Đổi mới tư duy quy hoạch: Chìa khóa kiến tạo không gian phát triển đô thị bền vững

Tham dự Diễn đàn có PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Phó trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Đức Hiển; Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Quang Nam.

Tầm nhìn trong bối cảnh mới

Tại diễn đàn, các chuyên gia, nhà khoa học đến từ các viện nghiên cứu, viện quy hoạch, trường đại học trong và ngoài nước đã trao đổi, thảo luận các nội dung liên quan.

Theo PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, việc sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã mở ra những không gian phát triển rộng lớn hơn. Để phát huy những điều kiện đó, cần đổi mới tư duy quy hoạch, tổ chức lại các nguồn lực và tạo dựng quan hệ hợp tác, các mối liên kết vượt qua sự chia cắt hành chính.

Chủ đề của diễn đàn đặt ra cách tiếp cận toàn diện theo 4 chiều cạnh: nâng cao chất lượng cuộc sống; bảo tồn thiên nhiên và di sản; thích ứng chủ động với biến đổi khí hậu; kết nối phát huy lợi thế vùng và quốc tế. Việc đổi mới quy hoạch đòi hỏi chuyển mạnh từ tư duy phân chia không gian hành chính sang tư duy tổ chức không gian phát triển.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của tính đồng bộ, TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho rằng, quy hoạch địa phương đòi hỏi sự kết nối giữa nhiều lĩnh vực, từ không gian kiến trúc, hiệu quả kinh tế đến sức chịu tải của hệ sinh thái. Do đó, quy hoạch tích hợp trước hết phải là tích hợp tri thức, sau đó mới là tích hợp các lớp bản đồ.

Trong khi đó, PGS.TS. Hoàng Vĩnh Hưng, Viện trưởng Viện Quy hoạch Đô thị và Nông thôn quốc gia (Bộ Xây dựng) cho rằng, sự hợp tác liên ngành chặt chẽ ngay từ khâu lập quy hoạch đến quản lý vận hành là chìa khóa nâng cao hiệu quả tổng thể.

KTS. Ngô Viết Nam Sơn, Chủ tịch Công ty Kiến trúc và quy hoạch NgoViet Architect & Planners cho rằng, trong bối cảnh mới các địa phương cần bắt tay ngay vào hành động với tư duy hợp tác liên ngành và lấy hiệu quả kinh tế - xã hội làm thước đo. Theo đó, cần thay đổi toàn diện phương thức quản lý cũ, xác định rõ cột mốc công việc cụ thể cho từng giai đoạn 6 tháng, 12 tháng trên tinh thần phối hợp bình đẳng, trách nhiệm thay vì áp đặt hành chính...

Hành động để hiện thực hóa quy hoạch

Đối với Đà Nẵng, việc mở rộng không gian phát triển đặt ra yêu cầu cao về năng lực điều phối. Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Quang Nam cho biết, Đà Nẵng đang giải quyết đồng thời bài toán phân bổ kinh tế, kết nối hạ tầng, bảo đảm việc làm và ứng phó thiên tai.

Đặc biệt, ngày 21/10/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 2016/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075. Quy hoạch mới xác định định hướng xây dựng Đà Nẵng trở thành thành phố biển sinh thái, hiện đại, thông minh, giàu bản sắc, an toàn, đáng sống, có sức hấp dẫn và vị thế quốc tế; phát triển theo hướng tăng trưởng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo đó, thành phố mong muốn qua diễn đàn được lắng nghe kinh nghiệm về quy hoạch tích hợp, phối hợp liên ngành, sử dụng dữ liệu và đánh giá tác động tổng hợp để hạn chế đầu tư phân tán, trùng lặp hoặc thiếu kết nối. Ngoài ra, thành phố quan tâm các kinh nghiệm về quản lý theo lưu vực, bảo vệ hành lang thoát lũ, phát triển hạ tầng xanh và giải pháp dựa vào tự nhiên.

“Điều thành phố quan tâm xuyên suốt là làm thế nào để quy hoạch được thực hiện hiệu quả. Một định hướng tốt cần được chuyển thành chương trình và dự án có thứ tự ưu tiên, phù hợp khả năng cân đối nguồn lực, xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm và cơ chế phối hợp”, Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Quang Nam nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo Sở Xây dựng thành phố, trong 12 tháng tới, nhiệm vụ trọng tâm của thành phố là đẩy nhanh các cấp độ quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết. Đồng thời, thành phố sẽ ưu tiên số hóa và công khai toàn bộ dữ liệu quy hoạch trên nền tảng dùng chung, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận thông tin và đề xuất dự án.