.jpg "Đưa hàng Việt và sản phẩm OCOP vươn xa")
.jpg "Trang bị kỹ năng xây dựng dự án khởi nghiệp cho nông dân, chủ thể OCOP")
Gửi bình luận
ĐNO - Từ ngày 22/5/2026, bộ tiêu chí mới mở ra một chặng chuẩn bị kỹ hơn đối với mỗi sản phẩm OCOP. Chất lượng phải được chứng minh bằng quy trình sản xuất, hồ sơ pháp lý, nguồn gốc nguyên liệu, trách nhiệm môi trường và khả năng đứng vững trên thị trường.
ĐNO - Từ ngày 22/5/2026, bộ tiêu chí mới mở ra một chặng chuẩn bị kỹ hơn đối với mỗi sản phẩm OCOP. Chất lượng phải được chứng minh bằng quy trình sản xuất, hồ sơ pháp lý, nguồn gốc nguyên liệu, trách nhiệm môi trường và khả năng đứng vững trên thị trường.
Đây là thời điểm các chủ thể, dù lần đầu đăng ký, đang nâng hạng hay chuẩn bị đánh giá lại, cùng nhìn nhận sản phẩm, phát hiện những phần việc còn thiếu và bắt đầu hành trình phát triển bền vững, vượt xa giá trị của tấm giấy chứng nhận.
Nắm chắc tiêu chí mới
Tại hội nghị tập huấn do Chi cục Phát triển nông thôn thành phố tổ chức vào đầu tháng 8/2026, các chủ thể đặt nhiều câu hỏi đi sâu vào những vấn đề thường bị xem nhẹ là thủ tục hậu kỳ sản phẩm. Đó là các thắc mắc về việc nhãn hiệu đã được đăng ký hay chưa, phiếu kiểm nghiệm còn thời hạn đến bao giờ, nước thải từ khu chế biến được thu gom ra sao, hay liệu tên gọi trên bao bì có phản ánh đúng thành phần thực tế hay không.
Bộ tiêu chí ban hành kèm Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg vẫn duy trì 6 nhóm sản phẩm và thang điểm 100, trong đó 40 điểm dành cho sản phẩm và sức mạnh cộng đồng, 25 điểm cho khả năng tiếp thị và 35 điểm đánh giá chất lượng. Cách chấm điểm này đánh giá đồng bộ chất lượng, bản sắc địa phương và năng lực của chủ thể thông qua hồ sơ và thực tế sản xuất.
Đối với nhóm thực phẩm, yêu cầu hàng đầu tập trung vào sự an toàn trong từng công đoạn. Bà Nguyễn Thị Tươi, Phó Trưởng phòng Chứng nhận và Quản lý sản phẩm, Chi cục An toàn thực phẩm thành phố Đà Nẵng, nhấn mạnh rủi ro có thể phát sinh từ vùng nguyên liệu, nguồn nước, vận chuyển, chế biến, bảo quản và bao bì. Do đó, các cơ sở cần nhận diện các mối nguy sinh học, hóa học, vật lý, lưu giữ hồ sơ nguyên liệu và duy trì điều kiện vệ sinh xuyên suốt quá trình sản xuất.
"Chủ thể phải kiểm nghiệm sản phẩm một cách chính xác, xây dựng tiêu chuẩn cơ sở phù hợp, ghi nhận thành phần trung thực và cập nhật hồ sơ khi tên gọi, xuất xứ hoặc thành phần có sự thay đổi. Bao bì bắt mắt có thể thu hút sự chú ý ban đầu, nhưng chỉ thông tin minh bạch, điều kiện sản xuất chuẩn mực và chất lượng ổn định mới giữ vững niềm tin của người tiêu dùng", bà Tươi khẳng định.
Sở hữu trí tuệ cũng là một yếu tố cần được chuẩn bị từ sớm. Thạc sĩ Nguyễn Thị Thanh Vân, Phòng Khoa học và Sở hữu trí tuệ, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố, cho biết tài sản trí tuệ hiện diện trong tên sản phẩm, biểu tượng nhận diện, kiểu dáng bao bì, tên thương mại và câu chuyện sản phẩm.
Việc tra cứu kỹ lưỡng trước khi in bao bì giúp các cơ sở tránh trùng lặp hoặc tương tự với nhãn hiệu đã được bảo hộ, từ đó giảm thiểu chi phí thay đổi khi sản phẩm đã có mặt trên thị trường.
