Gửi bình luận
Nhà ở đang nổi lên như một vấn đề mang tính khu vực buộc Liên minh châu Âu (EU) lần đầu tiên đưa an cư vào trọng tâm chính sách chung trước áp lực giá nhà leo thang toàn khối.
Vì sao giá nhà leo thang?
Theo Eurostat, kể từ năm 2013, giá nhà ở tại EU tăng hơn 60%, trong khi tiền thuê nhà tăng trung bình khoảng 20%. Khoảng cách ngày càng lớn giữa chi phí nhà ở và thu nhập thực tế làm suy giảm khả năng tiếp cận nhà ở của người trẻ, lao động thiết yếu và hộ gia đình thu nhập trung bình, những nhóm vốn được xem là trụ cột của nền kinh tế đô thị.
Đáng chú ý, sự chênh lệch giữa các quốc gia là rất lớn khi giá thuê tại Estonia tăng 208%, Lithuania 177%, Ireland 108% và Hungary 107% trong giai đoạn 2010 - 2024.
Tại các đô thị châu Âu, áp lực chi phí nhà ở vượt qua ngưỡng chịu đựng của nhiều cư dân. Năm 2024, gần 10% cư dân thành phố ở lục địa này phải dành hơn 40% thu nhập khả dụng cho nhà ở, mức được Eurostat xếp vào nhóm “quá tải”. Tỷ lệ này tại Hy Lạp lên tới 29% và tại Đan Mạch là 23%.
Đức đến nay vẫn là quốc gia đứng đầu châu Âu về số lượng người đi thuê nhà, chiếm 53% dân số, tiếp theo là Áo (46%) và Đan Mạch (39%).
Nguyên nhân của “cơn sốt” nhà ở không nằm ở một yếu tố đơn lẻ. Theo Euronews, trước hết là sự mất cân đối kéo dài giữa cung và cầu tại các trung tâm kinh tế. Làn sóng đô thị hóa mạnh mẽ, cùng sự dịch chuyển của lao động tay nghề cao trong các lĩnh vực công nghệ, tài chính và sáng tạo, tạo áp lực lớn lên thị trường nhà ở tại các thành phố lớn.
Trong khi đó, nguồn cung mới lại bị hạn chế bởi thủ tục xây dựng phức tạp, quỹ nhà cũ kỹ, hiệu suất năng lượng thấp và tốc độ cải tạo chậm.
Cạnh đó, sự bùng nổ của hình thức cho thuê ngắn hạn thông qua các nền tảng trực tuyến như Airbnb hay Booking.com “tiếp tay” làm thu hẹp nguồn cung nhà ở dài hạn. Việc chuyển đổi căn hộ từ cho thuê lâu dài sang lưu trú ngắn hạn mang lại lợi nhuận cao hơn cho chủ sở hữu, nhưng đồng thời đẩy giá thuê lên cao và làm biến đổi cấu trúc cộng đồng tại nhiều khu dân cư trung tâm.
Lộ trình chính sách của EU
Việc lâu nay coi nhà ở là thẩm quyền riêng của địa phương ngày càng bộc lộ giới hạn khi các đô thị châu Âu cùng đối mặt tình trạng giá thuê vượt thu nhập và không gian trung tâm bị thương mại hóa. Do đó, EU lần đầu bổ nhiệm một ủy viên chuyên trách về nhà ở, đánh dấu bước chuyển chính sách quan trọng. Theo The Guardian, Ủy viên Dan Jørgensen nhấn mạnh, khả năng tiếp cận nhà ở trở thành thước đo quan trọng cho chất lượng quản trị và tính bền vững của mô hình phát triển đô thị châu Âu.
Trọng tâm nổi bật trong kế hoạch mới nhất của EU là xây dựng khung pháp lý chung để điều tiết thị trường cho thuê ngắn hạn. EU không chủ trương cấm đoán, mà hướng tới việc xác lập ranh giới chính sách rõ ràng, giúp địa phương có thêm dư địa hành động khi thị trường nhà ở rơi vào tình trạng mất cân đối; đồng thời thể hiện nỗ lực dung hòa giữa quyền tự chủ địa phương và yêu cầu nhất quán của luật chung EU.
Cùng với đó, đề xuất xây dựng “danh sách các biện pháp được phép” sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để chính quyền địa phương áp dụng những công cụ như giới hạn số đêm cho thuê mỗi năm mà không phải đối mặt với các tranh chấp kéo dài.
Kế hoạch cũng hướng tới kích thích đầu tư thông qua nới lỏng quy định về trợ cấp nhà nước, ưu đãi, đẩy mạnh đầu tư nhà ở xã hội, nhà ở sinh viên, qua đó thu hẹp khoảng cách cung-cầu.
Về vấn đề đầu cơ bất động sản, EU dự kiến phân tích sâu hơn diễn biến giá nhà, các mô hình đầu tư mang tính tích trữ và cấu trúc sở hữu bất động sản để làm rõ vai trò của dòng vốn đầu cơ trong cuộc khủng hoảng hiện nay, qua đó thể hiện nhận thức ngày càng rõ ràng rằng thị trường nhà ở không thể phó mặc hoàn toàn cho cơ chế thị trường.
Theo Euronews, EU sẽ huy động ít nhất 11,5 tỷ euro trong vài năm tới để bổ sung vào 43 tỷ euro đã cam kết cho nhà ở xã hội, giá rẻ và bền vững. Các ngân hàng và tổ chức xúc tiến đầu tư quốc gia và khu vực dự kiến đầu tư 375 tỷ euro vào năm 2029, cho thấy dòng vốn công từng bước hướng tới ổn định dài hạn thị trường nhà ở.
Kế hoạch này tuy chưa khép lại bài toán nhà ở, nhưng mở ra hướng tiếp cận mới mang tính chủ động và dài hạn. Sự kết hợp giữa điều tiết thị trường, mở rộng nguồn cung và tăng cường công cụ bảo vệ người thuê nhà tạo nền tảng cho lộ trình cải thiện bền vững, hướng tới thị trường nhà ở ổn định và dễ tiếp cận hơn.