Khởi nghiệp - OCOP

ĐA DẠNG BỨC TRANH KINH TẾ NÔNG THÔN

VIỆT NGUYỄN - VIỆT QUANG - ĐĂNG CAO • 27/09/2025 09:00

Thành quả về xây dựng nông thôn mới, chương trình Mỗi xã một sản phẩm - OCOP, làng nghề, kinh tế tập thể… là những mảnh ghép tạo nên bức tranh kinh tế nông thôn đa sắc màu ở Đà Nẵng sau hợp nhất. Kết quả đạt được cũng như những khó khăn được nhận diện sẽ nền là tảng để thành phố ngày một nâng cao đời sống người dân.

Chuyển động đời sống từ các chương trình

Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, chương trình OCOP... trên địa bàn Đà Nẵng tạo nền tảng phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng đời sống người dân bền vững.

Dấu ấn nông thôn mới

Xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Đà Nẵng thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả quan trọng.

Trước khi hợp nhất (1/7/2025), toàn bộ 11 xã của huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng đã đạt chuẩn, trong đó 8 xã đạt chuẩn nâng cao và 2 xã đạt chuẩn kiểu mẫu; tại Quảng Nam, có 133/186 xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó 47 xã đạt chuẩn nâng cao, nhiều xã nông thôn mới kiểu mẫu. Sau ngày hợp nhất, phát huy nền tảng đạt được, các xã trên địa bàn thành phố tiếp tục tập trung xây dựng nông thôn mới, hoàn thiện và nâng cao tiêu chí đã đạt.

Ông Trương Công Sơn, Chủ tịch UBND xã Thăng Điền cho biết, phấn đấu tạo diện mạo nông thôn mới, nhân dân trên địa bàn đã đồng lòng với chính quyền địa phương triển khai đề án phát triển kinh tế nông thôn tổng hợp, nâng cao thu nhập cho người dân.

Toàn xã nỗ lực xây dựng nền nông nghiệp phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung, ứng dụng khoa học - công nghệ, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường sinh thái và nâng cao giá trị gia tăng. Xã Thăng Điền chú trọng công tác quy hoạch, chỉnh trang đồng ruộng gắn với đẩy mạnh cơ giới hóa, ứng dụng kỹ thuật mới và chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp.

Thành quả thu được là cơ cấu cây trồng chuyển đổi phù hợp với điều kiện của địa phương. Trên địa bàn phát triển vùng chuyên canh lúa, rau an toàn, cây trồng có giá trị kinh tế cao. Vận động mạnh đã giúp xã phát triển liên kết chuỗi trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ nông sản gắn với xây dựng thương hiệu đối với các sản phẩm nông nghiệp chủ lực của địa phương như lúa, đậu phụng, mè...

Nhìn chung trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, xây dựng nông thôn mới giúp diện mạo làng quê ngày càng khởi sắc với kết cấu hạ tầng đồng bộ, nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp sạch, hữu cơ, VietGAP hiệu quả. Đường thôn, liên xã, các công trình thủy lợi, giao thông nội đồng, kênh mương nội đồng kiên cố giúp sản xuất nông nghiệp và đi lại, giao thương của người dân được thông suốt...

“Tôi tâm đắc nhất trong xây dựng nông thôn mới ở xã Thăng Điền là khi đời sống vật chất được nâng lên, nền tảng văn hóa truyền thống của vùng quê được bảo tồn, gìn giữ, phát huy. Phong trào sáng - xanh - sạch - đẹp - an toàn phát động, nhận hưởng ứng của nhân dân đã giúp quê hương có nhiều tuyến đường đẹp”, ông Phan Văn Túc, người dân thôn Kế Xuyên 1, nói.

Chuyển động đáng mừng

Trung thu đang đến gần, làng nghề chế tác đèn lồng truyền thống sôi động ở khắp các con phố, tuyến đường của phường Hội An, Hội An Tây, Hội An Đông.

Đèn lồng Hội An được làm bằng sườn tre, bọc vải với nhiều màu, nhiều họa tiết, thẩm mỹ cao lại đảm bảo độ bền. Yếu tố nổi bật đó đã tạo nên thương hiệu và được các thế hệ nghệ nhân làm đèn lồng của Hội An tiếp nối, trao truyền.