Theo bà Vân, câu chuyện sản phẩm cần được xây dựng dựa trên thông tin xác thực, mang dấu ấn riêng của người làm nghề và vùng đất. Các chủ thể nên lưu giữ bản gốc, hình ảnh, tư liệu cùng hồ sơ về quá trình sáng tạo để có căn cứ chứng minh khi phát sinh tranh chấp.
"Khi quyền sở hữu trí tuệ được xác lập rõ ràng, chủ thể có thêm cơ sở để bảo vệ tên tuổi, chống sao chép và mở rộng hợp tác. Việc này cần được thực hiện ngay từ giai đoạn xây dựng sản phẩm, bởi một thương hiệu đã quen thuộc với người tiêu dùng sẽ rất khó để đổi tên hoặc thay toàn bộ hệ thống nhận diện", bà Vân nói.
Trong khi đó, bà Nguyễn Nữ Như Hiền, Chi cục Bảo vệ môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố, cho biết phần lớn chủ thể OCOP thường thực hiện thủ tục đăng ký môi trường. Những điều chỉnh mới đã rút ngắn thời gian xử lý, đồng thời thành phố cũng ủy quyền cho cấp xã tiếp nhận hồ sơ, tạo điều kiện giúp các cơ sở hoàn thiện thủ tục ngay tại địa phương. Dù thuộc diện đăng ký, cấp phép hay được miễn đăng ký, cơ sở vẫn phải kiểm soát chặt chẽ nước thải, khí thải, chất thải rắn, phụ phẩm và bao bì hư hỏng.
Một tiêu chí thường bị nhiều chủ thể xem nhẹ là nhãn hàng hóa. Bà Trần Thị Hạnh, Phó Trưởng phòng Tiêu chuẩn Đo lường chất lượng, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố, nhấn mạnh rằng tên hàng hóa, chủ thể chịu trách nhiệm, xuất xứ, thành phần, định lượng, ngày sản xuất, hạn sử dụng và hướng dẫn bảo quản phải hoàn toàn thống nhất với hồ sơ chất lượng.
"Chủ thể nên hoàn thiện công thức, xác định rõ ràng thành phần rồi mới tiến hành đặt tên và thiết kế nhãn. Khi thông tin trên bao bì phản ánh chính xác sản phẩm bên trong, việc truy xuất nguồn gốc, kiểm tra chất lượng và mở rộng thị trường sẽ diễn ra thuận lợi hơn", bà Hạnh cho biết.
[VIDEO] - Đại diện Chi cục Bảo vệ môi trường chia sẻ về những vấn đề mà chủ thể OCOP cần lưu ý:
Gỡ từng điểm vướng
Năm nay, ông Bùi Ngọc Phúc, chủ hộ kinh doanh Phúc Diễn Kỳ Hà, xã Núi Thành, quyết định đưa nước mắm truyền thống của gia đình vào hành trình đánh giá sản phẩm OCOP. Núi Thành sở hữu nguồn cá cơm dồi dào và nghề ủ chượp truyền thống qua nhiều thế hệ, nhưng chưa có sản phẩm nước mắm nào được công nhận OCOP. Khoảng trống này thôi thúc ông Phúc xây dựng một sản phẩm đủ tiêu chuẩn thị trường, xứng đáng mang tên quê nhà.
"Nước mắm của chúng tôi được làm từ cá cơm địa phương. Đích đến của cơ sở là sản phẩm đạt chứng nhận OCOP để có thể tiếp cận hệ thống siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch và các kênh phân phối ổn định hơn. Muốn vậy, chất lượng sản phẩm phải minh bạch nguồn gốc và mỗi chai nước mắm đưa ra thị trường phải giữ vững niềm tin lâu dài", ông Phúc cho biết.
Hiện tại, cơ sở đang rà soát toàn bộ nguồn nguyên liệu, tỷ lệ phối trộn, thời gian ủ chượp, điều kiện nhà xưởng, quy trình kiểm nghiệm, bao bì và nhãn hàng hóa. Kinh nghiệm làm nghề truyền thống nay cần được chuẩn hóa thành quy trình có thể theo dõi và lặp lại một cách ổn định. Chính quyền xã Núi Thành cũng đang tích cực hỗ trợ ông Phúc đối chiếu các yêu cầu, sắp xếp giấy tờ và hoàn thiện hồ sơ.
