Góp sức bảo tồn văn hóa Cơ Tu

Nỗ lực bảo tồn

Những năm qua, các chính sách hỗ trợ bảo tồn và phát triển văn hóa Cơ Tu được thành phố Đà Nẵng (cũ) rất quan tâm. Trước hết, phải kể đến Kế hoạch số 4271/KH-UBND ngày 8/6/2015 của UBND thành phố. Từ kế hoạch này, ngành văn hóa triển khai các hoạt động phục dựng lễ hội mừng lúa mới và kết nghĩa, khôi phục nghề dệt thổ cẩm truyền thống…

Năm 2022, UBND thành phố tiếp tục ban hành đề án “Xây dựng chính sách hỗ trợ bảo tồn và phát huy văn hóa đồng bào dân tộc Cơ Tu thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2022-2030”. Năm 2024, thành phố xây dựng Trung tâm Văn hóa du lịch cộng đồng Tà Lang - Giàn Bí với kinh phí gần 15 tỷ đồng. Tháng 4/2025, công trình khánh thành và đi vào hoạt động. Đây là công trình kiến trúc, biểu tượng của sự đoàn kết, sáng tạo và khát vọng vươn lên của đồng bào Cơ Tu.

Việc bảo tồn văn hóa người Cơ Tu còn nhờ vào sự chung tay của cộng đồng, trong đó có thế hệ kế cận của đồng bào. Năm 2019, dưới sự hỗ trợ của chính quyền, anh Alăng Như đã xây dựng mô hình homestay đầu tiên ở thôn Giàn Bí, xã Hòa Bắc (cũ), nay là phường Hải Vân.

Khi lượng khách tìm đến nhiều hơn, anh Như hiểu rằng một mình không thể xoay xở và du lịch cộng đồng cần sức mạnh của tập thể. Anh đứng ra vận động, thành lập Tổ hợp tác du lịch sinh thái cộng đồng, gồm 45 người. Hướng tới mục tiêu vì lợi ích cộng đồng, bảo tồn văn hóa Cơ Tu, tạo việc làm và nâng cao đời sống người dân địa phương, Tổ hợp tác du lịch sinh thái cộng đồng được phát triển thành Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp sinh thái và Du lịch cộng đồng Tà Lang - Giàn Bí vào tháng 4/2025.

Tổng Giám đốc Công ty CP đầu tư Toom Sara (Làng Toom Sara) Huỳnh Tấn Pháp chia sẻ, văn hóa truyền thống Cơ Tu ở địa phương nào cũng có nét chung. Sự giao lưu giữa đồng bào các địa phương chính là sợi dây kết nối truyền thống văn hóa đó.

Đơn cử Đội biểu diễn văn hóa Cơ Tu ở Làng Toom Sara có hơn 40 thành viên, ngoài nghệ nhân người đồng bào Cơ Tu Hòa Phú (cũ), có thêm nghệ nhân người đồng bào Cơ Tu Đông Giang - Tây Giang (cũ). Đội này trình diễn Cơ Tu show phục vụ người dân, du khách như: biểu diễn điệu múa tâng tung da dá, nghi thức gọi lửa, phục dựng lễ hội Phuoih Ca Coong - lễ tạ ơn thần núi, thần rừng theo tập quán của người Cơ Tu…

Nói về giữ gìn, bảo tồn văn hóa Cơ Tu thời gian tới, ông Alăng Dũng (62 tuổi, đồng bào Cơ Tu Phú Túc, thành viên đội biểu diễn văn hóa Cơ Tu ở Làng Toom Sara) cho rằng, cần tăng cường tổ chức các lễ hội truyền thống quy mô hơn. Lâu nay, đồng bào dân tộc Cơ Tu ở Hòa Bắc, Hòa Phú (cũ) có số lượng ít, bị ảnh hưởng bởi đô thị hóa nên việc bảo tồn văn hóa truyền thống hết sức khó khăn.

Ông thường vào vai già làng trong phục dựng lễ hội, nghi thức hay kể về truyền thống văn hóa Cơ Tu như các điệu múa, hát lý... Đó không chỉ phục vụ du khách mà còn nỗ lực của chính mình trong duy trì văn hóa của đồng bào. "Nay cùng thuộc thành phố Đà Nẵng, tôi hy vọng có nhiều cơ hội tham gia các lễ hội truyền thống người Cơ Tu ở các xã để văn hóa Cơ Tu hòa chung một nhịp và tiếp tục được lan tỏa, giữ gìn”, ông Alăng Dũng kỳ vọng.

Từ đầu tháng 9, các xã, phường trên địa bàn thành phố đẩy mạnh kết nghĩa theo Công văn số 389-CV/TU ngày 25/8/2025 của Thành ủy Đà Nẵng; trong đó có xã Hòa Vang, phường Hải Vân - hai địa phương có đồng bào Cơ Tu (Đà Nẵng cũ) sinh sống.

Ông Nguyễn Thúc Dũng, Chủ tịch UBND phường Hải Vân cho biết, phường Hải Vân ký kết chương trình kết nghĩa với xã Tây Giang. Điểm chung trên địa bàn phường Hải Vân và xã Tây Giang là có đồng bào Cơ Tu sinh sống lâu đời, giàu bản sắc văn hóa.

Từ chương trình ký kết, phường Hải Vân hỗ trợ xã Tây Giang trong việc lập kế hoạch phát triển văn hóa, du lịch; nhất là đào tạo chuyên môn cho cán bộ xã và kêu gọi doanh nghiệp đến đầu tư phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa. Ngược lại, xã Tây Giang hỗ trợ Trung tâm Văn hóa du lịch cộng đồng thôn Tà Lang - Giàn Bí trong bảo tồn văn hóa đồng bào Cơ Tu, nhất là các điệu múa trống chiêng, tâng tung da dá.