Giữa mê trận thật - giả

Nạn nhân “bất đắc dĩ”

Qua thông tin báo chí, chị N.T.T.Tr, trú phường Sơn Trà mới biết mình là nạn nhân của hàng giả. Chị kể, cách đây mấy tháng, nhân sinh nhật tuổi 40, chị tự thưởng cho mình chiếc túi xách Chanel Coco Handle màu đen giá 85 triệu đồng. Điều khiến chị yên tâm là cửa hàng nằm trên đường Lê Duẩn sầm uất, quảng cáo nhập hàng từ châu Âu, cam kết hoàn tiền nếu phát hiện hàng giả. Túi xách có đầy đủ hộp, túi giấy, thẻ bảo hành, số seri và hóa đơn mua hàng bằng tiếng Anh.

“Tôi không phải người am hiểu hàng hiệu nhưng nghĩ rằng bỏ ra số tiền lớn như vậy thì chắc chắn phải là hàng thật. Hơn nữa, cửa hàng bán nhiều thương hiệu nổi tiếng nên tôi hoàn toàn tin tưởng”, chị Tr. nói.

Chiếc túi được chị sử dụng trong các dịp quan trọng, cho đến khi đọc thông tin cửa hàng vừa bị Chi cục Quản lý thị trường thành phố xử phạt 103 triệu đồng vì giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng.

“Trước giờ cứ nghĩ hàng giả là những món đồ vài trăm nghìn bán trên mạng hoặc ở chợ. Không ngờ mình bỏ ra gần trăm triệu đồng, mua ở cửa hàng có địa chỉ rõ ràng, đầy đủ giấy tờ mà vẫn bị lừa. Đến nay, cam kết hoàn tiền vẫn chưa được cửa hàng thực hiện”, chị Tr. chia sẻ thêm.

Theo Thượng tá Lưu Phước Nguyên, Phó Trưởng phòng Cảnh sát Kinh tế, Công an thành phố Đà Nẵng, nhiều mặt hàng nhái, giả được bày bán công khai tại vị trí đắc địa, cửa hàng khang trang, biển hiệu bắt mắt khiến người tiêu dùng mất cảnh giác. Chưa kể, hầu hết sản phẩm giả có bao bì, tem nhãn, mã QR truy xuất nguồn gốc gần giống hàng thật đến mức người tiêu dùng rất khó nhận biết.

“Trước đây, hàng giả thường đánh vào tâm lý ham rẻ. Nhưng hiện nay, các đối tượng lại bán với giá khá cao để tạo niềm tin. Có những sản phẩm giả chỉ thấp hơn hàng thật khoảng 20-30%, thậm chí ngang bằng giá hàng chính hãng. Người mua vì thế rất dễ trở thành nạn nhân bất đắc dĩ”, Thượng tá Nguyên cho biết.

Việc phát hiện một sản phẩm nghi giả đã khó, chứng minh đó là hàng giả còn khó hơn. Để xử lý một vụ việc, lực lượng chức năng phải kiểm tra hóa đơn, xác minh nguồn gốc, đối chiếu với chủ sở hữu nhãn hiệu, thậm chí lấy mẫu giám định chất lượng. Chưa kể, nhiều đối tượng bán hàng qua mạng xã hội, livestream, giao hàng qua đơn vị vận chuyển, kho hàng liên tục thay đổi địa điểm. Có cơ sở vừa bị xử phạt nhưng chỉ ít ngày sau lại xuất hiện dưới tên gọi hoặc tài khoản mới…

Giải pháp “hồ sơ số” cho sản phẩm thương thương mại

Theo các chuyên gia, việc phân biệt hàng thật - hàng giả hiện nay không đơn giản như trước. Nếu trước đây người mua có thể dựa vào chất lượng bao bì, tem nhãn hay giá bán để nhận biết thì nay những dấu hiệu này không còn thật sự đáng tin cậy.

Nhiều cơ sở làm giả đầu tư máy móc hiện đại, sao chép gần như hoàn hảo từ mẫu mã, logo, mã QR đến giấy tờ đi kèm. Không ít sản phẩm giả còn được quảng cáo rầm rộ trên mạng xã hội, có người nổi tiếng giới thiệu hoặc được bán tại các cửa hàng sang trọng, tạo cảm giác an tâm cho khách hàng.

Ông Nguyễn Văn Hòa, chủ một cửa hàng kinh doanh trên đường Trần Phú cho rằng người tiêu dùng không nên quá tin vào vẻ bề ngoài của sản phẩm. Nhiều người nghĩ cửa hàng lớn, mặt bằng đẹp thì chắc chắn bán hàng thật. Nhưng thực tế, hàng giả hiện diện ở khắp nơi. Điều quan trọng là phải mua ở địa chỉ uy tín, có hóa đơn chứng từ rõ ràng và tìm hiểu kỹ thông tin về sản phẩm trước khi quyết định.

“Thay vì chỉ dựa vào lời quảng cáo, người tiêu dùng nên kiểm tra thông tin doanh nghiệp, đối chiếu giá bán với giá niêm yết chính thức, yêu cầu hóa đơn và lưu giữ các chứng từ mua hàng để làm căn cứ khi xảy ra tranh chấp”, ông Hòa gợi ý.

Thế nhưng, không thể đặt toàn bộ trách nhiệm lên vai người tiêu dùng. Trong cuộc chiến chống hàng giả, vai trò của các cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng chức năng và chính các doanh nghiệp sản xuất đóng vai trò quan trọng. Việc tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các cơ sở vi phạm, kiểm soát chặt chẽ hoạt động thương mại điện tử, đồng thời ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc minh bạch sẽ góp phần thu hẹp “đất sống” của hàng giả.

Tại hội nghị đối thoại doanh nghiệp, hợp tác xã đồng hành thực hiện cuộc vận động “người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” diễn ra ngày 12/6, bà Lê Thị Kim Phương, Giám đốc Sở Công Thương thành phố Đà Nẵng cho biết, việc minh bạch nguồn gốc hàng hóa đang dần được hoàn thiện bằng các quy định pháp lý. Cụ thể, từ ngày 1/7/2026, Thông tư số 31/2026/TT-BCT của Bộ Công Thương quy định về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của bộ chính thức có hiệu lực. Theo đó, các sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao phải thực hiện truy xuất nguồn gốc thông qua Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa của Bộ Công Thương hoặc hệ thống nội bộ có kết nối với hệ thống này.

Thông tư cũng quy định thương nhân phải khai báo nhiều thông tin quan trọng như tên sản phẩm, xuất xứ, hình ảnh, đơn vị sản xuất, thương hiệu, số lô, hạn sử dụng và các dữ liệu liên quan trong chuỗi cung ứng trước khi đưa hàng hóa ra thị trường. Đối với hàng nhập khẩu, ngoài các thông tin trên còn phải khai báo đơn vị nhập khẩu và nhà phân phối chính thức tại Việt Nam (nếu có). Đây được xem là bước tiến quan trọng trong cuộc chiến chống hàng giả, bởi khi mỗi sản phẩm có một “hồ sơ số” rõ ràng, việc truy vết nguồn gốc, xác định trách nhiệm của nhà sản xuất và phát hiện hàng hóa bất thường sẽ trở nên dễ dàng hơn. Người tiêu dùng cũng có thêm công cụ để tự bảo vệ mình thay vì chỉ trông chờ vào cảm quan hay lời quảng cáo.