Gửi bình luận
Dưới đáy đại dương, những tuyến cáp quang âm thầm vận chuyển gần như toàn bộ dữ liệu toàn cầu, trở thành nền móng không thể thiếu của nền kinh tế số.
Hiện phần lớn cuộc gọi video, giao dịch ngân hàng, dịch vụ điện toán đám mây hay câu lệnh của trí tuệ nhân tạo (AI) đều truyền qua hệ thống cáp ngầm dưới biển vì chi phí rẻ hơn so với vệ tinh. Mạng lưới cáp quang ngầm xuyên đại dương được ví như “xương sống” của Internet hiện đại, đảm nhiệm khoảng 99% lưu lượng dữ liệu toàn cầu.
Cơ sở hạ tầng ngầm toàn cầu đang bước vào một trong những giai đoạn sôi động nhất trong hơn một thập kỷ qua. Channel News Asia dẫn lời Erin Murphy, Giám đốc khu vực châu Á của hãng tư vấn Redpoint Advisors, khi mọi hoạt động kinh tế đều dịch chuyển lên môi trường số, nhu cầu về những tuyến cáp có dung lượng lớn và kết nối ổn định tiếp tục tăng mạnh.
Nhiều quốc gia đã đưa loại hạ tầng này vào nhóm ưu tiên chiến lược. Tháng 6/2026, Ủy ban Truyền thông Liên bang (Mỹ) đề xuất siết chặt quy định cấp phép đối với chủ sở hữu và đơn vị vận hành trạm cập bờ cáp ngầm, cùng thiết bị liên quan nhằm bảo đảm an toàn cho hạ tầng số. Trong khi đó, Trung Quốc tiếp tục mở rộng đầu tư thông qua HMN Tech và các dự án thuộc “Con đường tơ lụa số”, tham gia xây dựng nhiều tuyến cáp tại châu Á, châu Phi, Trung Đông và Mỹ Latinh nhằm tăng cường kết nối hạ tầng số xuyên biên giới.
Ở Đông Nam Á, câu chuyện cũng không nằm ngoài xu hướng đó. Singapore tiếp tục giữ vai trò trung tâm trung chuyển dữ liệu của khu vực nhờ mạng lưới cáp biển và hệ thống trung tâm dữ liệu phát triển. Indonesia đang mở rộng tuyến cáp ngầm và cáp trên đất liền nhằm đa dạng hóa mạng lưới kết nối giữa hơn 17.000 hòn đảo và mở ra cơ hội hình thành mạng lưới hạ tầng số đa hướng. Cùng lúc, thúc đẩy hợp tác với Singapore để phát triển trung tâm dữ liệu, góp phần hình thành hệ sinh thái dữ liệu quy mô khu vực.
Đáng chú ý, cuộc đua hôm nay không chỉ nằm ở số kilômét cáp được kéo thêm mà còn ở chất lượng công nghệ tiên tiến. Thế hệ cáp mới tích hợp hệ thống cảm biến giúp phát hiện sớm sự cố, theo dõi biến động địa chất dưới đáy biển và hỗ trợ công tác bảo trì từ xa. Những “xa lộ dữ liệu” dưới đại dương vì thế ngày càng thông minh.
Theo AP, dự án SeaMeWe-6 dài khoảng 21.700km, kết nối Singapore với Pháp thông qua Đông Nam Á, Trung Đông và châu Âu, là ví dụ điển hình cho xu hướng xây dựng các tuyến cáp liên lục địa có dung lượng lớn, đáp ứng nhu cầu truyền tải dữ liệu gia tăng. Bên cạnh sự tham gia của doanh nghiệp viễn thông, các tập đoàn công nghệ lớn như Google, Meta, Microsoft cũng rót vốn vào lĩnh vực tiềm năng này.
Cùng với đó là yêu cầu nâng cao khả năng vận hành an toàn. Theo UN News, thông thường mỗi năm có khoảng 150-200 sự cố mất kết nối cáp, trung bình khoảng 3-4 sự cố mỗi tuần. Nguyên nhân có thể do động đất, sạt lở dưới nước và núi lửa phun trào. Song, khoảng 80% sự cố là do hoạt động của con người, từ neo tàu hoặc ngư cụ vô tình làm hư hại cáp.
Do đó, nhiều quốc gia đang chuyển sang đầu tư năng lực phòng ngừa và ứng phó. Các đội tàu chuyên dụng, phương tiện không người lái dưới nước cùng hệ thống giám sát thời gian thực được triển khai. Hoạt động này nhằm rút ngắn thời gian sửa chữa và duy trì tính liên tục của các dịch vụ số.
Nỗ lực đó cũng đang được mở rộng thông qua hợp tác quốc tế. Tại Đối thoại Shangri-La năm 2026, có 17 quốc gia đã công bố bộ nguyên tắc GUIDE nhằm tăng cường phối hợp bảo vệ hạ tầng dưới biển; đồng thời thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm về giám sát, bảo dưỡng và phục hồi các tuyến cáp.
Theo TeleGeography, tính đến đầu năm 2025, thế giới có hơn 600 tuyến cáp quang ngầm đang hoạt động hoặc được quy hoạch xây dựng, với tuổi thọ thiết kế tối thiểu khoảng 25 năm. Những sợi cáp có thể truyền nhiều terabit dữ liệu mỗi giây giữa các châu lục, tạo nền tảng cho thương mại điện tử, tài chính quốc tế, nghiên cứu khoa học và các nền tảng số.
