ĐNO - Để tín chỉ hóa carbon rừng, mở đường thực hiện các giao dịch thương mại, Việt Nam cần hoàn thiện hành lang pháp lý đáp ứng các tiêu chuẩn khung của quốc tế, thực hiện cam kết giảm phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, đồng thời kịp thời gỡ vướng cho các địa phương, đơn vị chủ rừng.
ĐNO - Để tín chỉ hóa carbon rừng, mở đường thực hiện các giao dịch thương mại, Việt Nam cần hoàn thiện hành lang pháp lý đáp ứng các tiêu chuẩn khung của quốc tế, thực hiện cam kết giảm phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, đồng thời kịp thời gỡ vướng cho các địa phương, đơn vị chủ rừng.
.png)
Năm 2021, Chính phủ đồng ý chủ trương cho tỉnh Quảng Nam (cũ) lập Đề án thí điểm kinh doanh tín chỉ carbon rừng từ giảm phát thải khí nhà kính thông qua chống mất rừng và suy thoái rừng; quản lý bền vững tài nguyên rừng; bảo tồn, nâng cao trữ lượng carbon rừng. Thời gian thí điểm 5 năm (2021 - 2025).
Thời gian qua, ít nhất có 5 nhà đầu tư nước ngoài đăng ký mua lại giấy phép, song việc kinh doanh tín chỉ carbon rừng tại tỉnh Quảng Nam (cũ) chỉ mới dừng lại ở việc lập hồ sơ và tìm kiếm đối tác.
Vướng mắc nằm ở khung pháp lý, khi cơ quan tư vấn công nhận tín chỉ carbon hợp lệ trên thị trường quốc tế không chấp nhận việc phải tham gia đấu thầu; trong khi đấu thầu, lựa chọn nhà đầu tư ở Việt Nam phải thực hiện theo quy định của Luật Đấu thầu.
Tiến trình kinh doanh tín chỉ carbon rừng trong nước cũng đang gặp rào cản ở hành lang pháp lý. Ông Trần Quang Bảo, Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cho biết, hiện Nghị định số 06/2022 của Chính phủ quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ozone; Nghị định số 119/2025 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 06/2022 quy định chung về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính trong tất cả các lĩnh vực.
Trong khi đó, lĩnh vực carbon rừng vẫn còn thiếu căn cứ pháp lý, nhất là việc tạo tín chỉ, đo đạc, thẩm định kết quả giảm phát thải, cấp tín chỉ, giao dịch, quản lý nguồn tài chính…
Việt Nam cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, trong đó lĩnh vực lâm nghiệp đóng vai trò quan trọng trong thực hiện các cam kết này. Với 14,85 triệu héc ta rừng, việc bảo vệ, phát triển rừng ngoài vai trò giảm phát thải còn giúp huy động nguồn tài chính từ các đối tác, cơ quan, doanh nghiệp có nghĩa vụ giảm phát thải.
Ông Trần Quang Bảo, Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm
Theo ông Bảo, hiện Chính phủ mới ban hành Nghị định 107/2022 về thí điểm chuyển nhượng kết quả giảm phát thải và quản lý tài chính thỏa thuận chi trả giảm phát thải khí nhà kính vùng Bắc Trung Bộ. Đây là tiền đề quan trọng để Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường dự thảo Nghị định quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon rừng.
Khi được Chính phủ phê duyệt, nghị định này sẽ là căn cứ pháp lý tháo gỡ vướng mắc trong thời gian qua và có thể áp dụng rộng rãi trên toàn quốc.
[VIDEO] - Những dự án của Quỹ Quốc tế Bảo tồn thiên nhiên (WWF) tại Việt Nam ở khu vực phía Tây thành phố phát huy hiệu quả trong việc giữ rừng, đóng góp vào tín chỉ carbon:
Đầu năm 2025, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà ký Quyết định số 232 phê duyệt Đề án thành lập và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam.
Mục tiêu của đề án là phát triển thị trường carbon tại Việt Nam, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nhẹ phát thải khí nhà kính đã cam kết tại Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) với chi phí thấp, tạo dòng tài chính mới cho hoạt động cắt giảm phát thải khí nhà kính, thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển công nghệ phát thải thấp.
Từ đó, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam ở trong nước và trên thị trường thế giới, phát triển nền kinh tế carbon thấp và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, hướng tới đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Đề án đặt mục tiêu, giai đoạn 2025 - 2028 thực hiện thí điểm thị trường carbon trên toàn quốc. Giai đoạn này, toàn bộ hạn ngạch phát thải khí nhà kính được phân bổ miễn phí cho các cơ sở phát thải lớn. Tỷ lệ tín chỉ carbon sử dụng để bù trừ phát thải khí nhà kính trên tổng số hạn ngạch do Chính phủ quy định.