Ông Lữ Văn Hà, chủ cơ sở sản xuất đèn lồng Hà Văn (khối phố An Mỹ, phường Hội An Đông) cho biết: “Đèn lồng Hội An được tiêu thụ mạnh vào dịp Tết Trung thu hằng năm. Tôi tự hào khi đèn lồng của làng nghề theo chân du khách đến khắp các châu lục toàn cầu”.

Theo thống kê của Chi cục Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng), trên địa bàn thành phố hiện có 39 làng nghề truyền thống. Các làng nghề có những đóng góp quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của thành phố như thu hút nguồn lực xã hội, tạo ra nguồn sản phẩm phong phú và đa dạng phục vụ nhu cầu của xã hội và xuất khẩu.

Làng nghề đã giải quyết lao động; góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế của thành phố; bảo tồn không gian, cảnh quan nông thôn; gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch. Nhìn chung, các làng nghề đã thực sự đứng vững và phát triển trong cơ chế thị trường.

Ông Nguyễn Thế Hùng, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn thành phố Đà Nẵng cho biết, kinh tế nông thôn trên địa bàn đang vận động mạnh. Chương trình OCOP trên địa bàn được triển khai sâu rộng trong năm 2025 với 552 sản phẩm còn hiệu lực (2 sản phẩm 5 sao, 95 sản phẩm 4 sao…). Hàng hóa OCOP được khơi thông trên thị trường đem lại giá trị kinh tế khá ổn định cho các chủ thể, góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn toàn diện.

Hiện nay, toàn thành phố có 3 liên hiệp hợp tác xã nông nghiệp, hơn 600 hợp tác xã nông nghiệp. Kinh tế tập thể thời gian qua được kiện toàn, củng cố phù hợp với thực tiễn sản xuất, kinh doanh. Nhiều hợp tác xã khởi nghiệp, liên kết sản xuất chuỗi giá trị tạo sản xuất ổn định cho người dân khu vực nông thôn.

Đáng ghi nhận hiệu quả các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể về thuế, phí, hỗ trợ xúc tiến thương mại, khuyến công, đổi mới công nghệ, hỗ trợ đầu tư cơ giới hóa nông nghiệp… Giai đoạn 2023 - 2025 có hơn 450 lượt hợp tác xã được thành phố hỗ trợ với kinh phí hơn 20 tỷ đồng để đầu tư nâng cao khả năng sản xuất, kinh doanh, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Vẫn còn những rào cản

Dù đạt được nhiều kết quả khởi sắc, kinh tế nông thôn ở Đà Nẵng vẫn còn những khó khăn nhất định, cần nhìn nhận rõ để có giải pháp phát triển phù hợp.

Sản phẩm nông thôn, làng nghề thiếu đầu ra

Nhiều làng nghề đứng vững trong cạnh tranh hàng hóa ngày càng khắt khe hơn là tín hiệu đáng mừng. Tuy vậy, nhiều làng nghề, ngành nghề, sản phẩm nông thôn, sản phẩm OCOP đang chịu áp lực khi có quy mô nhỏ, hạ tầng sản xuất chưa đồng bộ, thiết bị, công nghệ còn cũ kỹ. Có thể nhận diện, không ít làng nghề có sản phẩm đơn điệu, tính cạnh tranh chưa cao, thị trường tiêu thụ còn hẹp.

Sản phẩm tinh dầu trầm hương An Phúc của hộ kinh doanh Nguyễn Tiến Phùng (thôn Bích Ngô, xã Tam Xuân) dù đã đạt OCOP 3 sao nhưng sức tiêu thụ chậm, hoạt động cầm chừng. Ông Phùng kể, từ Quảng Ngãi đến định cư ở thôn Bích Ngô, ông chọn cây dó bầu khắp các vùng quê, vùng núi xứ Quảng để mua về làm nguyên liệu chế biến tinh dầu trầm hương. Qua nhiều thử nghiệm, ông ưng ý với cách chiết xuất tinh dầu trầm hương hiện nay nhưng hàng hóa rất khó tiêu thụ.

