ĐNO - Tổng thống Nga Vladimir Putin và người đồng cấp Mỹ Donald Trump sẽ gặp nhau tại Alaska (Mỹ) ngày 15/8. Sự lựa chọn địa điểm này không ngẫu nhiên, mà ẩn chứa thông điệp chính trị và chiến lược khó bỏ qua.
Alaska là bang giàu tài nguyên của Mỹ, chỉ cách bán đảo Chukotka (thuộc khu tự trị của Nga) khoảng 88km qua eo biển Bering. Với Moscow, việc phái đoàn chỉ cần vượt “đường biên giới tự nhiên” để gặp láng giềng mang ý nghĩa gần gũi.
Với Washington, Alaska vừa thuộc lãnh thổ Mỹ, vừa ở giao điểm lợi ích với Nga, tạo cảm giác cân bằng.
Điểm hẹn chiến lược
Sky News nhận định, Alaska vừa mang ý nghĩa địa lý vừa chứa thông điệp chính trị. Đây là nơi hai nhà lãnh đạo “gặp nhau ở giữa” cả về khoảng cách và lợi ích.
Với vị trí chiến lược và trữ lượng tài nguyên khổng lồ, Alaska đang trở thành mắt xích quan trọng trong tính toán địa chính trị của cả Washington lẫn Moscow.
Xét về địa chính trị, Alaska là “cửa sổ” nhìn sang Nga và “cửa ngõ” vào Bắc Cực, khu vực ngày càng nóng lên trên bản đồ cạnh tranh toàn cầu nhờ tài nguyên hóa thạch chưa khai thác, tuyến hàng hải mới do băng tan và vị trí quân sự then chốt. Nga đang đầu tư mạnh vào hạ tầng, cảng biển, khai thác dầu khí ở đây. Mỹ, thông qua Alaska, cũng có lợi ích trực tiếp và không thể đứng ngoài.
Chính vì thế, cuộc gặp ở Alaska phát đi thông điệp rằng hai cường quốc sẵn sàng tìm điểm chung.
Ngày 9/8, TASS dẫn lời Trợ lý Điện Kremlin Yury Ushakov nhấn mạnh: “Alaska và Bắc Cực là nơi giao thoa lợi ích kinh tế của hai nước, có triển vọng cho các dự án quy mô lớn, cùng có lợi”. Điều này phản ánh thực tế rằng Bắc Cực có tiềm năng trở thành mặt trận hợp tác hiếm hoi giữa Nga và Mỹ.
Tính biểu tượng của Alaska còn gợi nhắc ký ức lịch sử. Năm 1867, Mỹ mua Alaska từ Nga với giá 7,2 triệu USD - một thương vụ từng gây tranh cãi nhưng về sau được coi là bước đi chiến lược của Washington. Gần 160 năm sau, Alaska lại trở thành nơi hai bên tìm cách thu hẹp khoảng cách. Vì thế mà cuộc gặp ngày 15/8 tại “mảnh đất từng là của Nga” chứa đựng ý nghĩa ngoại giao sâu sắc.
Về mặt địa lý, sự gần gũi của hai nước được minh họa rõ nét tại eo biển Bering, nơi có hai đảo Diomede: Diomede Lớn thuộc Nga và Diomede Nhỏ thuộc Mỹ, chỉ cách nhau khoảng 4km, được lấy làm mốc biên giới từ năm 1867. Từ đây, người dân có thể nhìn thấy “láng giềng” bằng mắt thường - một hình ảnh giàu tính biểu tượng khi nói về khả năng kết nối giữa hai cường quốc.
Kỳ vọng và thông điệp
Cuộc gặp ngày 15/8 dự kiến bàn về giải pháp hòa bình cho Ukraine và mở rộng hợp tác kinh tế ở khu vực Bắc Cực. Đây sẽ là hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Nga đầu tiên kể từ năm 2021, khi cựu Tổng thống Joe Biden gặp Tổng thống Putin tại Geneva và cũng là chuyến thăm Mỹ đầu tiên của nhà lãnh đạo Nga sau một thập niên.
RT mới đây dẫn lời ông Alexander Bobrov, Tiến sĩ Lịch sử và trưởng khoa nghiên cứu ngoại giao tại Viện Nghiên cứu và Dự báo Chiến lược thuộc Đại học RUDN, tác giả cuốn sách “Chiến lược vĩ đại của Nga”, nhận định rằng Nga đang hướng tới các thỏa thuận mang tính ràng buộc pháp lý và dài hạn, bao trùm toàn bộ quan hệ Nga - Mỹ và Nga - Ukraine, đồng thời kèm cơ chế thực thi để ngăn chặn hành vi phá hoại hoặc đơn phương rút lui.
Hội nghị thượng đỉnh sắp tới cho thấy khoảng cách giữa Moscow và Washington được thu hẹp, ít nhất là về mặt chiến thuật. Nga đã mở đường khi tiếp đón Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff tại Moscow ngày 6/8.
Yếu tố thời điểm cũng đang có lợi cho Nga khi ông Putin đánh giá tình hình hiện nay cho phép Nga đàm phán ở thế chủ động. Trong khi đó, ông Trump cũng cần thành tựu đối ngoại rõ rệt để củng cố vị thế chính trị.
