Học sinh Trung Quốc điểm cao chọn trường nghề thay vì đại học

Xu hướng này cho thấy cách các gia đình nhìn nhận về giáo dục đang thay đổi. Tấm bằng danh giá không còn là lựa chọn duy nhất, trong khi kỹ năng nghề nghiệp và cơ hội việc làm ổn định được đề cao.

Làn sóng chuyển hướng sang trường nghề

Những con số tuyển sinh gần đây cho thấy sự thay đổi khá rõ. Theo China Daily, tại tỉnh Hồ Nam (Trung Quốc), 165 ngành đào tạo nghề có điểm chuẩn bằng hoặc cao hơn điểm chuẩn kiểm soát hệ cử nhân.

Tại Sơn Đông, hơn 2.400 chương trình đào tạo nghề có điểm trúng tuyển cao hơn điểm chuẩn cử nhân, trong khi 61 chương trình hệ cử nhân có điểm chuẩn thấp hơn mức này.

Giáo dục nghề nghiệp từng thường bị xem là lựa chọn dành cho những học sinh có điểm thấp, không đủ khả năng vào đại học. Tuy nhiên, quan niệm đó đang dần thay đổi. Với không ít gia đình, câu hỏi quan trọng không còn là “học trường nào danh tiếng hơn” mà là “học gì để có thể làm được việc và có tương lai ổn định”.

China Daily dẫn lời Giáo sư Tang Daisheng thuộc Trường Kinh tế và quản lý, Đại học Giao thông Bắc Kinh rằng, ngày càng nhiều học sinh lựa chọn trường nghề vì sự chắc chắn về việc làm trong tương lai.

Thực tế, việc mở rộng quy mô tuyển sinh đại học trong nhiều năm đã khiến giá trị của bằng cử nhân phổ thông phần nào bị “pha loãng”. Không ít sinh viên tốt nghiệp đại học thông thường vẫn gặp khó khi bước vào thị trường lao động.

Trong khi đó, những trường nghề chất lượng cao, đặc biệt chương trình đào tạo gắn trực tiếp với doanh nghiệp, có thể mang lại cho sinh viên kỹ năng thực tế và cơ hội việc làm rõ ràng hơn.

Ưu tiên ngành học hướng đến việc làm ổn định

Đại học Bách khoa Bắc Kinh được nâng cấp thành trường đại học nghề vào năm 2025. Dù mở rộng quy mô mạnh, tất cả ngành tuyển sinh của trường đều có điểm chuẩn cao hơn mức 429 điểm của hệ cử nhân tại Bắc Kinh, dao động từ 443 đến 452 điểm. Điểm cao nhất của trường cũng tăng từ 549 lên 554 điểm.

Nhà trường xây dựng quan hệ hợp tác với hơn 300 doanh nghiệp hàng đầu, triển khai hơn 20 lớp đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp, trong đó có các đối tác như Công ty Bảo dưỡng và kỹ thuật máy bay Ameco của Air China và Tập đoàn JD.

Gần một nửa sinh viên tham gia những chương trình đào tạo có cam kết việc làm. Mô hình này tạo cách tiếp cận khá khác với giáo dục truyền thống khi sinh viên vừa học, vừa được đào tạo theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và chuẩn bị cho vị trí việc làm cụ thể.

Giới quan sát gọi đây là mô hình “tuyển sinh gắn với việc làm”. Chẳng hạn, lớp đào tạo kỹ thuật bảo trì robot của JD mỗi năm tuyển khoảng 40 sinh viên năm nhất. Ngay từ khi nhập học, sinh viên được định hướng như những nhân sự tương lai của doanh nghiệp.

Điều đáng chú ý nhất của xu hướng này nằm ở sự thay đổi trong suy nghĩ của chính học sinh. Wang Huizhuo (18 tuổi) đến từ Hà Bắc đạt 571 điểm, cao hơn điểm chuẩn cử nhân khoảng 70-80 điểm, nhưng chọn ngành kỹ thuật xe năng lượng mới. Nam sinh cho rằng, các trường đại học nghề chú trọng hơn đến năng lực thực hành và giúp bản thân trau dồi những kỹ năng thiết thực cho công việc tương lai.

Khi được hỏi liệu lựa chọn này có phải là “lãng phí” điểm số hay không, Wang tự tin trả lời: “Nếu đó là điều tôi thích thì không phải là lãng phí. Nếu dùng điểm số để vào một ngôi trường mình không thích, dù điểm cao, sau này tôi vẫn có thể không hạnh phúc”.

Trong khoảng 20 năm qua, nhiều gia đình Trung Quốc từng mặc nhiên coi việc chọn trường theo thứ hạng là ưu tiên hàng đầu, điểm càng cao thì phải vào trường càng danh tiếng. Đại học được xem là con đường mặc định, còn giáo dục nghề nghiệp thường đứng ở vị trí thứ yếu.

Giờ đây, khi thị trường lao động đề cao năng lực thực tiễn, các gia đình quan tâm nhiều hơn đến triển vọng việc làm, sự phù hợp với sở thích và khả năng phát huy năng lực của người học.