“

Chế biến tinh dầu trầm hương rất tốn kém nên không thể bán với giá thấp. Khách hàng dù khen sản phẩm OCOP 3 sao chất lượng nhưng không thể tiêu dùng liên tục, đều đặn trong bối cảnh thắt chặt chi tiêu hiện nay. Hàng hóa của tôi được xuất khẩu bằng đường tiểu ngạch sang các nước châu Á nhưng tiêu thụ chậm. Còn thị trường trong nước thì “đóng băng” từ hồi dịch COVID-19, đến nay chưa khởi sắc.

Ông Nguyễn Tiến Phùng (thôn Bích Ngô, xã Tam Xuân)

Làng nghề làm bánh thôn An Lạc (xã Duy Nghĩa) thời ăn nên làm ra có đến hơn 50 hộ sản xuất các loại bánh lăn, bánh in, bánh nổ, bánh dừa… Làng nghề luôn đỏ lửa, nhộn nhịp trước đây, nay chỉ còn vài ba hộ… Điểm nghẽn trong hoạt động của làng nghề là sản phẩm không thể cạnh tranh với hàng hóa cùng loại phong phú trên thị trường.

Ông Huỳnh Văn Trung, hộ dân làm nghề bánh in của làng nghề An Lạc cho biết, mỗi năm chỉ 2 lần làm bánh vào dịp trung thu và tết cổ truyền. Thế nhưng đơn đặt hàng ngày càng ít khi nhu cầu tiêu dùng sản phẩm của làng nghề giảm mạnh.

“

Làng nghề duy trì sản xuất theo lối cũ, không kịp cải tiến máy móc, thiết bị, đầu tư công nghệ mới nên giá thành sản xuất cao. Trong khi đó trên thị trường, các doanh nghiệp sản xuất bánh công nghiệp tiết giảm chi phí. Chỉ có thể vực dậy làng nghề khi nhà nước hỗ trợ máy móc, công nghệ, kỹ thuật tiên tiến và xúc tiến thương mại, khơi thông đầu ra.

Ông Đỗ Văn Việt, Phó Chủ tịch UBND xã Duy Nghĩa

Theo Chi cục Phát triển nông thôn, trong khi làng nghề quảng bá thương hiệu còn yếu, chưa khai thác tốt tiềm năng du lịch gắn với làng nghề thì liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm của khu vực nông thôn gặp khó. Đến nay, số lượng mô hình liên kết còn ít, chưa nhiều liên kết chuỗi mang tính ổn định, bền vững. Vai trò của doanh nghiệp trong chuỗi liên kết còn mờ nhạt, chưa có đầu tàu kết nối thị trường.

Liên kết chưa hiệu quả

Có thực tế là nhiều hợp tác xã trên địa bàn thành phố giải thể do hoạt động không hiệu quả. Nhiều địa phương thành lập hợp tác xã nhằm hoàn thành tiêu chí về tổ chức sản xuất để đạt chuẩn xã nông thôn mới; thế nhưng sau khi được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới thì các hợp tác xã hoạt động cầm chừng, không có đầu ra rồi loay loay giải quyết thủ tục để giải thể. Đáng nói, nhiều hợp tác xã được thành lập với kỳ vọng của xã viên, nông dân, chính quyền địa phương, liên minh hợp tác xã, thế nhưng khi đi vào hoạt động thì bề tắc vì thất bại trong liên kết, trong sản xuất - chế biến - tiêu thụ nông sản. Thiếu tính bền vững đang là thực trạng chung của nhiều hợp tác xã trên địa bàn.

Nhiều hợp tác xã cho biết, mặc dù Chính phủ có Nghị định số 55 về vốn vay ưu đãi cho hoạt động kinh tế nông thôn nhưng ách tắc khi triển khai. Các ngân hàng thương mại khi cho vay vốn đòi hỏi hợp tác xã phải thế chấp nhưng lại vướng mắc ở nội dung tài sản chung không thể đảm bảo thế chấp. Nhiều ngân hàng thương mại khi xem xét yêu cầu vay vốn của hợp tác xã đã đánh giá thấp phương án sản xuất kinh doanh của hợp tác xã nên bế tắc. Trong khi đó, Ngân hàng Chính sách xã hội cho hợp tác xã vay vốn lãi suất thấp, không thế chấp tài sản thì mức vay quá ít, tối đa chỉ 100 triệu đồng nên không đáp ứng được yêu cầu sản xuất, kinh doanh.

