Khi thương hiệu bị đánh cắp

Những thương hiệu “na ná”

Bà Nguyễn Thị Bích Thảo, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại BT Group (phường Bàn Thạch) cho biết, từ năm 2024, doanh nghiệp đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu BT Group đối với các sản phẩm dược liệu như đông trùng hạ thảo sấy khô, rượu đông trùng hạ thảo, đông trùng hạ thảo ngâm mật ong.

Thời gian qua, BT Group liên tục nhận phản ánh từ khách hàng về những sản phẩm mang tên “Đông trùng hạ thảo BT”, có thiết kế logo, màu sắc và bao bì dễ gây liên tưởng đến sản phẩm của doanh nghiệp. Các sản phẩm này chủ yếu chạy quảng cáo, bán trên mạng xã hội.

“Với doanh nghiệp làm sản phẩm dược liệu, uy tín rất quan trọng, bởi chỉ cần một sản phẩm không bảo đảm chất lượng lưu thông dưới tên gọi dễ gây nhầm lẫn, người chịu ảnh hưởng đầu tiên vẫn là thương hiệu chính danh. Sau đó, bộ phận marketing đã liên lạc với các kênh bán hàng của “Đông trùng hạ thảo BT”, cung cấp hồ sơ đăng ký nhãn hiệu và yêu cầu chấm dứt hoạt động buôn bán sản phẩm có thiết kế, logo tương tự. Gần đây, doanh nghiệp không còn thấy sản phẩm đó xuất hiện”, bà Thảo nói.

Câu chuyện của BT Group cho thấy, khi nhãn hiệu đã được đăng ký, doanh nghiệp có cơ sở pháp lý để yêu cầu bên vi phạm dừng hành vi xâm hại, đồng thời tự bảo vệ trước rủi ro kinh doanh trực tuyến. Một vụ việc khác cũng từng gây chú ý với người tiêu dùng Đà Nẵng là tranh chấp quanh thương hiệu mắm Dì Cẩn, đặc sản có tuổi đời hơn 50 năm tại miền Trung.

Theo phản ánh của phía đại diện hợp pháp cho chủ thương hiệu gốc Nguyễn Thị Cẩn, một cơ sở sản xuất mắm đã sử dụng nhãn hiệu “Con trai Dì Cẩn” cho sản phẩm mắm nêm, mắm ruốc, xuất hiện tại chợ Cồn, chợ Hàn, khiến người tiêu dùng khó phân biệt với thương hiệu “Mắm Dì Cẩn” lâu năm.

Vụ việc sau đó đã được cơ quan chức năng vào cuộc xác minh và xử lý. Thanh tra Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Nam (cũ) đã xử phạt hành chính đối với cơ sở vi phạm, buộc đình chỉ hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu hủy các yếu tố vi phạm trên sản phẩm mang nhãn hiệu “Con trai Dì Cẩn”. Sau vụ việc, nhãn hiệu này được đổi sang tên gọi khác nhưng đã để lại nhiều suy nghĩ đối với người tiêu dùng. Khi một thương hiệu bị “ăn theo”, doanh nghiệp có thể mất uy tín, mất thị trường, mất nguồn lực xử lý khủng hoảng và mất động lực sáng tạo.

Giữ tên cho sản vật địa phương

Ông Nguyễn Thanh Năm, chuyên gia tư vấn sở hữu trí tuệ - Công ty Luật GV Lawyers Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, nhiều doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã, cơ sở sản xuất địa phương vẫn xem đăng ký nhãn hiệu là việc làm sau cùng, khi sản phẩm đã bán tốt. Cách nghĩ này tiềm ẩn rủi ro, bởi trong nền kinh tế số, tên gọi, logo, bao bì, tên miền, tài khoản mạng xã hội đều có thể trở thành điểm bị lợi dụng.

Theo ông Năm, nhãn hiệu là dấu hiệu để người tiêu dùng nhận biết sản phẩm, còn chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận là công cụ giúp bảo vệ danh tiếng của sản phẩm gắn với vùng đất, cộng đồng sản xuất và phương thức chế biến đặc thù. Khi tên gọi chưa được bảo hộ, sản phẩm rất dễ bị người khác đăng ký trước, sử dụng gần giống hoặc khai thác trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội.

“Doanh nghiệp cần xem sở hữu trí tuệ như một khoản đầu tư dài hạn. Đăng ký nhãn hiệu càng sớm thì càng chủ động trong kinh doanh, gọi vốn, nhượng quyền, mở đại lý, đưa hàng lên sàn thương mại điện tử hoặc xử lý vi phạm. Một giấy chứng nhận nhãn hiệu là căn cứ quan trọng để bảo vệ công sức tạo dựng thương hiệu khi xảy ra tranh chấp”, ông Năm phân tích.

Thời gian qua, thành phố Đà Nẵng triển khai Chương trình phát triển tài sản trí tuệ nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã nâng cao năng lực cạnh tranh. Tính đến nay, thành phố có hơn 6.700 văn bằng bảo hộ sở hữu công nghiệp được xác lập quyền. Sở Khoa học và Công nghệ cũng hỗ trợ bảo hộ nhiều nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận cho sản phẩm địa phương, tạo cơ sở pháp lý để sản vật bước vào thị trường.

Tại cuộc họp Tổ công tác chỉ đạo thực hiện các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn thành phố vừa qua, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng yêu cầu huy động sự vào cuộc của hệ thống chính trị các cấp, phát huy vai trò của chính quyền cơ sở trong đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Công an thành phố được giao khẩn trương tham mưu UBND thành phố ban hành văn bản chỉ đạo, hướng dẫn triển khai công tác này ở chính quyền cơ sở; kịp thời phản ánh, thông tin nhanh đến lãnh đạo UBND thành phố các vụ án vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ, nhất là những vụ việc có tính chất phức tạp, nghiêm trọng. Các sở, ngành, cơ quan liên quan cũng được yêu cầu thực hiện nghiêm chế độ báo cáo nhanh hằng ngày về tình hình, kết quả phát hiện, xử lý vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, qua đó giúp thành phố nắm chắc diễn biến, chỉ đạo xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh, vướng mắc.