Hướng tới kỷ niệm 80 năm ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027), Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” trên toàn quốc. Tại thành phố Đà Nẵng, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thành phố xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, là trách nhiệm thiêng liêng của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân, thể hiện sâu sắc đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”.

KỲ 1: ĐƯỜNG VỀ ĐẤT MẸ...
Chiến tranh đã lùi xa nhưng hàng trăm nghìn anh hùng liệt sĩ vẫn còn nằm lại nơi rừng sâu, núi hiểm. Vượt qua gian truân, vất vả, hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn đang diễn ra từng ngày, từng giờ với hy vọng sớm tìm thấy và đưa những người con của Tổ quốc trở về quê hương, về với gia đình và người thân, dù trong một hình hài khác.
Những ngày cuối tháng 6, nắng nóng gay gắt của mùa hè không thể khiến bước chân của các lực lượng tham gia tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ chùn bước. Từ 5 giờ sáng ngày 25/6, Đội bốc cất hài cốt liệt sĩ xã Đại Lộc có mặt tại thôn An Lợi Tây (xã Đại Lộc) để tham gia công tác tìm kiếm, quy tập một hài cốt tại đây.
Sau lễ dâng hương, các thành viên của đội vào vị trí làm việc. Dưới sự chỉ đạo, hướng dẫn của lãnh đạo Ban Chỉ huy Quân sự xã Đại Lộc, lực lượng dân quân tự vệ nhẹ nhàng đào bới từng lớp đất. Sau gần 2 giờ đồng hồ, những xẻng đất cuối cùng được xúc lên để lộ một quách gỗ mục ruỗng gần hết.
Hai người có kinh nghiệm trong bốc cất hài cốt liệt sĩ tại địa phương nhanh chóng tiếp quản nhiệm vụ. Bằng sự nhẹ nhàng, tỉ mỉ và lòng thành kính, từng phần hài cốt liệt sĩ được đưa lên, xếp ngay ngắn vào chiếc quách mới bên cạnh.
Mặt trời dần lên cao, nắng gay gắt hơn và không khí xung quanh im ắng lạ thường, đến mức có thể nghe rõ tiếng thở của các thành viên trong đội. Khi những mẩu hài cốt cuối cùng được tìm thấy, các thành viên phát hiện thêm 4 đồng tiền xu được chôn cùng hài cốt.

Việc cất bốc diễn ra chậm rãi, nhẹ nhàng và vô cùng cẩn trọng để không bỏ sót bất cứ thứ gì. Bên dưới, lực lượng bốc cất tỉ mẩn làm nhiệm vụ, phía trên, một cán bộ ghi chép cẩn thận sự việc, di vật tìm thấy. Sau khi hoàn thành việc cất bốc, một lớp giấy trang kim đỏ được phủ lên ôm trọn hài cốt trước khi đóng nắp quách. Cuối cùng, hài cốt liệt sĩ được hai chiến sĩ dân quân tự vệ chuyển về nghĩa trang liệt sĩ để chuẩn bị cho lễ truy điệu vào chiều cùng ngày.
Đúng 14 giờ 30 phút, trong không khí thành kính, lễ truy điệu và an táng hài cốt liệt sĩ quy tập tại thôn An Lợi Tây diễn ra trang trọng. Đội nghi lễ là những cựu chiến binh xã trong trang phục chỉnh tề, cẩn trọng thực hiện các nghi thức truy điệu và an táng.
Trong lời điếu văn truy điệu, bà Nguyễn Thị Thanh Nhàng, Phó Chủ tịch UBND xã Đại Lộc khẳng định: “Sự trở về của liệt sĩ tuy chưa thể gọi tên, chưa biết được quê hương, gia đình nhưng là minh chứng thiêng liêng về sự hy sinh anh dũng của thế hệ cha anh đi trước, là biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần cách mạng kiên cường và ý chí bảo vệ Tổ quốc”.
Vậy là, sau bao năm tháng nằm lại nơi hoang vắng, hài cốt liệt sĩ đã được trở về với đất mẹ, được yên nghỉ trong lòng quê hương Đại Lộc với lòng kính trọng, tri ân của đảng bộ, chính quyền và nhân dân vùng đất anh hùng.
Trung tá Nguyễn Đăng Thành, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy Quân sự xã Đại Lộc cho biết, từ nguồn tin của nhân dân và qua xác minh điều tra, trong ngày 25/6, Đội bốc cất hài cốt liệt sĩ xã Đại Lộc thực hiện tìm kiếm tại thôn 3 và thôn An Lợi Tây. Đơn vị đã tập trung lực lượng, triển khai nghiêm túc, kỹ lưỡng với quyết tâm tìm được nhiều hài cốt liệt sĩ. Tuy nhiên, chỉ có kết quả 1 hài cốt liệt sĩ tại thôn An Lợi Tây, để lại sự nuối tiếc cho những người làm nhiệm vụ, nhân chứng và nhân dân địa phương.
Ông Huỳnh Văn Pha, Bí thư Chi bộ thôn 3 (xã Đại Lộc), nhân chứng cung cấp nguồn tin tại thôn 3 cho biết, ông là người phát hiện di vật nghi ngờ là bộ đội ta nên trình báo chính quyền địa phương. Tuy nhiên, quá trình tổ chức tìm kiếm không có kết quả, khiến ông cảm thấy hụt hẫng và đau đáu nỗi niềm. “Tôi sẽ quay trở lại khu vực này để tiếp tục tìm kiếm, mong sớm ngày tìm được hài cốt liệt sĩ để đưa các anh trở về với đất mẹ và vòng tay đồng đội, không còn nằm lại nơi hoang vu lạnh lẽo”, ông Pha bày tỏ.
Theo Kế hoạch số 103/KH-BCĐ của Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thành phố về tổ chức thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, toàn thành phố xác minh, kết luận có 245 khu vực với 5.252 thông tin mộ liệt sĩ.

