Hấp dẫn tuồng về đề tài cách mạng

Nghệ thuật cải lương giai đoạn sau năm 1975 đã minh chứng một điều ngược lại. Hàng loạt tác phẩm nổi tiếng đã tạo nên những cơn sốt phòng vé, trở thành ký ức văn hóa rực rỡ và hấp dẫn bội phần trong lòng công chúng.

Kiệt tác của nghệ thuật và lòng người

Sau 1975, sân khấu cải lương miền Nam bước vào một giai đoạn đặc biệt với sự lên ngôi của các vở tuồng cách mạng. Khán giả thời bấy giờ đổ xô ra rạp, nhiều vở diễn liên tục sáng đèn hàng trăm suất mà vẫn không đáp ứng đủ nhu cầu. Sức nóng ấy không chỉ dừng lại ở thánh đường sân khấu. Khi các tác phẩm được đài truyền hình quay lại phát sóng, đường phố dường như vắng lặng hơn vì mọi người đều quây quần bên chiếc tivi đen trắng.

Đặc biệt, đây cũng là thời kỳ mà chiếc radio trở thành báu vật trong nhiều gia đình. Ở các vùng nông thôn hay những xóm lao động mộc mạc, mỗi khi vang lên tiếng ca vọng cổ, người dân sẵn sàng gác lại công việc đồng áng hay buôn bán dang dở. Họ say sưa nghe đi nghe lại đến mức thuộc làu từng đoạn gối đầu, từng lời thoại. Các nghệ sĩ, dù chỉ hiện diện qua làn sóng vô tuyến, đã trở thành những người bạn tâm giao, cùng khán giả khóc cười với từng hỉ nộ ái ố của nhân vật.

Có thể kể, vở diễn Khách sạn Hào Hoa mang đến một sức hấp dẫn nghẹt thở của dòng tuồng tình báo. Dựa trên sự kiện có thật năm 1964, dưới bàn tay dàn dựng của đạo diễn Huỳnh Nga, vở diễn đã khiến bao người xem hồi hộp, lo lắng dõi theo hoạt động của Hiếu (Mỹ Châu), một nữ tình báo khéo léo và mưu trí. Thành công rực rỡ của vở diễn phần lớn nhờ vào khí chất quý phái, sự lạnh lùng bí hiểm và giọng ca sâu lắng của Mỹ Châu. Lối diễn điềm tĩnh, tự nhiên của các bạn diễn xuất sắc đã biến tác phẩm thành một cơn sốt vé kéo dài suốt nhiều thập kỷ.

Ra mắt năm 1976 trên sân khấu và nổi đình đám với bản ghi hình năm 1981, Tìm lại cuộc đời mang thông điệp nhân sinh vô cùng sâu sắc. Vở diễn là bản cáo trạng mạnh mẽ về tội ác chiến tranh - thứ không chỉ tàn phá bằng bom đạn mà còn xói mòn luân thường đạo lý, băng hoại phẩm giá con người. Khán giả đồng cảm sâu sắc vì nghệ sĩ đã diễn quá chân thực nỗi đau đớn, sự phản tỉnh của thân phận con người.

Bên cạnh đó, Cây sầu riêng trổ bông và Tiếng hò sông Hậu là những tượng đài bất hủ ngợi ca sự hy sinh thầm lặng. Cây sầu riêng trổ bông tạo ra sức hút khổng lồ ngay từ bản dựng đầu tiên sau năm 1975 nhờ hình ảnh cô Hạnh tần tảo, chịu đựng bao đắng cay. Diễn xuất xuất thần và giọng ca ngọt lịm của Lệ Thủy đã lấy đi muôn vàn giọt nước mắt, đưa vở diễn thành công vang dội tới mức được chọn ra Hà Nội biểu diễn phục vụ Đại hội Đảng lần IV năm 1976.

Sức sống bền bỉ từ sự chân thực và lối diễn tự nhiên

Lý do cốt lõi khiến các vở tuồng cách mạng neo đậu bền bỉ trong trái tim công chúng chính là cách tiếp cận mang đậm tính nhân văn của những soạn giả và đạo diễn tài ba. Họ không chọn cách tuyên truyền khô khan, mà xoáy sâu vào nỗi khổ đau của người dân, vào sự mong manh của tình người và những bi kịch gia đình giữa lằn ranh sinh tử trong chiến tranh.

Quan trọng hơn cả, dàn nghệ sĩ miền Nam đã mang đến một lối diễn xuất vô cùng tự nhiên, mềm mại và không hề lên gân. Họ hóa thân thành những nhân vật có chiều sâu tâm lý, có sự giằng xé nội tâm, giúp khán giả nhìn thấy bóng dáng của chính mình, của thời đại mình trong từng phân cảnh.

Điều tuyệt vời nhất là sức hấp dẫn của dòng tuồng cách mạng này không hề bị lãng quên theo thời gian. Qua nhiều thập niên, các vở tuồng kinh điển vẫn liên tục được các nhà hát tái dựng với nhiều phiên bản nghệ sĩ và luôn được công chúng đương đại nhiệt liệt đón nhận. Những nghệ sĩ trẻ tài năng đã dũng cảm dấn thân, ca diễn chững chạc và thổi hồn nhịp sống mới vào các nhân vật cách mạng vốn rất nặng ký.

Sức sống bền bỉ ấy minh chứng rằng, đề tài cách mạng sẽ không bao giờ là khô khan hay giáo điều nếu người làm nghệ thuật biết cách khai thác. Bằng sự rung cảm trước thân phận con người, bằng nét diễn tự nhiên thấu trọn cõi lòng, sân khấu cải lương miền Nam đã biến những trang sử cách mạng thành những bản tình ca quê hương, mãi mãi ngân vang và hấp dẫn mọi thế hệ.