El Nino đe dọa an ninh lương thực tại nhiều quốc gia

Cảnh báo từ WFP phát đi ngày 5/8 nhấn mạnh tác động cộng hưởng của El Nino sẽ giáng đòn nặng nề lên các quốc gia dễ bị tổn thương nhất trên thế giới.

Theo phân tích mới nhất của WFP, xác suất xảy ra một kỳ El Nino cực mạnh lên tới 81%. Nhiệt độ bề mặt nước biển dự kiến cán mốc cao nhất tính từ năm 1982 và có khả năng trở thành đợt biến đổi khí hậu dữ dội nhất kể từ năm 1950.

Dựa trên phân tích đánh giá tại 45 quốc gia được cho là bị ảnh hưởng trực tiếp, WFP ước tính rằng số người đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực cấp tính có thể tăng thêm gần 49 triệu người (tăng 22%), nâng tổng số từ khoảng 225 triệu lên 274 triệu người.

“Đây là những hiện tượng thời tiết từng gây ra các cuộc khủng hoảng lương thực diện rộng trong lịch sử”, ông Jean-Martin Bauer, Giám đốc Dịch vụ Phân tích an ninh lương thực và dinh dưỡng của WFP nhận định với Reuters.

Các chuyên gia phân tích dự báo El Nino sẽ đạt đỉnh trong khoảng từ tháng 9 đến tháng 12/2026. Thế nhưng, hệ lụy kéo theo đối với chuỗi thu hoạch nông nghiệp có thể làm gián đoạn nguồn cung lương thực trong suốt năm 2027.

Cơ quan này cho biết tác động lớn nhất dự kiến ​​sẽ xảy ra ở Trung Mỹ và Nam Phi, nơi tỷ lệ người chịu ảnh hưởng do thiếu hụt lương thực dự kiến tăng đột biến, lần lượt là 83% và gần 75%.

Riêng khu vực Nam Phi, Nam Mỹ và vùng Caribe có thể ghi nhận ​​thêm 12 triệu người rơi vào tình trạng thiếu lương thực.

Thời tiết bất lợi được dự báo sẽ gây thiếu mưa tại nhiều khu vực thuộc Đông Phi, Sahel, Trung Mỹ và Caribe. Trong khi đó, Somalia và các vùng lân cận đối mặt với rủi ro lũ lụt gia tăng. Tại Nam và Đông Nam Á, lượng mưa giảm cũng đe dọa nghiêm trọng đến hoạt động canh tác nông nghiệp.

Ông Jean-Martin Bauer đánh giá, thị trường lương thực toàn cầu bước vào chu kỳ El Nino năm nay với nền tảng tương đối vững chắc nhờ vụ mùa bội thu năm 2025. Tuy nhiên, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông kết hợp cùng rủi ro thiên tai có thể tiếp tục kích hoạt đà tăng giá.

Mặc dù hiện tượng El Nino hiếm khi làm bùng nổ giá thực phẩm trên quy mô toàn cầu, tình trạng khan hiếm và đắt đỏ cục bộ vẫn có thể đẩy các hộ gia đình yếu thế vào thế khó khăn.

“El Nino là mối đe dọa trực tiếp đến an ninh lương thực của hàng triệu người vốn đã dễ bị tổn thương. Hạn hán và lũ lụt nghiêm trọng có thể đẩy các cộng đồng từ chỗ ứng phó sang khủng hoảng diện rộng. WFP đang đẩy nhanh các biện pháp ứng phó sớm tại 8 quốc gia và sẵn sàng mở rộng quy mô”, ông Carl Skau, Quyền Giám đốc Điều hành WFP, chia sẻ.

Dù mức độ ảnh hưởng sẽ có sự phân hóa theo từng vùng địa lý, WFP khuyến cáo Chính phủ các nước và các tổ chức quốc tế cần chủ động phương án dự phòng.

Khác với các báo cáo tài chính khu vực tư nhân vốn tập trung vào biến động giá cả, nghiên cứu của WFP là tài liệu đầu tiên đánh giá toàn diện tác động của El Nino dưới góc độ an sinh xã hội.

Cơ quan này kỳ vọng giảm thiểu rủi ro nhờ hệ thống cảnh báo sớm và cơ chế cứu trợ dự phòng với ngân sách tối thiểu 80 triệu USD (tương đương 60 triệu bảng Anh).

Đồng thời, cơ quan đã triển khai kế hoạch hành động chủ động tại 18 quốc gia, tiếp cận hơn 1,3 triệu người thông qua hỗ trợ tiền mặt và các nguồn lực thiết yếu trước khi thời tiết cực đoan đổ bộ.