Kết nối không gian văn hóa dọc sông Thu Bồn

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa phối hợp với các sở, ngành, Hiệp hội Du lịch và doanh nghiệp tổ chức khảo sát thực tế tuyến du lịch đường thủy từ bến Bạch Đằng (phường Hội An) đến điểm du lịch Đông Khương (phường Điện Bàn). Chương trình được triển khai để thực hiện Kế hoạch số 240/KH-UBND ngày 18/5/2026 của UBND thành phố về phát triển du lịch đường thủy nội địa thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2026-2030.

Lợi thế cảnh quan

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, tuyến Bạch Đằng (Hội An) - Đông Khương (Điện Bàn) có lợi thế lớn về cảnh quan và đặc biệt là khả năng kết nối hệ thống tài nguyên văn hóa, lịch sử, làng nghề nằm dọc sông Thu Bồn.

Trên cơ sở kết quả khảo sát, sẽ hình thành các bến và điểm dừng nhằm mở thêm hướng tiếp cận từ đô thị cổ Hội An, từng bước liên kết những điểm đến hiện còn khai thác tương đối độc lập thành một hành trình du lịch hoàn chỉnh.

Giá trị của tuyến không chỉ nằm ở cảnh quan sông nước mà còn ở khả năng kể câu chuyện về mối quan hệ giữa dòng Thu Bồn với lịch sử giao thương và sự hình thành các cộng đồng, làng nghề xứ Quảng.

Trong lịch sử, Thu Bồn là tuyến giao thông quan trọng nối miền núi, đồng bằng với thương cảng Hội An. Theo dòng sông, nguyên liệu và hàng hóa được vận chuyển về vùng hạ lưu, góp phần tạo điều kiện cho các nghề mộc, gốm, đóng thuyền và nhiều hoạt động thủ công phát triển.

Theo ông Văn Bá Sơn, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, tiềm năng đáng chú ý của tuyến là khả năng kết nối những giá trị văn hóa, lịch sử và đời sống cộng đồng phân bố dọc hai bên sông thành một sản phẩm có tính liên hoàn.

“Chúng tôi hướng đến xây dựng một hành trình mà ở đó dòng Thu Bồn đóng vai trò kết nối các điểm đến. Du khách đi từ Hội An có thể tiếp cận các làng nghề, di tích và cộng đồng ven sông, trực tiếp trải nghiệm nghề truyền thống, ẩm thực và đời sống địa phương. Qua đó, sản phẩm vừa tạo thêm trải nghiệm mới cho du khách, vừa góp phần đưa hoạt động du lịch và lợi ích từ du lịch đến các cộng đồng dọc tuyến”, ông Sơn cho biết.

Hệ thống bến và điểm dừng chân cho du khách

Thực tế khảo sát cho thấy, một trong những điều kiện quan trọng để hình thành sản phẩm là hoàn thiện hệ thống bến, điểm đón trả khách, các công trình phụ trợ và khả năng kết nối từ đường sông vào các điểm tham quan.

Hiện nay, hoạt động tham quan bằng đường thủy tại Hội An đã được thị trường quan tâm. Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Sophie Phan (Rồng Vàng Hội An) đang khai thác dịch vụ tham quan bằng tàu có sức chứa từ 24 đến 32 chỗ. Đây là cơ sở thực tế để tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và nội dung trải nghiệm đường thủy.

Bà Phạm Quế Anh, Giám đốc Công ty Hoi An Express, cho biết doanh nghiệp đã khai thác tuyến Hội An - Mỹ Sơn bằng thuyền trong thời gian qua. Tuy nhiên, hạn chế hiện nay là chưa có đủ các bến dừng dọc tuyến nên khách chủ yếu di chuyển trên sông, chưa thuận lợi để tiếp cận các làng nghề và điểm du lịch hai bên bờ.

“Việc khảo sát, xác định các bến và điểm dừng cụ thể sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp xây dựng chương trình tour hoàn chỉnh hơn, đồng thời tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp lữ hành với các làng nghề và cộng đồng địa phương”, bà Quế Anh chia sẻ.

