Hơn 40 năm thầm lặng trông nom nghĩa trang liệt sĩ

Chảy mãi dòng máu cách mạng

Bà Bốn với dáng vẻ nhỏ nhắn, đi dọc các hàng mộ liệt sĩ trong Nghĩa trang liệt sĩ Đại Đồng, tay thoăn thoắt nhổ cỏ dại, chỉnh lại lư hương, bình hoa trên từng ngôi mộ. Bà cho biết, mỗi ngày mình đều lui tới nghĩa trang vài bận, đến mức thuộc gần như hết tất cả tên liệt sĩ ở đây, nắm rõ ngôi mộ nào thường có thân nhân thăm viếng, ngôi mộ nào vắng bóng người thân.

Bà Bốn sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Năm tròn 13 tuổi, cha của bà là ông Lê Hăng bị địch bắn. Nỗi đau mất cha cùng với lòng căm thù giặc thôi thúc bà Bốn đi theo cách mạng khi mới 15 tuổi. Năm sau, bà chuyển qua tham gia lực lượng du kích mật, làm nhiệm vụ vận chuyển mật thư.

Năm 1971, khi đang vận chuyển thư thì bị lộ, trong lúc nguy cấp, bà Bốn nhai nuốt các lá thư nhưng không qua mắt được địch. Bà bị địch bắt nhốt 7 ngày, bị tra tấn bằng roi điện.

Không khai thác được gì, địch đưa bà Bốn ra tòa, buộc tội là du kích mật và giam giữ 3 năm tại Hội An. Hết thời gian giam giữ, bà được trả về, tiếp tục liên hệ lực lượng ở địa phương để hoạt động cách mạng cho đến khi giải phóng.

Hòa bình lập lại, năm 1976, bà Bốn nên duyên cùng ông Nguyễn Thành Long (SN 1946), cũng là một chiến sĩ cách mạng kiên trung. Hai vợ chồng bà tiếp tục tham gia nhiều công tác tại thôn Đại Đồng (xã Hà Nha). Với chiến công trong kháng chiến, bà Bốn được phong tặng 2 Huy chương kháng chiến Hạng Nhất và 1 Huân chương Kháng chiến hạng Ba.

Giữ trọn lời hứa

Năm 1982, hay tin địa phương đang tìm người trông coi Nghĩa trang liệt sĩ Đại Đồng, vợ chồng bà Bốn xung phong nhận nhiệm vụ.

“Ở đây có cha ruột, cha chồng, cô ruột, chú ruột, các anh em bên chồng..., tổng cộng 11 người thân là liệt sĩ và nhiều đồng đội của tôi yên nghỉ. Bản thân tôi là con, là cháu, may mắn được sống đến ngày hòa bình, nếu tôi không chăm sóc, hương khói cho cha, anh, đồng đội thì thật có lỗi với mọi người”, bà Bốn xúc động nói.

Năm 2017, chồng bà Bốn lâm bệnh nặng qua đời, từ đó đến nay, bà vẫn tiếp tục công việc thầm lặng ấy. Ở tuổi 73, cứ đều đặn mỗi sáng, bà lại ghé qua nghĩa trang mở cổng, dạo một vòng hết từng hàng mộ, nhặt lá cây rụng, chỉnh lại bình hoa gió vô tình thổi ngã, thắp nén hương thơm cho từng phần mộ rồi mới về nhà lo việc gia đình, đồng áng. Chiều muộn, bà lại dạo một vòng nghĩa trang trước khi đóng cổng.

Mỗi dịp lễ, Tết hay các ngày kỷ niệm như: 30/4, 1/5, 27/7, 2/9 hằng năm, bà Bốn lại chu đáo lau dọn từng phần mộ, chuẩn bị hoa quả, hương đèn dâng lên anh linh các anh hùng liệt sĩ. Với bà Bốn, công việc thầm lặng suốt hơn 40 năm qua không đơn thuần là chăm sóc những phần mộ mà chính là giữ trọn lời hứa với người đi trước, góp phần gìn giữ ký ức chiến tranh để thế hệ hôm nay hiểu được giá trị của hòa bình, độc lập.

“Tôi không dám nói trước mình sẽ còn làm công việc này trong bao lâu nữa. Tôi chỉ chắc chắn rằng ngày nào còn sống, còn sức khỏe, còn khả năng thì tôi vẫn tiếp tục hương khói, chăm sóc phần mộ cho các anh hùng liệt sĩ tại đây”, bà Bốn tâm sự.

Hiện nay, UBND xã Hà Nha trích một phần kinh phí để hỗ trợ bà Bốn với mức 300 nghìn đồng/tháng, giúp bà có thêm động lực, niềm vui để tiếp tục thực hiện công việc ý nghĩa này.