Đưa quế Trà My tham gia chuỗi sản xuất xanh

Sản phẩm xanh từ rừng

Trên địa bàn thành phố, một số doanh nghiệp đã lựa chọn quế Trà My làm nguyên liệu nền để phát triển các dòng sản phẩm thân thiện môi trường. Trong đó, Công ty TNHH Sản xuất - Chế biến - Kinh doanh - Xuất nhập khẩu Hương Quế (phường Hòa Khánh) là một ví dụ tiêu biểu. Hơn 20 năm theo đuổi hướng đi gắn với quế bản địa, doanh nghiệp từng bước chuyển từ các sản phẩm đơn giản như lót giày quế sang các dòng sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn, phục vụ thị trường khách sạn, resort và xuất khẩu.

Theo ông Nguyễn Xuân Sơn, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất - Chế biến - Kinh doanh - Xuất nhập khẩu Hương Quế, trước đây nhiều công đoạn sản xuất vẫn dựa vào phương pháp thủ công. Việc đo kích thước, cắt đế hay hoàn thiện sản phẩm bằng tay khiến năng suất thấp, độ đồng đều không cao, đặc biệt khi doanh nghiệp bắt đầu tiếp cận các thị trường đòi hỏi khắt khe về kỹ thuật và thẩm mỹ. Đây cũng là thực trạng chung của nhiều cơ sở chế biến sản phẩm từ nguyên liệu bản địa, có nguyên liệu tốt nhưng thiếu công nghệ để nâng tầm giá trị.

“Từ việc hỗ trợ đầu tư máy ép thủy lực, máy nghiền bột quế siêu mịn trong những năm trước, đến nay doanh nghiệp tiếp tục được hỗ trợ hoàn thiện dây chuyền sản xuất. Nhờ đó, nhiều công đoạn được kiểm soát ngay tại Đà Nẵng, giúp các dòng dép sinh thái sử dụng đế gỗ bần, vỏ trấu kết hợp tinh chất quế của chúng tôi từng bước đứng vững tại những thị trường coi trọng yếu tố bền vững như Đức, Uruguay”, ông Sơn nói.

Không chỉ các doanh nghiệp, nhiều hợp tác xã tại vùng quế Trà My cũng đang hưởng lợi rõ rệt từ chương trình khuyến công. Điển hình, Hợp tác xã Quế Trà My Minh Phúc (xã Trà My), đơn vị gắn bó lâu năm với vùng nguyên liệu quế bản địa. Trước đây, hợp tác xã chủ yếu sản xuất thủ công, sản phẩm chưa đồng đều về chất lượng, mẫu mã và khó mở rộng thị trường.

Thông qua đề án khuyến công, Minh Phúc được hỗ trợ đầu tư thiết bị sơ chế, sấy và chế biến quế theo hướng hiện đại, từng bước nâng cao giá trị sản phẩm thay vì chỉ dừng lại ở bán nguyên liệu thô. Việc áp dụng máy móc giúp kiểm soát tốt hơn hàm lượng tinh dầu, độ khô và chất lượng quế thành phẩm, đồng thời giảm sức lao động cho người dân, tạo điều kiện đáp ứng các yêu cầu về vệ sinh, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn thị trường.

Hoàn thiện chuỗi sản xuất tại chỗ

Trước đây, một trong những rào cản lớn đối với các doanh nghiệp chế biến sâu sản phẩm từ quế là phải đưa sản phẩm đi gia công ngoài địa phương cho một số công đoạn bắt buộc trước khi xuất khẩu. Việc này làm tăng chi phí vận chuyển, phát sinh rủi ro trong bảo quản, đồng thời khiến doanh nghiệp khó kiểm soát tiến độ đơn hàng và bảo vệ thiết kế, công nghệ.

Theo ông Nguyễn Xuân Sơn, mong muốn hoàn thiện toàn bộ dây chuyền sản xuất tại chỗ đã được doanh nghiệp ấp ủ nhiều năm nhưng chỉ thực sự khả thi khi có sự đồng hành từ chương trình khuyến công. Thông qua nguồn hỗ trợ này, doanh nghiệp đã đầu tư đồng bộ các thiết bị trọng yếu như lồng sấy tự động, băng chuyền và máy ép tổng lực, từng bước khép kín quy trình sản xuất.

“Nhờ sự hỗ trợ của Nhà nước trong đầu tư máy móc và chuyển giao công nghệ, chúng tôi đã chủ động hoàn toàn quy trình sản xuất tại Đà Nẵng, không còn phụ thuộc gia công bên ngoài. Điều này giúp giảm chi phí, tăng năng suất và quan trọng nhất là kiểm soát tốt hơn chất lượng sản phẩm”, ông Sơn chia sẻ.

Ông Trương Quang Trung, Trưởng phòng Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp (Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại thành phố Đà Nẵng) cho rằng, khi các sản phẩm từ quế, dược liệu, nông sản hay thủ công truyền thống được đặt trong một chuỗi sản xuất hiện đại, có đầu tư bài bản về công nghệ và quản trị, giá trị tạo ra sẽ không chỉ gói gọn trong một đơn hàng hay một thị trường.

Việc hoàn thiện quy trình sản xuất ngay tại địa phương giúp doanh nghiệp kiểm soát chất lượng tốt hơn, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường xuất khẩu, đồng thời hạn chế tình trạng gia công phân tán, làm thất thoát giá trị. Quan trọng hơn, cách làm này mở ra hướng khai thác bền vững cho những tài nguyên bản địa như quế Trà My, dược liệu miền núi, nông sản đặc hữu hay sản phẩm làng nghề ven biển, gắn với xu thế tiêu dùng xanh và kinh tế tuần hoàn đang hình thành trên phạm vi toàn cầu.

Ông Trung cho rằng, từ câu chuyện của quế Trà My, có thể thấy rõ vai trò của các chương trình khuyến công khi được triển khai đúng trọng tâm. Thay vì hỗ trợ dàn trải, việc tập trung vào những khâu then chốt như công nghệ chế biến, hoàn thiện sản phẩm và nâng cao năng lực sản xuất đã giúp nguyên liệu truyền thống thoát khỏi vai trò cung cấp thô, trở thành nền tảng cho các dòng sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Giá trị tạo ra vì thế không chỉ đo bằng doanh thu hay sản lượng xuất khẩu, mà còn ở việc giữ gìn thương hiệu vùng, bảo vệ nguồn nguyên liệu và hình thành những chuỗi giá trị mới mang bản sắc địa phương.

“Trong bối cảnh tiêu dùng xanh ngày càng được ưu tiên, cách tiếp cận này cho thấy một hướng đi rõ ràng, phát triển sản phẩm từ tài nguyên bản địa không phải bằng cách khai thác nhiều hơn, mà bằng cách làm sâu hơn, làm kỹ hơn và bền vững hơn. Khi công nghệ, tiêu chuẩn và câu chuyện bản sắc được kết nối hài hòa, những giá trị truyền thống sẽ có cơ hội đứng vững lâu dài trên thị trường quốc tế, thay vì chỉ tồn tại ở quy mô nhỏ lẻ hay thời vụ”, ông Trung nói.