Theo ông Nguyễn Thế Hùng, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng), có thực tế là đa số hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn quy mô nhỏ, trình độ tổ chức sản xuất còn yếu, thiếu cán bộ quản lý có năng lực. Nguồn nhân lực thực hiện nhiệm vụ phát triển thị trường, quản lý chất lượng sản phẩm trong hợp tác xã còn chưa đáp ứng yêu cầu. Khó khăn lớn là liên kết sản xuất giữa hợp tác xã và doanh nghiệp, nông dân còn lỏng lẻo, không ít trường hợp doanh nghiệp không bao tiêu sản phẩm khi nông dân thu hoạch.

Phát huy vai trò mỗi chủ thể

Các chủ thể trên địa bàn thành phố đang nỗ lực khơi thông tiềm năng, phát huy lợi thế của sản phẩm OCOP, chú trọng kinh tế tập thể để phát triển kinh tế nông thôn, giải quyết việc làm, tăng thu nhập, nâng cao đời sống người dân.

Tăng chất lượng hàng hóa

Bà Nguyễn Thị Việt, Giám đốc Hợp tác xã Tinh dầu quế Trà My - Minh Phúc (thôn 3, xã Trà My) cho biết, sản phẩm tinh dầu quế của hợp tác xã đã đạt hạng OCOP 4 sao. Để được người tiêu dùng ngày càng ưa chuộng, đơn vị không ngừng nghiên cứu tăng chất lượng hàng hóa, khẳng định vị thế, nâng cao sức cạnh tranh.

Nỗ lực của hợp tác xã được ghi nhận khi tinh dầu quế đạt chứng nhận tiêu chuẩn quốc tế ISO 9001:2015. Tinh dầu quế đã đem đến những trải nghiệm thú vị cho khách hàng và góp phần bảo tồn, phát triển thương hiệu “cao sơn ngọc quế” trên thị trường quốc tế.

Cùng với xuất khẩu tinh dầu quế sang các thị trường Hàn Quốc, Ấn Độ, Hà Lan, Hợp tác xã Tinh dầu quế Trà My - Minh Phúc đã mở rộng chế biến tinh dầu quế sang các sản phẩm nước rửa chén, nước lau sàn, bột quế… giải quyết việc làm cho hơn 30 lao động và bao tiêu sản phẩm, tổ chức thu mua từ vỏ, cành, lá quế giúp người dân ổn định kinh tế.

“

Chúng tôi không ngừng nghiên cứu để tận dụng, khai thác hết công năng các hoạt chất cinnamaldehyde, cinnamyl acetate, cinnamyl alcohol… trong cây quế Trà My. Hợp tác xã tiếp tục xúc tiến thương mại, kết nối giao thương để mở rộng thêm các thị trường châu Mỹ, châu Âu. Thời gian tới chúng tôi sẽ mở rộng vùng nguyên liệu, giải quyết việc làm và ổn định đầu ra cho quế Trà My.

Bà Nguyễn Thị Việt, Giám đốc Hợp tác xã Tinh dầu quế Trà My - Minh Phúc (thôn 3, xã Trà My)

Tại thôn Phú Mỹ, xã Xuân Phú, sản phẩm bánh dừa nướng của Công ty TNHH Sản xuất thương mại Quý Thu đã đạt chuẩn hạng OCOP 5 sao, có mặt ở các hệ thống phân phối trong nước và quốc tế. Từ cơ sở khởi nghiệp nhỏ, đến nay công ty đã xây dựng dây chuyền sản xuất đồng bộ, khép kín, an toàn thực phẩm với hơn 50 việc làm ổn định.

