Khoa học - Công nghệ

Chuyển đổi số Đà Nẵng: Từ nền tảng đến bứt phá - Bài 1: Chủ trương mới, hành động ngay

THANH HÀ-PHƯƠNG MINH-PHƯƠNG THANH-LONG PHI-THANH HUYỀN • 24/12/2025 10:12

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia mở ra “cơ hội vàng” để Đà Nẵng bứt phá, khẳng định vị thế trung tâm công nghệ, đổi mới sáng tạo. Thế nhưng, giữa đại ngàn núi rừng phía Tây thành phố, nhiều bản làng vẫn "trắng" sóng, điện thoại chỉ để xem giờ, thủ tục số là điều xa vời. Chuyển đổi số sẽ chỉ nằm trên giấy nếu không quyết liệt thu hẹp khoảng cách hạ tầng và tư duy từ đô thị đến miền núi.

Nghị quyết số 57-NQ/TW là dấu mốc quan trọng, mở ra cơ hội lớn để đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên số.

Với Đà Nẵng, một thành phố nhiều năm đi đầu trong lĩnh vực này thì Nghị quyết số 57-NQ/TW như làn gió mới mang đến “cơ hội vàng” để thành phố bứt phá, vươn mình khẳng định vị thế trung tâm công nghệ, đổi mới sáng tạo không chỉ ở Việt Nam mà còn trong khu vực ASEAN.

Đại hội đại biểu lần thứ I Đảng bộ thành phố Đà Nẵng nhiệm kỳ 2025 - 2030 vừa qua xác định rõ: Phát triển khoa học - công nghệ, chuyển đổi số gắn với đào tạo nhân lực chất lượng cao là một trong ba đột phá chiến lược.

Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành một cực tăng trưởng quốc gia, trong đó kinh tế số chiếm đến 40% GRDP; đồng thời hoàn thiện chính quyền số toàn diện, xây dựng đô thị thông minh và nâng cao chất lượng phục vụ người dân bằng công nghệ số.

Tuy nhiên, hiện nay khu vực các xã miền núi đang còn gặp rất nhiều khó khăn; nhiều nơi không có sóng điện thoại, internet “lúc có lúc không” - một số thôn, bản vẫn “trắng" sóng hoàn toàn. Ở đó, một chiếc điện thoại thông minh đôi khi chỉ làm nhiệm vụ... báo thức, xem giờ.

Ông Briu Bhô, người dân Cơ Tu tại thôn L’Gôm - một trong hai thôn không có sóng điện thoại di động ở xã Avương, thành phố Đà Nẵng than thở rằng, mỗi lần cần làm giấy tờ, ông phải dậy từ rất sớm để xuống xã. Thậm chí, có lần đang chờ làm thủ tục thì lại mất điện, thiết bị hỏng, cán bộ đành hẹn ngày khác.

“Ở vùng “mù sóng” như thế này, chiếc điện thoại thông minh đôi khi chỉ để xem giờ. Ứng dụng dịch vụ công tuy đã cài sẵn, nhưng không có sóng di động thì cũng chỉ như vật trang trí, "ẩn mình" như con sóc giữa rừng”, ông Briu Bhô chia sẻ.

Anh A Lăng Bưng, cũng ở thôn L’Gôm, thật thà cho biết: “Tôi không biết chữ, có điện thoại cũng không biết dùng. Mỗi lần cần gọi, tôi phải nhờ con cái giúp. Sóng thì yếu, có khi phải leo lên đồi mới liên lạc được”.

Tương tự, chị A Lăng Thị Croi ở thôn Apát kể, thôn không có sóng điện thoại nên mỗi lần muốn gọi phải đi bộ xuống xã.

“Làm giấy tờ thì đi từ sáng sớm, tới nơi thì giữa trưa. Có hôm cúp điện, có hôm mạng chập chờn, không thực hiện được. Cài ứng dụng mà không có sóng thì không giải quyết được gì cả”, chị A Lăng Thị Croi chia sẻ.

