Đưa chữ ký số vào đời sống

Từ có chữ ký số đến dùng chữ ký số

Nhiều năm qua, chữ ký số đã trở thành công cụ quen thuộc trong hoạt động của các cơ quan nhà nước. Tại Đà Nẵng, gần như 100% cán bộ, công chức, viên chức đã sử dụng chữ ký số công vụ; việc trao đổi văn bản điện tử giữa các cơ quan được thực hiện gần như hoàn toàn (ngoại trừ các văn bản thuộc diện mật).

Tuy nhiên, theo Sở Khoa học và Công nghệ, hiện chỉ có khoảng 35% người dân trong độ tuổi trưởng thành có chữ ký số và tỷ lệ sử dụng trong các giao dịch thực tế còn khá thấp. Trong khi đó, mục tiêu thành phố đặt ra trong năm 2026 là 50% người dân trưởng thành có chữ ký số và sử dụng trong các giao dịch với cơ quan nhà nước, doanh nghiệp cũng như giữa người dân với nhau.

Mới đây, Sở Khoa học và Công nghệ đã xây dựng phân hệ ký số toàn dân tích hợp vào hệ sinh thái Nền tảng Công dân số (congdanso.danang.gov.vn) và ứng dụng Danang Smart City. Theo ông Trần Ngọc Thạch, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, việc phổ cập chữ ký số không chỉ là nhiệm vụ về công nghệ mà còn là quá trình hình thành “niềm tin số” trong xã hội. Quan trọng hơn, việc phổ cập hướng đến tạo ra các giao dịch điện tử mà người dân thực sự cần sử dụng hằng ngày.

Sau khi tìm hiểu và thử đăng ký sử dụng chữ ký số trên ứng dụng Danang Smart City, anh Phạm Quốc Huy (phường Bàn Thạch) đánh giá, nếu được phát triển rộng rãi, chữ ký số cá nhân sẽ mang lại nhiều tiện ích, dần thay thế thói quen sử dụng hồ sơ giấy. Các lĩnh vực ưu tiên mở rộng nên tập trung vào dịch vụ công, điện, nước, viễn thông, giáo dục, y tế và các dịch vụ dân sinh có tần suất sử dụng cao. Khi người dân có thể ký giấy tờ ngay trên điện thoại để giải quyết công việc, chữ ký số mới thực sự phát huy giá trị cốt lõi.

Bắt đầu từ nhu cầu thiết thực

Một trong những ứng dụng được kỳ vọng tạo ra chuyển biến lớn là ký số từ xa trong lĩnh vực y tế. Phân hệ ký số toàn dân cho phép bệnh viện gửi đường dẫn qua tin nhắn SMS kèm hồ sơ điện tử. Người nhà chỉ cần mở điện thoại, xác thực và ký số, sau đó văn bản lập tức được chuyển trở lại bệnh viện để tiếp tục quy trình khám, chữa bệnh. Toàn bộ quá trình diễn ra trực tuyến giúp rút ngắn thời gian, giảm chi phí đi lại và bảo đảm việc điều trị không bị chậm trễ.

Hiện nay, giải pháp này đang được triển khai tại Bệnh viện Tâm thần Đà Nẵng với nhiều loại giấy tờ như: cam kết phẫu thuật, giấy nhập viện, chuyển viện, cam kết ra viện theo yêu cầu… Trung bình mỗi tháng tại đây phát sinh gần 1.000 lượt ký số từ xa. Ông Trần Ngọc Thạch cho biết thêm, không dừng ở lĩnh vực y tế, phân hệ này còn cho phép người dân ký các văn bản điện tử phục vụ nộp hồ sơ hành chính, xác nhận giấy tờ, lưu trữ tài liệu trong kho dữ liệu cá nhân và tái sử dụng khi cần.

Điểm đáng chú ý là người dân có thể lựa chọn hai phương thức ký khác nhau. Trong đó, ký số bằng Căn cước công dân gắn chip là phương thức phù hợp với đa số người dân vì không yêu cầu đăng ký trước với nhà cung cấp dịch vụ nào và hoàn toàn miễn phí.

Người dùng chỉ cần quét mã QR trên thẻ Căn cước công dân, thực hiện quét chip NFC và xác thực khuôn mặt lần duy nhất; hệ thống sẽ tự động cấp chứng thư và hoàn tất việc ký ngay trên điện thoại. Ngoài ra, người dân cũng có thể ký qua các nhà cung cấp chữ ký số công cộng đã được cấp phép (VNPT-CA, Viettel-CA, FPT-CA, BkavCA, MISA CA, CMC-CA, EasyCA, VNPAY-CA…).

Phân hệ ký số toàn dân đã được Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia kiểm thử, đánh giá và góp ý hoàn thiện trước khi triển khai rộng rãi. Đồng thời, thành phố cũng đang phối hợp với trung tâm và các doanh nghiệp để cấp chữ ký số cho người dân, kết hợp các chiến dịch truyền thông tại cơ sở.

Để việc phổ cập đạt hiệu quả cao, cơ quan chức năng kiến nghị mở rộng hệ sinh thái giao dịch điện tử với sự tham gia của doanh nghiệp điện lực, cấp nước, viễn thông, doanh nghiệp vừa và nhỏ cùng chính quyền cấp xã, phường. Việc đưa chữ ký số vào những giao dịch quen thuộc hằng ngày sẽ góp phần giảm giấy tờ, tiết kiệm chi phí xã hội, từ đó tạo nền tảng vững chắc để hình thành niềm tin trong môi trường số.