Từ năm 2029, thị trường carbon được vận hành chính thức trên toàn quốc.
Theo đề án, hàng hóa trên thị trường carbon gồm:
1. Hạn ngạch phát thải khí nhà kính, được phân bổ cho các cơ sở thuộc danh mục do Thủ tướng Chính phủ ban hành, theo phương thức miễn phí và đấu giá.
2. Tín chỉ carbon được xác nhận giao dịch trên thị trường, gồm:
- Tín chỉ carbon thu được từ chương trình, dự án trong nước theo quy định pháp luật.
- Tín chỉ carbon thu được từ chương trình, dự án quốc tế như CDM, JCM hoặc theo Điều 6 Thỏa thuận Paris.
Nghị định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon rừng là tiền đề quan trọng để hiện thực hóa Đề án thành lập và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam.
PGS.TS Hoàng Văn Phụ, Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Kinh tế và Phát triển cho biết, thị trường tín chỉ carbon không chỉ tạo động lực tài chính thúc đẩy hoạt động giảm phát thải mà còn phân bổ hiệu quả nguồn lực giữa các chủ thể trong nền kinh tế.
Với mô hình “tăng trưởng xanh”, thị trường tín chỉ carbon chính là công cụ kinh tế quan trọng trong thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính và chống biến đổi khí hậu.
Hiện có 15 quốc gia đã ký thỏa thuận chuyển nhượng, mua bán kết quả giảm phát thải với Quỹ Đối tác carbon lâm nghiệp. Trong đó, 9 quốc gia hoàn thành thẩm định và được chi trả, gồm: Ghana, Costa Rica, Lào, Mozambique, Việt Nam, Indonesia, Madagascar…
Trên thế giới, nhiều quốc gia đạt được kết quả tích cực từ mô hình này, tạo ra nguồn lực cho phát triển bền vững. Tại Việt Nam, để đạt mục tiêu Net Zero vào năm 2050, việc xây dựng khung pháp lý cho thị trường tín chỉ carbon đang là bước đi quan trọng. Tuy nhiên, thị trường này mới ở giai đoạn khởi đầu, các hoạt động mua bán còn mang tính tự phát, nhỏ lẻ.
Theo giới chuyên gia, Việt Nam đang đứng trước thời cơ để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế carbon thấp. Nhưng nếu chậm hoàn thiện thể chế, chuẩn hóa dữ liệu phát thải và nâng cao năng lực cho doanh nghiệp thì cơ hội hội nhập và cạnh tranh trên thị trường toàn cầu sẽ bị thu hẹp.
Ông Tô Xuân Phúc, Giám đốc điều hành Chương trình Chính sách, Thương mại và Tài chính lâm nghiệp của Tổ chức Forest Trends (Mỹ) cho rằng, việc xây dựng nghị định kỳ vọng sẽ mở ra nguồn tài chính mới, không chỉ từ quốc tế mà còn từ khu vực tư nhân trong nước, thông qua vận hành thị trường carbon.
Theo Phó Chi cục Kiểm lâm thành phố Đà Nẵng Quách Hữu Sơn, thành phố tiếp tục kiến nghị Trung ương xem xét đưa Đà Nẵng tham gia vào chương trình chi trả kết quả thực hiện REDD+ và Đề án thí điểm kinh doanh tín chỉ carbon rừng REED+.
Những chương trình, đề án này được triển khai sẽ giúp thành phố có nguồn thu tăng thêm bình quân hơn 110 tỷ đồng/năm. Đây là nguồn kinh phí lớn, góp phần hỗ trợ công tác bảo vệ và phát triển rừng trên địa bàn thành phố.
Thành phố Đà Nẵng có gần 750.000ha rừng, trong đó hơn 500.000ha rừng tự nhiên, độ che phủ đạt gần 60%. Trong giai đoạn 2021 - 2024, thực hiện Đề án trồng 1 tỷ cây xanh, toàn thành phố trồng hơn 44 triệu cây (đạt 102,06% kế hoạch).
Riêng 7 tháng đầu năm 2025, Đà Nẵng trồng hơn 3,6 triệu cây (đạt 30% kế hoạch) và dự kiến hoàn thành 100% vào cuối năm. Tổng diện tích rừng trồng thay thế đến cuối năm 2024 đạt gần 3.000ha (84,85% kế hoạch).
Bài 2: Tiêu chuẩn quốc gia cho tín chỉ carbon rừng