Công ty đã liên kết với người dân xã Xuân Phú và các vùng lân cận để chủ động nguồn nguyên liệu sản xuất. Bà Lưu Thị Thu, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất thương mại Quý Thu cho biết: “Nguyên tắc của chúng tôi là đảm bảo các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường, nỗ lực sản xuất, tìm cách nâng cao giá trị hàng hóa, hài hòa quyền lợi trong sản xuất kinh doanh, nhất là giải quyết việc làm, ổn định thu nhập cho người dân cung cấp nguyên liệu”.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Nam Hưng, Đà Nẵng chú trọng phát triển chương trình OCOP trọng tâm, trọng điểm, kỳ vọng là điểm nhấn thực sự cho phát triển kinh tế nông thôn, phát huy lợi thế, khai mở các tiềm năng, giải quyết việc làm, nâng cao giá trị đời sống người dân, nhất là khu vực nông thôn miền núi. Để tiếp tục thay đổi diện mạo khu vực nông thôn, thành phố luôn đồng hành với các chủ thể OCOP xúc tiến thương mại, khơi thông thị trường xuất khẩu.

Hợp tác xã “bắt tay” nông dân

Trên chặng đường phát triển, các hợp tác xã trên địa bàn thành phố đã dẫn dắt kinh tế nông thôn bằng cách liên kết với nông dân để tạo ra hàng hóa chất lượng, đáp ứng nhu cầu thị trường. Hợp tác xã tăng thu nhập nhờ hàng hóa được thị trường đón nhận còn người nông dân có việc làm ổn định nhờ được bao tiêu sản phẩm.

Như Hợp tác xã Nông nghiệp xanh Duy Oanh (thôn Kiệu Châu, xã Duy Xuyên) đã liên kết với hơn 50 hộ dân trên địa bàn xã để sản xuất gạo lứt, sen, các loại đậu, mau má… trên diện tích gần 10ha, thu mua khi thu hoạch và chế biến thanh gạo lứt rong biển, các loại bột ngũ cốc cung ứng ra thị trường.

Bà Phạm Thị Duy Mỹ, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp xanh Duy Oanh cho biết: “Đơn vị nhận thức được tầm quan trọng của thương hiệu hàng hóa nên đã chủ động đăng ký và phát huy hiệu quả của thương hiệu hàng hóa trên thị trường, mở rộng sản xuất kinh doanh. Hợp tác xã đã liên kết với nông dân để phát huy tiềm năng, lợi thế sản xuất nông nghiệp, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn bền vững, tăng thu nhập cho thành viên, hộ gia đình”.

Có thể nhận thấy, hoạt động của các hợp tác xã trên địa bàn ngày càng sâu rộng. Nhiều hợp tác xã cung ứng đa dạng các dịch vụ cho thành viên, nông dân như cung ứng phân bón, thuốc trừ sâu, sản xuất lúa giống, thu mua nông sản, dịch vụ làm đất, thu hoạch lúa. Các hợp tác xã cũng đã mua bán cây con giống, thức ăn gia súc, gia cầm, quản lý công trình thủy lợi phục vụ tưới tiêu, nước sạch nông thôn, thu gom vận chuyển rác thải sinh hoạt, trồng rừng…

Nhiều hợp tác xã với đội ngũ quản lý trẻ đã năng động, sáng tạo ứng dụng khoa học, công nghệ, kinh tế số vào tổ chức sản xuất, đem lại hiệu quả nổi bật như Hợp tác xã Best One (phường Quảng Phú), Hợp tác xã Nông nghiệp công nghệ cao (xã Thăng An), Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh Lộc Nhiên Phát (xã Thăng Điền).

Nhiều hợp tác xã thích ứng cơ chế thị trường, tự chủ tổ chức hoạt động, mạnh dạn đầu tư mở rộng sản xuất, kinh doanh, cung cấp hàng hóa ra thị trường trong nước, xuất khẩu.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Nam Hưng, thời gian qua đã có những chuyển biến tích cực của mô hình kinh tế tập thể trong đời sống kinh tế - xã hội thành phố Đà Nẵng. Hy vọng các hợp tác xã tiếp tục phát huy hiệu quả hoạt động, đóng góp vào chuyển dịch kinh tế nông thôn theo hướng xanh hóa, bền vững.

Đặc biệt, các hợp tác xã tiếp tục liên kết, mạnh dạn ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, kinh tế số vào sản xuất, chủ động tìm kiếm thị trường, xuất khẩu hàng hóa để gia tăng giá trị.

Nội dung: VIỆT NGUYỄN - VIỆT QUANG - ĐĂNG CAO

Trình bày: MINH TẠO