Thời gian tới, UBND phường Điện Bàn dự kiến nghiên cứu các thủ tục liên quan để giao cho Hợp tác xã Du lịch cộng đồng Đông Khương, đơn vị quản lý điểm đến tại làng nghề Đông Khương, đầu tư bến thuyền tại khu vực để đón khách đường thủy và kết nối với các điểm tham quan, làng nghề trong không gian dinh trấn Thanh Chiêm cũ.

Ông Nguyễn Xuân Hà, Phó Tổng Giám đốc Khu du lịch Đảo ký ức Hội An cho biết, công ty đã có kế hoạch xây dựng bến nổi trong quý III/2026, phục vụ đón và đưa khách tham quan các hoạt động nghệ thuật bằng đường sông.

Theo ông Hà, việc hình thành thêm các bến, điểm dừng được kỳ vọng khắc phục tình trạng khách chỉ đi qua các khu vực có tài nguyên du lịch nhưng không thể tiếp cận trực tiếp từ đường thủy, đồng thời doanh nghiệp khó có thể phát triển thêm các dịch vụ, sản phẩm du lịch phụ trợ tổ chức trên thuyền, lãng phí tài nguyên và giảm tính trải nghiệm cho du khách.

Mở rộng không gian du lịch

Bên cạnh việc tạo sản phẩm mới, tuyến đường thủy Bạch Đằng - Đông Khương còn có ý nghĩa trong việc mở rộng không gian du lịch từ khu vực phố cổ ra các vùng phụ cận. Thay vì tập trung khách tại khu vực trung tâm Hội An, tuyến có thể đưa khách đến Cẩm Kim, Thanh Hà, Điện Bàn và các làng nghề ven sông.

Qua đó, dòng khách và nguồn thu từ du lịch được phân bổ rộng hơn, tạo điều kiện để cộng đồng tham gia cung cấp dịch vụ, bán sản phẩm thủ công, ẩm thực và tổ chức hoạt động trải nghiệm. Đây cũng là hướng phát triển phù hợp với mục tiêu du lịch bền vững của thành phố Đà Nẵng, trong đó bảo tồn văn hóa bản địa, tạo sinh kế cho cộng đồng và bảo vệ môi trường được đặt trong mối quan hệ với phát triển sản phẩm và thị trường.

Trao đổi với đoàn khảo sát, bà Candy, quốc tịch Mỹ cho biết, cách đây hai năm, Việt Nam ban đầu chỉ là một điểm dừng trong hành trình dự kiến qua nhiều quốc gia của bà. Tuy nhiên, sau khi đến Hội An, bà bị cuốn hút bởi văn hóa truyền thống, cảnh quan sông nước và đặc biệt là những làng nghề còn duy trì đời sống sản xuất của cộng đồng và bà đã quyết định ở lại Hội An.

“Hội An không chỉ có phố cổ. Xung quanh Hội An còn rất nhiều làng quê, làng nghề và những con người đang gìn giữ các nghề truyền thống rất thú vị. Tôi nghĩ nếu du khách có thể đi bằng thuyền từ Hội An, dừng lại ở từng ngôi làng, gặp người dân và trực tiếp trải nghiệm cách họ làm gốm, làm mộc hay các nghề thủ công khác, đó sẽ là một trải nghiệm rất khác. Du khách vừa được ngắm cảnh sông nước, vừa hiểu hơn về lịch sử kết nối miền biển và miền núi, hiểu được văn hóa và cuộc sống của người dân địa phương”, bà Candy chia sẻ.

Việc hình thành tuyến Bạch Đằng - Đông Khương trước mắt sẽ bổ sung sản phẩm du lịch đường thủy cho khu vực Hội An - Điện Bàn.

Về lâu dài, nếu tiếp tục hoàn thiện hạ tầng và liên kết điểm đến, tuyến có thể mở rộng kết nối với các khu vực dọc Thu Bồn và hướng về Mỹ Sơn, từng bước hình thành chuỗi sản phẩm du lịch đường thủy gắn với văn hóa, di sản, làng nghề và cộng đồng, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch của thành phố Đà Nẵng trong không gian phát triển mới.