Thành phố đặt mục tiêu từ ngày 15/3/2026 đến hết ngày 27/7/2027 phấn đấu tìm kiếm, quy tập 390 hài cốt liệt sĩ, đồng thời phân bổ chỉ tiêu thông tin cung cấp về việc quy tập hài cốt liệt sĩ cho 91/94 xã, phường, đặc khu.
Trung tá Nguyễn Linh Thiên, Trưởng ban Chính sách, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố cho biết, khó khăn lớn nhất hiện nay trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là quá trình đô thị hóa khiến địa hình, hiện trạng các khu vực bị thay đổi đáng kể, ảnh hưởng lớn đến việc xác định khu vực, ranh giới tìm kiếm.
Bên cạnh đó, chiến tranh đã lùi xa, các nhân chứng sống không còn nhiều. Những người còn lại hầu hết lớn tuổi, trí nhớ giảm sút, sức khỏe yếu nên việc chỉ dẫn, xác định vị trí gặp nhiều trở ngại. Mặt khác, việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ hiện nay chủ yếu bằng phương pháp thủ công, dựa vào sức người nên cũng ảnh hưởng không nhỏ đến tốc độ tìm kiếm.
Dù vậy, Trung tá Nguyễn Linh Thiên khẳng định, với quyết tâm chính trị đặc biệt và trách nhiệm thiêng liêng đối với những anh hùng đã hiến dâng cuộc đời cho đất nước, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thành phố quyết dốc toàn lực, vượt nắng thắng mưa phấn đấu hoàn thành cao nhất mục tiêu tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Song song đó, cơ quan thường trực ban chỉ đạo và các cơ quan, đơn vị, địa phương cũng đẩy mạnh công tác rà soát, thu thập, kết nối, xác minh thông tin liệt sĩ, mộ liệt sĩ với phương châm “đến từng nhà, hỏi từng người, kết luận từng khu vực”, vận động mọi tầng lớp nhân dân, nhất là cựu chiến binh, người cao tuổi tham gia cung cấp thông tin về nơi an táng ban đầu của liệt sĩ.
“Mỗi thông tin cung cấp là một niềm hy vọng để sớm tìm được các anh đưa về với đất mẹ, là nghĩa cử cao đẹp thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, là sự tri ân sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ, góp phần quan trọng để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và nhân dân tin tưởng giao phó”, Trung tá Nguyễn Linh Thiên nói.
Tính đến ngày 30/6/2026, toàn thành phố đã tổ chức tìm kiếm tại 100 địa điểm. Qua đó phát hiện, quy tập được 16 hài cốt liệt sĩ tại 6 xã, phường gồm: Thu Bồn, Hội An Đông, Vu Gia, Phú Thuận, Trà Liên, Đại Lộc.
Hài cốt liệt sĩ sau khi quy tập được đưa về an táng tại nghĩa trang liệt sĩ các địa phương; đồng thời lấy mẫu hài cốt gửi đi giám định ADN để sớm trả lại tên cho các anh hùng liệt sĩ.