Đề xuất cơ chế gỡ vướng đầu tư xây dựng

Cần nhiều thời gian chuẩn bị mặt bằng

Ở nhiều dự án giao thông và đầu tư xây dựng trên địa bàn thành phố, có tình trạng chậm, gặp nhiều khó khăn, vướng mắc đối với giải phóng mặt bằng. Trong đó, việc giải phóng mặt bằng được triển khai từ bước thực hiện dự án, sau khi đã hoàn thiện các thủ tục chuẩn bị đầu tư dự án (lập, thẩm định, quyết định chủ trương đầu tư; lập, thẩm định, quyết định đầu tư) nên không có nhiều thời gian để thực hiện.

Để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc nói trên, tại Nghị quyết số 136/2024/QH15 về tổ chức chính quyền đô thị và thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Đà Nẵng, Quốc hội cho phép thành phố được tách dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng ra khỏi dự án giao thông có vốn đầu tư công thuộc nhóm B.

Theo đó, việc triển khai giải phóng mặt bằng sẽ được triển khai ngay sau khi dự án được phê duyệt chủ trương đầu tư, không còn chờ có quyết định đầu tư rồi mới triển khai. Điều này tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ xây dựng các khu tái định cư, tăng khả năng giải ngân vốn đầu tư công, giảm áp lực về mặt thời gian giải phóng mặt bằng...

Tuy nhiên, thời gian qua, việc triển khai dự án Cải tạo, nâng cấp quốc lộ 14B (xã Bà Nà, Hòa Vang và Hòa Tiến) gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, nhất là giải phóng mặt bằng và nguồn vật liệu xây dựng. Trong đó, với số lượng lớn hồ sơ được lập để thu hồi đất, hơn 1.000 hồ sơ, thời gian thực hiện giải phóng mặt bằng khá ít mà gặp nhiều vướng mắc, dẫn đến ảnh hưởng trực tiếp tiến độ thi công.

Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đà Nẵng Võ Nguyên Chương cho rằng, dự án Cải tạo, nâng cấp quốc lộ 14B không được tách việc giải phóng mặt bằng ra thực hiện trước do không thuộc phạm vi áp dụng Nghị quyết số 136/2024/QH15 của Quốc hội.

Thời gian qua, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đà Nẵng và các địa phương đã tập trung giải quyết các vướng mắc, vận động nhân dân bàn giao mặt bằng cho nhà thầu thi công dự án.

Còn Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Hà Nam nhìn nhận, dự án Cải tạo, nâng cấp quốc lộ 14B cần được triển khai đền bù giải tỏa trước khoảng 1,5 năm thì triển khai thi công đáp ứng tiến độ đề ra. Do đó, trong nội dung đề xuất sửa đổi Luật Xây dựng, thành phố Đà Nẵng đã đề xuất Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường của Quốc hội và Bộ Xây dựng nghiên cứu cơ chế chủ động hơn nữa trong công tác điều hành triển khai các công trình vốn nhà nước và dành nhiều thời gian cho công tác chuẩn bị đầu tư đồng thời với chuẩn bị mặt bằng, chuẩn bị nguồn vật liệu xây dựng.

Hiện nay vấn đề vướng mắc lớn ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng của các dự án là việc giải phóng mặt bằng, do đó Bộ Xây dựng cần xây dựng cơ chế riêng liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng đối với các dự án trọng điểm quốc gia.

Song song với việc đảm bảo mặt bằng thi công, đối với các công trình trọng điểm quốc gia phải được áp dụng cơ chế riêng về công tác chuẩn bị dự án đầu tư xây dựng để đẩy nhanh các công việc liên quan, đảm bảo điều kiện khởi công xây dựng, góp phần đẩy nhanh tiến độ xây dựng của dự án.

Bên cạnh đó, có cơ chế riêng trong việc lựa chọn nhà thầu (khảo sát, thiết kế, thi công, giám sát…) có năng lực, uy tín và có tiềm lực tài chính tham gia xây dựng công trình trọng điểm quốc gia.

Ngoài việc có cơ chế đẩy nhanh các nội dung liên quan đến công tác tiền kiểm, để đảm bảo công tác quản lý chất lượng công trình, cần có cơ chế riêng nhằm tăng cường công tác hậu kiểm, kịp thời phát hiện, hướng dẫn và chấn chỉnh công tác quản lý chất lượng công trình của chủ đầu tư.

Đẩy mạnh chuyển đổi sang hợp đồng EC, EPC

Cũng theo ông Nguyễn Hà Nam, để thúc đẩy đầu tư, xã hội hóa hoạt động xây dựng, cần có cơ chế, chính sách hướng đến thực hiện tốt hoạt động đấu thầu trong xây dựng, đảm bảo cạnh tranh, bình đẳng trong đấu thầu nhằm khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư, đổi mới công nghệ, đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật; qua đó giảm giá thành, rút ngắn tiến độ xây dựng. Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi hình thức quản lý các hợp đồng xây dựng truyền thống sang các hình thức hợp đồng tổng thể vừa thiết kế, vừa thi công như EC, EPC...

Một bất cập là hiện nay, các cơ quan, đơn vị vẫn đang dùng cơ chế định mức, đơn giá, định ngạch để quản lý chi phí đầu tư xây dựng và do Nhà nước quy định, công bố nên các chủ thể mất nhiều thời gian để lập, thẩm định dự toán.

Nhưng dự toán theo hình thức này thường không chính xác do điều kiện địa hình, địa chất, thủy văn, môi trường của các công trình rất khác nhau. Trong khi đó, sự tiến bộ của khoa học công nghệ diễn ra nhanh, hệ thống định mức thường lạc hậu, không theo kịp thực tiễn, hạn chế sáng tạo của các chủ thể tham gia vào hoạt động xây dựng.

Vì thế, thành phố kiến nghị Trung ương nghiên cứu, từng bước chuyển đổi từ cơ chế quản lý định mức sang cơ chế quản lý giá để bắt nhịp với sự thay đổi của thế giới và ứng dụng khoa học kỹ thuật hiện đại vào quản lý giá xây dựng.

Khi chuyển sang cơ chế này thì các cơ quan quản lý nhà nước tập trung vào xây dựng suất vốn đầu tư công trình, đơn giá xây dựng tổng hợp đảm bảo sát với thực tế thị trường để làm cơ sở xây dựng tổng mức đầu tư của dự án. Do việc chuyển đổi cơ chế quản lý này cần có thời gian và nguồn dữ liệu đủ lớn, nên trong giai đoạn trước mắt, vẫn sử dụng cơ chế quản lý giá theo định mức, đơn giá.

“Chuyển đổi dần việc quản lý chi phí sang hình thức quản lý giá công trình sẽ tạo động lực thúc đẩy đổi mới, ứng dụng công nghệ vào hoạt động xây dựng”, ông Nguyễn Hà Nam nhấn mạnh.