Hoàn thiện cơ chế ưu đãi đầu tư đặc biệt, gắn trách nhiệm với cam kết của nhà đầu tư

Tham gia thảo luận để hoàn thiện dự án luật, đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc (Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng) cơ bản thống nhất với định hướng sửa đổi Luật Đầu tư, nhất là việc hoàn thiện cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt nhằm thu hút các dự án có khả năng lan tỏa, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, khoa học công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đại biểu cho rằng, việc sửa đổi Luật Đầu tư cần được đặt trong tổng thể rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật về đầu tư kinh doanh và các lĩnh vực liên quan. Qua hơn 50 năm mở cửa, thu hút đầu tư, cần đánh giá toàn diện mối quan hệ giữa Luật Đầu tư với các luật chuyên ngành, bảo đảm tính đồng bộ, ổn định và tạo môi trường đầu tư thuận lợi.

Đối với cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt tại Điều 17 dự thảo luật, đại biểu đánh giá đây là chính sách cần thiết, thể hiện định hướng thu hút đầu tư có chọn lọc, hướng đến những dự án mang lại giá trị gia tăng và tác động lan tỏa lớn. Tuy nhiên, các quy định cụ thể cần được thiết kế chặt chẽ, tránh dàn trải và khó khăn trong quá trình tổ chức thực hiện.

Đại biểu đề nghị làm rõ phạm vi áp dụng ưu đãi đối với các dự án mở rộng, theo hướng chỉ áp dụng cho phần đầu tư mở rộng đáp ứng điều kiện, không để dự án đã triển khai trước đó được hưởng ưu đãi trên toàn bộ quy mô dự án. Quy định này nhằm bảo đảm đúng mục tiêu chính sách, tránh phát sinh ưu đãi không cần thiết.

Một vấn đề khác được đại biểu quan tâm là năng lực thẩm định và giám sát của cơ quan quản lý đầu tư. Việc đánh giá một nhà đầu tư có thực sự đủ năng lực về tài chính, công nghệ và khả năng thực hiện các cam kết hay không là yêu cầu không đơn giản, nhất là trong bối cảnh năng lực quản lý ở một số địa phương còn hạn chế.

Đối với trách nhiệm thực hiện cam kết của nhà đầu tư, đại biểu cho rằng, mặc dù dự thảo đã đặt ra nguyên tắc thu hồi, hủy bỏ hoặc điều chỉnh ưu đãi khi nhà đầu tư vi phạm, nhưng cần có cơ chế giám sát thực chất ngay từ đầu.

Việc xử lý các dự án không đáp ứng cam kết trên thực tế có thể gặp nhiều khó khăn, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp, khiếu kiện quốc tế nếu quy trình thẩm định, giám sát và xử lý không được quy định chặt chẽ.

Từ những vấn đề trên, đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc đề nghị nghiên cứu thiết lập cơ chế giám sát, đánh giá ở cấp Trung ương hoặc giao một cơ quan Trung ương trực tiếp thẩm định, theo dõi và kết luận về việc đáp ứng các tiêu chí hưởng ưu đãi đầu tư đặc biệt.

Theo đại biểu, những chính sách ưu đãi đặc biệt cần được áp dụng có chọn lọc, tập trung vào các dự án thực sự đáp ứng mục tiêu phát triển, thay vì phân tán, thiếu kiểm soát ở cấp địa phương.

Các ý kiến góp ý của đại biểu nhằm góp phần hoàn thiện cơ chế ưu đãi đầu tư theo hướng minh bạch, khả thi, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và nhà đầu tư; đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và chất lượng thu hút đầu tư trong giai đoạn phát triển mới.