Gửi bình luận
ĐNO - Từ giải thích bài tập, gợi ý dàn ý bài văn đến hệ thống kiến thức ôn thi, trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành công cụ hỗ trợ học sinh trong học tập. Tuy nhiên, việc sử dụng AI cũng đặt ra những vấn đề về tính trung thực, khả năng tự học và an toàn thông tin, đòi hỏi nhà trường hướng dẫn học sinh sử dụng công nghệ đúng mục đích, có trách nhiệm.
Ranh giới giữa hỗ trợ và phụ thuộc
Chỉ sau vài thao tác, học sinh có thể sử dụng AI để tìm lời giải bài tập, giải thích khái niệm khó hoặc xây dựng dàn ý bài văn. Công cụ này giúp việc tiếp cận thông tin trở nên thuận tiện, nhưng đằng sau sự nhanh chóng ấy là câu hỏi mà giáo viên và nhà trường không thể bỏ qua: học sinh đang dùng công nghệ để hiểu bài tốt hơn, hay đang dần giao cho công nghệ phần việc lẽ ra mình phải tự làm?
Trong học tập, AI có thể tìm ý tưởng, hệ thống kiến thức, luyện ngoại ngữ hoặc kiểm tra cách diễn đạt. Ngược lại, nếu sao chép nguyên văn câu trả lời, tin vào thông tin chưa kiểm chứng hoặc để AI viết thay toàn bộ bài làm, các em có thể hoàn thành nhiệm vụ trước mắt nhưng bỏ lỡ cơ hội rèn luyện tư duy, khả năng diễn đạt và giải quyết vấn đề.
Thầy Trần Anh Tuấn, Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn Trường THPT Thanh Khê, cho rằng vấn đề không nằm ở việc học sinh có sử dụng AI hay không, mà ở mục đích và cách thức sử dụng. Nhà trường cần xem đây là một công cụ hỗ trợ học tập, đồng thời giúp học sinh hiểu rõ giới hạn của công nghệ.
“Điều quan trọng là hướng dẫn học sinh khai thác AI đúng mục đích, biết kiểm chứng thông tin, giữ gìn tính trung thực trong học tập và không để công nghệ làm thay quá trình tư duy của mình. Giáo viên cần phân định rõ những phần việc có thể sử dụng AI hỗ trợ và những yêu cầu học sinh phải tự thực hiện để hình thành năng lực, phẩm chất”, thầy Tuấn chia sẻ.
Từ trải nghiệm của bản thân, Trịnh Quang Tuấn Anh, học sinh lớp 10/13 Trường THPT Thanh Khê, cho rằng AI có thể hỗ trợ tìm hiểu bài và gợi mở hướng giải quyết khi gặp câu hỏi khó, nhưng học sinh vẫn phải tự kiểm tra và diễn đạt bằng hiểu biết của mình.
“Em nghĩ AI nên được dùng để tham khảo, gợi ý và giúp mình hiểu bài tốt hơn, chứ không phải làm bài thay mình. Khi nhận được câu trả lời, em cần đọc lại, đối chiếu với tài liệu học tập và tự diễn đạt theo cách hiểu của bản thân”, Tuấn Anh chia sẻ.
Cùng quan điểm, Hồ Thị Phương Hóa, học sinh lớp 12/2 Trường Phổ thông dân tộc nội trú THCS và THPT Phước Sơn, cho rằng AI có thể giúp hệ thống hóa kiến thức, gợi ý cách tiếp cận một vấn đề trong quá trình ôn tập. Nếu phụ thuộc quá nhiều vào công nghệ, học sinh sẽ gặp khó khăn trong việc tự giải quyết vấn đề.
Theo Hóa, điều quan trọng là xác định rõ mục tiêu sử dụng AI, chủ động đọc, suy nghĩ và chịu trách nhiệm về bài làm của mình.
Hướng dẫn sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm
Nếu giờ học giúp học sinh nhận biết cách khai thác AI phục vụ kiến thức, thì hoạt động Đoàn, sinh hoạt tập thể và các tình huống có thể góp phần hình thành thái độ, hành vi có trách nhiệm trên môi trường số.
Cô Trần Thị Triều Giang, Phó Bí thư Đoàn Trường THPT Thanh Khê, cho rằng giáo dục văn hóa số cần được thực hiện thường xuyên, bằng cách gần gũi với đời sống của học sinh thay vì chỉ dừng ở những buổi phổ biến lý thuyết.
“Học sinh tiếp cận công nghệ rất nhanh, nhưng sử dụng thành thạo một công cụ không có nghĩa là đã biết sử dụng an toàn và có trách nhiệm. Nhà trường cần tổ chức các hoạt động trải nghiệm, thảo luận tình huống để các em nhận diện nguy cơ như tin giả, lừa đảo trực tuyến, lộ lọt thông tin cá nhân và sao chép nội dung”, cô Giang cho biết.
Theo cô Giang, thông qua sinh hoạt lớp, hoạt động Đoàn và các dự án học tập, học sinh có thể rèn luyện kỹ năng kiểm chứng, đánh giá thông tin, đồng thời hình thành ý thức tự bảo vệ mình và tôn trọng người khác trên môi trường số.
Tại Trường Phổ thông dân tộc nội trú THCS và THPT Phước Sơn, việc hướng dẫn học sinh sử dụng AI cũng cần gắn với điều kiện thực tế, mục tiêu giáo dục và yêu cầu phát triển năng lực tự học.
Thầy Trương Công Thứ, Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc nội trú THCS và THPT Phước Sơn nói: “AI mở ra cơ hội để học sinh mở rộng hiểu biết, tiếp cận học liệu và tìm thêm cách giải quyết khó khăn trong học tập. Tuy nhiên, nhà trường cần giúp các em hình thành ý thức tự học, tính trung thực, kỹ năng chọn lọc thông tin và trách nhiệm đối với sản phẩm của mình. Giáo viên cũng cần chủ động cập nhật kiến thức, đổi mới phương pháp để hướng dẫn học sinh sử dụng công nghệ phù hợp”, thầy Thứ nói.
Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi có định hướng sư phạm rõ ràng và sự phối hợp giữa nhà trường, giáo viên, học sinh cùng gia đình.
Thầy Trương Công Thứ, Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc nội trú THCS và THPT Phước Sơn
AI đang hiện diện trong đời sống học đường và khó có thể đứng ngoài quá trình đổi mới giáo dục. Điều cần thiết không phải là né tránh công nghệ, mà là xác lập những nguyên tắc sử dụng an toàn, minh bạch và phù hợp với từng nhiệm vụ học tập; đồng thời tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ và giữ vững sự trung thực.