Tại vùng cao Tây Giang, ông C'lâu Thái Ngọc, chủ hộ kinh doanh Ánh Dương, đang xây dựng phương án tham gia chương trình OCOP sau gần 10 năm gây dựng vùng dược liệu. Bắt đầu từ những luống ba kích đầu tiên sau nhà, ông đã phát triển thành công gần 4ha ba kích thành phẩm, xây dựng khu chế biến rộng hơn 100m² và liên kết với hơn 10 hộ dân để tạo vùng nguyên liệu. Cơ sở này còn chủ động cung ứng cây giống, thu mua củ, góp phần duy trì việc làm ổn định cho người lao động địa phương.
Dù am hiểu về cây thuốc, cách trồng và quy trình chế biến, ông Ngọc vẫn gặp nhiều lúng túng trước các thủ tục hành chính như: công bố sản phẩm, kiểm nghiệm, xin giấy phép, đăng ký nhãn hiệu và hoàn thiện hồ sơ pháp lý.
"Người sản xuất thường quen với việc theo dõi cây, củ ba kích phát triển ra sao hay trà được sấy ở nhiệt độ nào. Nhưng khi làm hồ sơ, chúng tôi lại phải hiểu rõ từng loại giấy tờ, thời hạn và nơi tiếp nhận. Tôi rất cần cán bộ chuyên môn hướng dẫn theo từng bước để các sản phẩm như trà ba kích, rượu ba kích, trà chè dây được chuẩn hóa", ông Ngọc mong muốn.
Tương tự, ông Trương Thanh Hiên, chủ hộ kinh doanh tôm chua Dr Hiên, phường An Khê, cũng gặp trục trặc sau khi hoàn thiện sản phẩm chả heo ống tre. Lần đầu tham gia chương trình OCOP, ông nhận ra hạn chế của sản phẩm từ việc chụp ảnh, thiết kế bao bì, viết câu chuyện sản phẩm và trình bày minh chứng. Ông Hiên đã chủ động nhờ bạn bè, nhân viên có chuyên môn hỗ trợ, đồng thời tiếp thu những góp ý từ cơ quan địa phương để chỉnh sửa tem nhãn và các nội dung chưa đạt yêu cầu.
Sau thành công của sản phẩm đầu tiên, cơ sở đã đăng ký thêm tôm chua cùng các dòng chả ống tre khác. Theo ông Hiên, việc chuẩn bị hồ sơ từ sớm không chỉ giúp chủ thể giảm áp lực khi đến kỳ nộp mà còn tạo thói quen lưu giữ thông tin một cách có hệ thống trong suốt quá trình sản xuất. Chứng nhận OCOP cũng mở ra nhiều cơ hội hơn để tham gia hội chợ, trưng bày, xúc tiến thương mại và tiếp cận khách hàng tiềm năng.
Ông Nguyễn Văn Thái, cán bộ Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Liên Chiểu, cho biết địa phương hiện có 7 sản phẩm OCOP. Năm nay, trọng tâm là hướng dẫn bộ quạt trầm hương đăng ký sản phẩm mới và tinh dầu sả chanh đề nghị nâng hạng từ 3 sao lên 4 sao.
Đối với sản phẩm mới, cần làm rõ nhu cầu thị trường, tay nghề sản xuất và khả năng tổ chức. Còn sản phẩm nâng hạng phải chứng minh được những thay đổi về chất lượng, bao bì, tiêu chuẩn, sở hữu trí tuệ và hiệu quả đầu ra.
Theo ông Thái, mỗi sản phẩm đang ở một giai đoạn phát triển khác nhau, nên cán bộ phải đồng hành cùng chủ thể, rà soát những phần đã có, những phần cần bổ sung và xác định thời gian hoàn thành.
[VIDEO] - Các chủ thể quan tâm đến chính sách trong quá trình lập hồ sơ tham gia chương trình OCOP:
Giữ vững giá trị OCOP
Sau khi tinh dầu sả chanh của Hợp tác xã Bảo tồn và Phát triển dược liệu xứ Quảng được thị trường đón nhận, ông Lê Văn Phiếu, Giám đốc hợp tác xã nhìn rõ hơn giá trị của chứng nhận OCOP. Quá trình đánh giá buộc chủ thể hoàn thiện nguồn gốc và tiêu chuẩn chất lượng. Năm nay, hợp tác xã đăng ký sản phẩm mới và chuẩn bị nâng hạng tinh dầu sả chanh.
Ông Phiếu bày tỏ băn khoăn về yêu cầu nguồn nguyên liệu đối với các cơ sở ở đô thị, nơi việc tạo ra toàn bộ thành phần sản phẩm gặp nhiều khó khăn.
