Vào rạng sáng 6/10, giá vàng lần đầu tiên trong lịch sử chạm mốc 3.910 USD/ounce, tăng 0,6% so với phiên giao dịch trước đó, theo Reuters. Con số này đánh dấu mức tăng 47% từ đầu năm và là tuần tăng thứ bảy liên tiếp của kim loại quý này.
Nhưng đằng sau những con số kỷ lục ấy là một câu chuyện lớn hơn nhiều. Từ Matxcơva đến Bắc Kinh, từ New Delhi đến Brasília, các ngân hàng trung ương thuộc khối BRICS đang âm thầm giảm dự trữ USD và tích trữ vàng với tốc độ chưa từng thấy.
Họ không mua vàng vì lợi nhuận. Báo Sydney Morning Herald (SMH) dẫn nhận định của nhà kinh tế trưởng Shane Oliver thuộc công ty tài chính AMP (Úc) cho rằng các ngân hàng trung ương đang “lo sợ rằng nếu họ giữ USD, nó có thể quay lại chống lại họ”.
Động lực thúc đẩy các quốc gia chạy đua tích trữ vàng không chỉ đơn thuần là chiến lược kinh tế. Nhà kinh tế Oliver cho rằng “vàng được coi là công cụ phòng ngừa trước căng thẳng địa chính trị”, theo báo SMH.
Trong khi đó, theo Bloomberg, việc đóng cửa chính phủ Mỹ bắt đầu từ đêm 2/10 đã làm trì hoãn các dữ liệu kinh tế quan trọng, bao gồm báo cáo việc làm tháng 9. Theo ước tính của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ, mỗi ngày chính phủ đóng cửa sẽ khiến 750.000 công nhân bị sa thải với chi phí bồi thường lên tới 400 triệu USD, theo trang Plus500.
Hệ quả là chỉ số đô la Mỹ (DXY) đã giảm xuống mức 97,39 vào ngày 3/10, giảm 10,5% trong nửa đầu năm 2025 - mức giảm tồi tệ nhất trong khoảng thời gian này trong hơn 50 năm qua. Nguyên nhân là vì “sự không chắc chắn về chính sách, lo ngại về tài khóa và tái phân bổ vốn toàn cầu đang thúc đẩy đồng đô la suy yếu thay vì chênh lệch lãi suất truyền thống”, như trang Plus500 phân tích.
Các nhà đầu tư cá nhân trên toàn cầu cũng đang đổ xô vào kim loại quý này với quy mô chưa từng thấy. Dòng vốn vào các quỹ ETF vàng (quỹ đầu tư vàng) đã đạt mức kỷ lục.
Tại Úc, chỉ riêng tháng 9 đã có hơn 180 triệu USD đổ vào các sản phẩm ETF vàng. Theo SMH, tổng dòng vốn vào ETF vàng của Úc trong năm 2025 hiện đạt 819 triệu USD, đang trên đà phá vỡ kỷ lục 982 triệu USD được thiết lập năm 2020.
Ở châu Âu, các quỹ ETF đã nhận được 42 tỷ USD dòng vốn ròng tính đến cuối tháng 7, theo Plus500.
Bà Priyanka Sachdeva, nhà phân tích thuộc tổ chức tài chính Phillip Nova ở Singapore, nhận xét với Bloomberg rằng dòng vốn này “thật sự đáng chú ý” và là “minh chứng cho việc tư duy ‘mua vàng khi giá giảm’ đã ăn sâu vào tâm lý đầu tư như thế nào”.
Điều nghịch lý là vàng vốn không sinh lời - không có cổ tức, không có lãi suất. Chuyên gia Shane Oliver giải thích trên SMH: “Vàng không sinh lời hay lãi suất, nên chi phí cơ hội khi nắm giữ nó là cao. Tuy nhiên, lợi nhuận từ các khoản đầu tư khác đang kém hấp dẫn hơn. Trong hai năm qua, các ngân hàng trung ương đã cắt giảm lãi suất. Vì vậy, cơ hội bị bỏ lỡ từ các khoản đầu tư đó đã thấp hơn”.
Giá vàng hiện đang tiến sát mốc 4.000 USD/ounce, với hợp đồng tương lai tháng 12 giao dịch ở mức 3.935 USD, theo Reuters. Nhưng câu hỏi đặt ra là liệu mức giá này có bền vững hay không.
Ông Shane Oliver thừa nhận rằng việc “cố gắng biện minh cho giá trị của vàng là một bài tập khó khăn vì nó không có giá trị nội tại. Nó chỉ đáng giá bằng những gì mọi người sẵn sàng trả”. Nhưng đó chính là điểm mấu chốt. Và như chuyên gia này đã nhận định trên SMH: “Nếu một số rủi ro và bất ổn vẫn còn, thì vàng hoàn toàn có thể đi cao hơn nữa từ đây”.
