ĐNO - Dù nỗ lực kéo dài thêm một ngày so với dự kiến ban đầu, hy vọng về hiệp ước toàn cầu đầu tiên mang tính ràng buộc pháp lý nhằm giải quyết ô nhiễm nhựa sụp đổ, khi các quốc gia kết thúc đàm phán vào ngày 15/8 tại Geneva (Thụy Sĩ) mà không tìm được tiếng nói chung.
Tồn tại bất đồng
Từ ngày 5 - 15/8, giai đoạn 2 vòng đàm phán thứ 5 của Ủy ban đàm phán liên chính phủ (INC 5.2) về hiệp ước toàn cầu cho việc giảm thiểu ô nhiễm nhựa diễn ra tại Văn phòng Liên hiệp quốc ở Geneva. Vòng đàm phán với sự tham dự của hơn 180 quốc gia và vẫn còn bất đồng sâu sắc về cách giải quyết cuộc khủng hoảng nhựa.
Theo CNN, hơn 100 quốc gia kêu gọi các giới hạn ràng buộc pháp lý đối với sản xuất nhựa. Nhiều quốc gia cũng yêu cầu hành động để giải quyết hóa chất độc hại trong nhựa. Liên minh châu Âu và các quốc đảo nhỏ muốn áp dụng giới hạn sản lượng nhựa.
Tuy nhiên, các quốc gia sản xuất dầu khí hùng mạnh bao gồm Mỹ, Nga, Ả-rập Xê-út phản đối mạnh mẽ, lập luận rằng hiệp ước nên tập trung vào việc tái chế, tái sử dụng... hơn là giới hạn sản xuất hoặc loại bỏ dần hóa chất. Bất đồng cũng xuất hiện ở cơ chế tài chính hỗ trợ các nước đang phát triển.
Chủ tịch INC Vayas Valdivieso trình bày bản dự thảo hiệp ước vào đầu giờ ngày 15/8 (giờ Geneva) không bao gồm giới hạn sản xuất nhựa nhưng thừa nhận rằng mức độ sản xuất, tiêu thụ nhựa hiện tại không bền vững và cần có hành động toàn cầu. Thế nhưng, nhiều nhà đàm phán không đồng ý sử dụng dự thảo làm cơ sở cho các cuộc thảo luận tiếp theo.
“Bằng việc bỏ lỡ thêm một thời hạn nữa để đối phó với cuộc khủng hoảng ô nhiễm nhựa, các quốc gia đang đặt sức khỏe của người dân và hành tinh vào vòng nguy hiểm”, bà Sarah Baulch, quan chức cấp cao tại Pew Charitable Trusts cho biết.
Trước đó, năm 2022, các quốc gia đồng ý đàm phán một hiệp ước ràng buộc về nhựa với mục tiêu giải quyết toàn bộ vòng đời của nhựa từ cách thức sản xuất đến đến phế bỏ. Dù trải qua 6 vòng đàm phán, một thỏa thuận chung vẫn đổ vỡ.
Ô nhiễm nhựa - vấn đề báo động toàn cầu
Sản lượng nhựa tăng vọt trong vài thập kỷ qua, đặc biệt là nhựa dùng một lần. Theo Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD), khoảng 460 triệu tấn nhựa được sản xuất mỗi năm và con số này có thể tăng vọt 70% vào năm 2040 nếu không có các chính sách mạnh mẽ hơn.
Chỉ một phần rất nhỏ nhựa được tái chế, chưa đến 10% trên toàn cầu; phần còn lại bị đốt cháy, chôn lấp hoặc làm nghẹt sông ngòi và đại dương trên thế giới, giết chết sinh vật biển.
Khi nhựa phân hủy thành các vi nhựa - những mảnh nhỏ không lớn hơn 5mm, có mặt khắp mọi nơi: không khí chúng ta hít thở, nước chúng ta uống, thậm chí xâm nhập vào não.
Nhiều nghiên cứu khoa học cho thấy việc tiếp xúc với nhựa ảnh hưởng đến con người trong suốt cuộc đời từ khi còn trong bụng mẹ đến khi về già. Các hóa chất độc hại trong nhựa có liên quan đến một loạt tác động tiêu cực gồm béo phì, bệnh tim, ung thư, hen suyễn và các vấn đề sinh sản.
Nhựa không chỉ là vấn đề về sức khỏe, môi trường mà còn là một vấn đề khí hậu nghiêm trọng. Phần lớn nhựa được sản xuất bằng nhiên liệu hóa thạch và gây ô nhiễm làm nóng hành tinh trong suốt vòng đời của chúng từ khâu sản xuất đến xử lý.