"Việc sử dụng nguyên liệu tại địa phương càng nhiều càng tốt, bởi điều này không chỉ tạo thêm sinh kế mà còn làm rõ bản sắc sản phẩm. Đối với những thành phần chưa thể sản xuất tại chỗ, cần có sự linh hoạt nhất định, miễn là nguồn gốc minh bạch, chất lượng được kiểm soát chặt chẽ và sản phẩm mang lại giá trị thực cho người tiêu dùng", ông Phiếu nói.
Câu chuyện tại xã Xuân Phú minh chứng rằng việc giữ vững hạng sao OCOP đòi hỏi sức bền lớn hơn rất nhiều so với giai đoạn lập hồ sơ ban đầu. Ông Hồ Ngọc Mai, cán bộ phụ trách OCOP, Phòng Kinh tế xã Xuân Phú, cho biết địa phương này từng có 10 sản phẩm được công nhận, nhưng hiện chỉ còn 8 sản phẩm có hiệu lực. Hai sản phẩm đã hết thời hạn song chưa đăng ký đánh giá lại do các chủ thể thay đổi định hướng, thiếu nhân lực và gặp áp lực trong việc duy trì các điều kiện chứng nhận.
Bánh dừa nướng Quý Thu đạt 5 sao đã có mặt rộng rãi trên thị trường trong nước và được xuất khẩu sang Pháp, Mỹ. Sau khi tham gia chương trình OCOP, các chủ thể đã từng bước đầu tư máy móc hiện đại, cải tiến mẫu mã, áp dụng các tiêu chuẩn an toàn và truy xuất nguồn gốc, nhờ đó lợi nhuận bình quân tăng khoảng 15% đến 20%.
Ông Trần Quý Tấn, đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố, cho rằng câu chuyện sản phẩm cần thể hiện rõ nguồn gốc, vùng nguyên liệu, công sức của người làm nghề, quy trình tạo nên sự khác biệt và giá trị đóng góp cho cộng đồng.
Mã QR có thể được sử dụng để dẫn người dùng đến hình ảnh vùng nguyên liệu và thông tin truy xuất nguồn gốc chi tiết. Đặc biệt, sản phẩm hướng đến đối tượng khách du lịch cần đảm bảo các tiêu chí gọn nhẹ, bền và dễ dàng mang theo.
"Một câu chuyện có sức thuyết phục giúp người mua cảm nhận được sản phẩm đã lớn lên và mang đậm bản sắc từ vùng đất nào. Mỗi sản phẩm OCOP có tiềm năng trở thành một đại sứ văn hóa, mang thương hiệu và lòng hiếu khách của Đà Nẵng đến với du khách", ông Tấn nhìn nhận.
Theo Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg, giấy chứng nhận OCOP từ 3 sao trở lên có giá trị trong 36 tháng. Các chủ thể phải chủ động chuẩn bị hồ sơ phân hạng lại trước khi giấy chứng nhận hết hạn. Sản phẩm có thể bị thu hồi chứng nhận trong trường hợp kê khai thiếu trung thực, chất lượng suy giảm hoặc vi phạm các quy định về an toàn thực phẩm, môi trường, sở hữu trí tuệ, ghi nhãn và sử dụng nhãn hiệu OCOP.
Ông Võ Hưng, Trưởng phòng Phát triển nông thôn, Chi cục Phát triển nông thôn thành phố Đà Nẵng, cho biết bộ tiêu chí mới không chỉ kế thừa giai đoạn trước mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn về sở hữu trí tuệ, chất lượng, an toàn, môi trường và chuyển đổi số.
Chi cục đã tổ chức các buổi tập huấn chuyên sâu theo từng chuyên ngành nhằm giúp các cấp xã, phường và chủ thể nắm rõ những gì cần chuẩn bị, nơi liên hệ và định hướng điều chỉnh sản phẩm.
"Bộ tiêu chí mới tuy khó hơn, song mức yêu cầu này lại giúp sản phẩm được nâng tầm trong giai đoạn phát triển mới. Chủ thể cần xác định đúng lợi thế cạnh tranh, đảm bảo chất lượng vững vàng, giữ gìn bản sắc riêng và chuẩn bị đầy đủ các điều kiện pháp lý ngay từ đầu. Khi hoạt động sản xuất được chuẩn hóa, hồ sơ sẽ phản ánh chính xác giá trị sản phẩm và chứng nhận OCOP mới thực sự trở thành nền tảng vững chắc để mở rộng thị trường", ông Hưng khẳng định.
[VIDEO] - Đại diện Chi cục Phát triển nông thôn thành phố lưu ý một số tiêu chí mới mà chủ thể cần quan tâm:
Nội dung: PHAN VINH - Đồ họa: TUYẾT TRINH