu ủng hộ trong tổng số 492 phiếu.

Đối thủ của ông, cựu Bộ trưởng Tư pháp Chaikasem Nitisiri thuộc đảng Pheu Thai, chỉ nhận được hơn 100 phiếu. Kết quả này cho thấy cán cân quyền lực đã thay đổi khi đảng Bhumjaithai gia tăng ảnh hưởng.

Cuộc bỏ phiếu diễn ra chỉ một tuần sau khi bà Paetongtarn Shinawatra bị Tòa án Hiến pháp bãi nhiệm vì vi phạm đạo đức công vụ. Đây là lần thứ năm trong 17 năm qua, cơ quan này buộc một thủ tướng Thái Lan phải rời nhiệm sở.

Ở tuổi 58, ông Anutin không phải là gương mặt mới. Là con trai của cựu Bộ trưởng Nội vụ Chavarat Charnvirakul, ông Anutin thừa hưởng nền tảng vững chắc cả trong kinh doanh lẫn chính trị.

Ông tốt nghiệp ngành kỹ thuật tại Đại học Hofstra (Mỹ), sau đó theo học thương mại và kế toán ở Đại học Thammasat, từng giữ nhiều vị trí cấp cao trong chính phủ, từ Thứ trưởng Y tế, Thứ trưởng Thương mại cho tới Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Nội vụ.

Được báo chí Thái Lan gọi là “thế lực kép”, gia tộc Charnvirakul vừa có vị thế kinh tế, vừa có sức ảnh hưởng chính trị lâu dài.

Thỏa thuận ngắn hạn với phe đối lập

Chiến thắng của ông Anutin không thể tách rời sự ủng hộ của đảng Nhân dân, lực lượng kế thừa của đảng Tiến bước (Move Forward), đảng giành nhiều phiếu nhất trong bầu cử 2023 nhưng bị ngăn cản thành lập chính phủ. Với gần 1/3 số ghế Hạ viện, đảng Nhân dân là nhân tố định đoạt cục diện lần này.

Đổi lại, ông Anutin cam kết giải tán Hạ viện trong vòng 4 tháng, mở đường cho cuộc bầu cử sớm. Đây là bước đi giúp đảng Nhân dân nuôi tham vọng củng cố vị thế và có thể lần đầu tiên trực tiếp nắm quyền.

Tuy nhiên, sự nhượng bộ này khiến Anutin phải lãnh đạo chính phủ thiểu số, đối diện vô vàn ràng buộc trong hoạch định chính sách. Ông khó lòng triển khai những chương trình lớn nếu không mở rộng liên minh trong thời gian ngắn sắp tới.

Chính sách của tân Thủ tướng

Dù có nền tảng thân quân đội và hoàng gia, đảng Bhumjaithai cũng nổi bật với những bước đi gây tranh cãi, đặc biệt là việc phi hình sự hóa cần sa khi ông Anutin làm Bộ trưởng Y tế, đi ngược hoàn toàn với chính sách tái cấm của Pheu Thai. Nhiều khả năng, luật cần sa sẽ tiếp tục là một trong những vấn đề nóng trên nghị trường.

Ngoài ra, chính phủ ông Anutin có khả năng chuyển hướng ưu tiên sang cải cách hạ tầng, phân quyền và tăng ngân sách địa phương, thay vì duy trì các chương trình dân túy tốn kém như “ví điện tử kỹ thuật số” từng được Pheu Thai quảng bá rầm rộ.

Luật khi quân vốn gây tranh luận nhiều năm gần như chắc chắn không thay đổi bởi ông Anutin thể hiện rõ sự trung thành với Hoàng gia.

Có thể thấy, sự ổn định tương đối mà ông Anutin mang lại khiến ông trở thành lựa chọn khả dĩ hơn so với đảng Pheu Thai, vốn đã hai lần mất ghế Thủ tướng chỉ trong 2 năm vì bê bối và thất hứa với cử tri.

Tương lai chính trường

Dù vừa lên nắm quyền, con đường phía trước của ông Anutin không hề bằng phẳng. Nếu giữ đúng cam kết giải tán Hạ viện, Thái Lan sẽ sớm có tổng tuyển cử, biến nhiệm kỳ của ông trở thành ngắn ngủi.

Nếu ngược lại, nguy cơ đối mặt với bỏ phiếu bất tín nhiệm từ chính đảng Nhân dân là rất lớn, trừ khi ông thành công trong việc thuyết phục thêm các đối tác liên minh, theo tạp chí TIME.

Trong bức tranh ấy, Pheu Thai, đảng từng thống trị nhiều kỳ bầu cử, đang rơi vào thế bấp bênh. Việc bà Paetongtarn Shinawatra bị phế truất, cộng với sự vắng mặt đầy bất ngờ của cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra khi ông rời sang Dubai trước cuộc bỏ phiếu ngày 5/9, khiến tương lai gia tộc Shinawatra càng khó đoán định.

Trong kịch bản tích cực, ông Anutin có thể tận dụng khoảng thời gian ngắn ngủi này để củng cố liên minh, định hình lộ trình cải cách hạ tầng, đồng thời xây dựng hình ảnh nhà lãnh đạo với chính sách thực dụng.

Song, cũng không loại trừ khả năng Thái Lan sẽ sớm bước vào cuộc bầu cử mới đầy căng thẳng, tiếp nối chuỗi chuyển biến khó đoán vốn đã trở thành “bình thường mới” trên chính trường nước này.