Gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông buộc các nền kinh tế hàng đầu như Nhật Bản, Hàn Quốc và Việt Nam tăng sản lượng điện than để đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
Nhiều quốc gia tại khu vực châu Á đang ghi nhận xu hướng chuyển dịch mạnh mẽ sang sử dụng than đá trong sản xuất điện. Nguyên nhân chính bắt nguồn từ việc gián đoạn nguồn cung khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) từ Qatar – nhà cung cấp lớn thứ hai thế giới – và giá mặt hàng này tăng vọt khoảng 62% kể từ khi xung đột tại Trung Đông bùng phát.
Dữ liệu thị trường tháng 4/2026 cho thấy Nhật Bản và Hàn Quốc, hai quốc gia nhập khẩu LNG hàng đầu, đã thay đổi cơ cấu nguồn điện đáng kể. Tại Nhật Bản, sản lượng điện than tăng 11,1% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng mạnh nhất trong vòng một năm. Ngược lại, sản lượng điện khí tại quốc gia này giảm 12,9%, rơi xuống mức thấp nhất trong hai năm qua.
Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại Hàn Quốc khi sản lượng điện than trong tháng 4/2026 tăng tới 39,7% – mức tăng cao nhất kể từ năm 2019. Trong khi đó, sản lượng từ các nhà máy điện khí giảm 6,4%. Xu hướng này tiếp tục kéo dài sang 10 ngày đầu tháng 5/2026 khi sản lượng điện than duy trì đà tăng trưởng mạnh.
| Quốc gia | Biến động điện than (Tháng 04/2026) | Biến động điện khí (Tháng 04/2026) |
|---|---|---|
| Nhật Bản | +11,1% | -12,9% |
| Hàn Quốc | +39,7% | -6,4% |
Không chỉ các nền kinh tế lớn ở Đông Á, khu vực Đông Nam Á cũng đang đối mặt với nhu cầu năng lượng tăng cao do nắng nóng kéo dài. Tại Việt Nam, sản lượng điện than trong tháng 4/2026 đạt mức kỷ lục 17.864 GWh, tăng 12,3% so với cùng kỳ năm trước. Nhập khẩu than phục vụ phát điện của Việt Nam cũng chạm mốc cao nhất từ trước đến nay để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong mùa cao điểm.
Theo báo cáo từ DBX Commodities, nhập khẩu than nhiệt của các nước châu Á (loại trừ Trung Quốc và Ấn Độ) dự kiến đạt khoảng 31 triệu tấn trong tháng 5/2026, tăng 9,4% so với cùng kỳ năm 2025. Than đang trở thành lựa chọn ưu tiên nhờ lợi thế về chi phí thấp và nguồn cung ổn định hơn so với LNG.
Giới phân tích nhận định khoảng 17% công suất xuất khẩu LNG của Qatar đang chịu ảnh hưởng trực tiếp từ xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran. Việc thiếu hụt nguồn cung đột ngột buộc các doanh nghiệp điện lực phải tìm kiếm giải pháp thay thế. Thông thường, LNG được dùng để bù đắp cho các nhà máy điện hạt nhân trong giai đoạn bảo dưỡng, nhưng mức giá giao ngay tăng quá cao đã khiến phương án này không còn khả thi về mặt kinh tế.
Nhìn chung, trong bối cảnh thị trường LNG tiếp tục biến động mạnh, than đá đang đóng vai trò trụ cột trong việc đảm bảo an ninh năng lượng ngắn hạn tại châu Á, dù các quốc gia vẫn đang nỗ lực thực hiện các cam kết về môi trường trong dài hạn.
