ĐNO - Hơn tám thập kỷ trôi qua, những giai điệu da diết của bài ca “Nhớ Sông Hàn” vẫn vang vọng trong lòng cụ Trần Lân như một ký ức không thể nào quên của một thế hệ về tình yêu quê hương và tinh thần kháng chiến bất khuất.
“Nhớ Sông Hàn một nỗi nhớ nhung
Chiều nay buâng khuâng ta nhớ Sông Hàn…
Theo lời kể của cụ Trần Lân, nay đã 93 tuổi, trú tại thôn Xuân Phú, xã Chiên Đàn, thành phố Đà Nẵng, bài ca “Nhớ Sông Hàn” gắn liền với những ký ức không thể nào quên của ông.
Vào năm 1948, sau khi người anh ruột của cụ, liệt sĩ Trần Phan - một thành viên biệt động đội Đà Nẵng - hy sinh tại Tứ Câu, Điện Bàn, ngôi nhà của gia đình cụ trở thành nơi trú chân của các chiến sĩ cách mạng. Trong số đó có một người lính trẻ tên Nguyễn Hoán, quê Đà Nẵng, dáng vẻ thư sinh, giọng hát ngọt ngào, và tài thổi sáo, thổi tiêu điêu luyện. Đêm đêm, tiếng tiêu của anh hòa cùng giọng hát trầm bổng, ngân lên những giai điệu đầy cảm xúc, mang theo nỗi nhớ quê hương và khát vọng tự do.
Bài ca “Nhớ Sông Hàn” được Nguyễn Hoán cất lên trong những đêm dài ấy không chỉ là lời ca tụng vẻ đẹp của dòng sông quê nhà, mà còn là nguồn động viên tinh thần mạnh mẽ, khơi dậy phong trào thi đua yêu nước, chống giặc ngoại xâm sau Cách mạng Tháng Tám 1945. Anh đã truyền dạy bài hát cho thanh thiếu niên trong làng, để rồi những câu hát ấy trở thành một phần ký ức tuổi trẻ của họ.
Cụ Trần Lân từng nghe và hát theo Nguyễn Hoán, đến nay vẫn thuộc nằm lòng từng ca từ. Thỉnh thoảng, cụ vẫn cất giọng hát, giọng hát của một người đã đi qua bao tháng năm, nhưng vẫn vẹn nguyên cảm xúc:
“Ngày xa cách Sông Hàn từ lâu
Mấy lần thu về mấy lần lòng tôi buồn vương
Đêm đêm nghe như giữa dòng sông có người nhắn lời thương nhớ
Trầm trầm trong mến thương
Người ơi ta hát chơi mấy câu tình tâm tình
Ngày xưa sông thanh bình
Sông Sông Hàn ầm ầm tuôn reo
Chôn… chôn chôn lũ tham tàn
Xông pha giết loài lang thú
Nhớ Sông Hàn một nỗi nhớ nhung
Chiều nay buâng khuâng ta nhớ Sông Hàn.”
Với thế hệ của cụ Trần Lân, những ca từ ấy như dòng sông Hàn, vẫn chảy mãi trong tim, vượt qua thời gian và không gian. Đó là lời ca của nỗi nhớ, của lòng tự hào, và của ý chí quật cường trước kẻ thù. Dòng sông Hàn trong bài hát không chỉ là một biểu tượng quê hương, mà còn là nơi gửi gắm những tâm tình sâu sắc, những khát vọng hòa bình và độc lập.
Thế nhưng tác giả của bài thơ ấy chìm vào màn sương của lịch sử. Cụ Trần Lân vẫn day dứt vì không thể nhớ ai là người đã sáng tác nên những giai điệu ấy. Nguyễn Hoán, người lính trẻ năm xưa chỉ là người truyền tải bài hát, hay chính anh là tác giả?
“Với tôi, bài ca “Nhớ Sông Hàn” là một lời nhắc nhở về những năm tháng hào hùng, về những con người đã sống, chiến đấu và hy sinh vì quê hương. Chúng ta nợ những người đi trước một lời tri ân... – cụ Lân trăn trở.
Hy vọng rằng, qua bài viết này, những độc giả, những văn nghệ sĩ, hay bất kỳ ai từng nghe câu chuyện về bài ca “Nhớ Sông Hàn” cùng chung tay, góp thêm manh mối để làm sáng tỏ nỗi trăn trở rất nhiều năm qua...
.jpg "Cầu Sông Hàn: Lịch sử và biểu tượng")