Những câu chuyện như thế khiến việc “chuyển đổi số” đối với đồng bào vùng cao gặp vô vàn khó khăn. Đây cũng là thách thức lớn khi mục tiêu “không ai bị bỏ lại phía sau trong hành trình số hóa” của thành phố.

Chuyển đổi số không chỉ là chuyện công nghệ mà còn là câu chuyện về hạ tầng, về con người, đặc biệt là sự công bằng trong tiếp cận cơ hội.

Để Nghị quyết số 57-NQ/TW thực sự lan tỏa đến từng thôn bản, từng mái nhà giữa đại ngàn, cần những giải pháp căn cơ hơn: đầu tư mạnh mẽ hạ tầng viễn thông, phổ cập kiến thức số, và đặc biệt là lắng nghe tiếng nói từ người dân - những người đang đứng ngoài “vùng phủ sóng” của cuộc cách mạng công nghệ.

Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Avương, một cán bộ của trung tâm chia sẻ: “Những ngày đầu thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, có người dân phải đi ba lần mới xong một thủ tục. Lần đầu mất điện, lần sau mạng yếu, rồi lại hẹn hôm khác. Bà con vất vả lắm”.

Ở vùng núi cao miền Trung, khó khăn không chỉ ở hạ tầng viễn thông. Nhiều người dân chưa quen dùng điện thoại thông minh, lo thao tác sai, cần cán bộ hướng dẫn.

Trong khi đó, những ngày đầu thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, một số địa phường vẫn còn thiếu cán bộ công nghệ thông tin chuyên trách. Một số dữ liệu địa phương chưa kết nối đồng bộ với trung tâm thành phố, khiến quy trình hành chính số nhiều khi “đứt gãy”.

Trước khi hợp nhất với tỉnh Quảng Nam, Đà Nẵng từng có tới 59% hồ sơ trực tuyến toàn trình, nhân lực số chiếm 7,7% lao động - gấp ba lần bình quân cả nước. Sau hợp nhất, tỷ lệ này giảm đáng kể. Nguyên nhân chủ yếu do các xã miền núi thiếu hạ tầng công nghệ thông tin, mạng viễn thông yếu, điện chập chờn, thiếu cán bộ công nghệ thông tin...

Trong khi đó, nhiều quốc gia đã vượt qua những trở ngại này từ rất sớm. Estonia - quốc gia nhỏ bé ở châu Âu - từ đầu những năm 2000 đã triển khai chính phủ điện tử, phổ cập hạ tầng internet tới từng hộ dân. Hàn Quốc cũng coi internet băng rộng là “hạ tầng quốc gia”, bảo đảm vùng sâu vùng xa vẫn có chất lượng kết nối ngang với đô thị.

Đà Nẵng có lợi thế lớn: hạ tầng đô thị thông minh đã hình thành, hệ thống trường đại học - viện nghiên cứu phong phú, nhân lực công nghệ chất lượng cao, chính sách cởi mở. Nhưng “lõm" sóng, “trắng" sóng vẫn là “điểm nghẽn” cần quyết liệt tháo gỡ.

HĐND thành phố Đà Nẵng đã thông qua Nghị quyết phê duyệt nhiệm vụ và dự toán kinh phí mua sắm máy phát điện, nâng cấp và cải tạo hệ thống mạng LAN cho UBND các xã, phường.

Tổng kinh phí mua sắm máy phát điện, nâng cấp và cải tạo hệ thống mạng LAN cho UBND các xã, phường là 15,25 tỷ đồng, trong đó 13,5 tỷ đồng hỗ trợ nâng cấp, cải tạo mạng LAN cho 45 xã, phường, mỗi đơn vị được hỗ trợ 300 triệu đồng; 1,75 tỷ đồng còn lại để mua sắm máy phát điện cho 7 xã miền núi gồm: Phước Thành, Lãnh Ngọc, Trà Tập, Trà Tân, Avương, Trà Leng và Đắc Pring, mỗi xã được trang bị 1 máy phát điện trị giá 250 triệu đồng.

Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố Trần Phước Sơn cho biết, việc trang bị máy phát điện cho các xã miền núi nhằm bảo đảm nguồn điện ổn định cho hoạt động của chính quyền cơ sở, nhất là trong mùa mưa bão khi thường xuyên xảy ra mất điện kéo dài, ảnh hưởng đến công tác chỉ đạo, điều hành.

Trong khi đó, nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin và mạng LAN sẽ góp phần cải thiện chất lượng kết nối, đáp ứng yêu cầu vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, phục vụ hiệu quả công tác quản lý, giải quyết thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công.

Cùng với việc đầu tư, theo Sở Khoa học và Công nghệ, thành phố tập trung triển khai các lớp “bình dân học vụ số” - đưa cán bộ xuống tận thôn bản, hướng dẫn bà con sử dụng điện thoại thông minh, thao tác dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không tiền mặt. Đồng thời các sở, ngành đã cử cán bộ, nhất là cán bộ công nghệ thông tin về cơ sơ hướng dẫn, hỗ trợ cho các xã trong lĩnh vực này, để bảo đảm phục vụ người dân thông suốt hơn.

Những bước đi ấy không chỉ nhằm khắc phục tình trạng “trên nóng, dưới lạnh” mà còn tạo ra niềm tin: chuyển đổi số thực sự hướng đến người dân.

Đại diện lãnh đạo Cục Tần số vô tuyến điện (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, nhiều doanh nghiệp viễn thông cam kết sẽ sớm phủ sóng toàn bộ những điểm “trắng sóng”, “lõm sóng” ở khu vực miền Trung, trong đó có thành phố Đà Nẵng, kể cả các thôn chưa có điện sau khi ngành điện lực hoàn tất việc cấp điện.

Đối với giải pháp trạm vệ tinh tầm thấp, một số doanh nghiệp nước ngoài cũng đang khẩn trương hoàn tất thủ tục thành lập tại Việt Nam để sớm triển khai dịch vụ.

Về hạ tầng internet, chất lượng băng rộng di động tại Đà Nẵng hiện đã được nâng lên rõ rệt so với trước đây. Từ đó cho thấy, công tác cải thiện và nâng cao chất lượng dịch vụ viễn thông đang được thành phố Đà Nẵng triển khai quyết liệt và hiệu quả.

Những cam kết này cũng được mở rộng trên địa bàn các tỉnh miền Trung và tiến tới phủ sóng toàn quốc nhằm xóa bỏ tình trạng “trắng sóng”, “lõm sóng” ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.

Đây được xem là bước đi quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu phổ cập chuyển đổi số, đưa hạ tầng viễn thông trở thành nền tảng đồng bộ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng chính quyền số trên phạm vi cả nước.

Khi khoảng cách số được thu hẹp, chuyển đổi số sẽ trở thành chiếc cầu nối đưa tri thức, dịch vụ và cơ hội đến từng ngôi làng, từng mái nhà. Và từ nền tảng đó, Đà Nẵng sẽ có thêm động lực để bứt phá, khẳng định mình là thành phố tiên phong trong hành trình số hóa của Việt Nam.

Hình dung một ngày không xa, ở vùng cao thành phố Đà Nẵng, người dân chỉ cần ngồi tại nhà là có thể nộp hồ sơ, thực hiện các thủ tục cấp giấy tờ hành chính thông qua môi trường số, không còn phải lặn lội hàng chục cây số đường núi hiểm trở. Những chuyến đi vất vả, tốn thời gian sẽ dần được thay thế bằng vài thao tác đơn giản trên điện thoại hoặc máy tính có kết nối internet.

Khi đó, dịch vụ công trực tuyến không chỉ giúp người dân tiếp cận thuận lợi hơn với chính quyền mà còn góp phần thu hẹp khoảng cách giữa miền núi và đô thị, nâng cao chất lượng phục vụ, cải thiện đời sống và tạo động lực phát triển bền vững cho vùng cao.