Một bức tranh của danh họa Tây Ban Nha Pablo Picasso, trị giá hơn 1 triệu USD, được chuyển giao với mức chỉ 100 euro. Phía sau “thương vụ bất thường” này là mô hình gây quỹ sáng tạo, nơi giá trị nghệ thuật được chuyển hóa thành hàng triệu USD cho hoạt động từ thiện.
Theo CNN, câu chuyện bắt đầu từ chương trình gây quỹ “1 Picasso với giá 100 euro”. Tổng cộng 120.000 vé được phát hành và giá mỗi vé đúng như tên gọi của cuộc thi là 100 euro, khoảng 117 USD (hơn 3 triệu đồng), tương đương một bữa tối tại Paris. Ari Hodara (nhân viên trong ngành phần mềm) sống tại Paris, trở thành người chiến thắng với tấm vé mang số 94715 để sở hữu tác phẩm “Tête de Femme” do Picasso vẽ vào năm 1941.
Xác suất để trúng giải cực kỳ nhỏ, song điều đó không ngăn được hàng trăm nghìn người tham gia. Và khi con số được công bố, phần thưởng không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật giá trị, mà là khoảnh khắc khiến chính người chiến thắng ngỡ ngàng: “Làm sao tôi biết đây không phải là trò đùa. Tôi rất vui vì tôi thực sự yêu hội họa, đây là tin tuyệt vời”. Thật đặc biệt khi người trúng thưởng lại sống ngay tại Paris, nơi Picasso từng sống và sáng tác trong phần lớn cuộc đời; đồng thời cũng là thành phố hiện lưu giữ hàng nghìn tác phẩm của ông.
Nếu nhìn thuần túy bằng lăng kính thị trường, đây là “thương vụ” kỳ lạ. Một bức tranh có giá trị hơn 1 triệu USD nay lại “đổi chủ” với giá chỉ 117 USD. Nhưng thực chất, giá trị của tác phẩm đã được phân bổ theo cách khác. Thông qua việc phát hành 120.000 tấm vé, chương trình thu về hơn 13 triệu USD, mức cao kỷ lục trong lịch sử tổ chức và toàn bộ số tiền này được chuyển tới Quỹ Nghiên cứu Alzheimer châu Âu để phục vụ nghiên cứu lâm sàng về căn bệnh đang ảnh hưởng đến hàng triệu gia đình.
Điều khiến câu chuyện này trở nên đặc biệt cũng nằm ở cách nó thay đổi cảm nhận của con người về nghệ thuật. Trong nhiều thập kỷ, những tác phẩm của Picasso thường gắn với những phòng đấu giá hào nhoáng, nơi chỉ có giới siêu giàu đủ khả năng tham gia. Nghệ thuật, trong hình dung của số đông, là thế giới xa xỉ. Thế nhưng, chương trình “1 Picasso với giá 100 euro” kéo nghệ thuật lại gần hơn với đời sống thường nhật. Một người yêu hội họa bình thường, hay bất kỳ ai, đều có thể mơ về việc sở hữu một bức Picasso giá trị.
Sự chuyển dịch này cũng phản ánh cách tiếp cận mới trong hoạt động từ thiện. Ông Olivier Widmaier Picasso cho biết, sáng kiến “1 bức Picasso với giá 100 euro” được đề xuất bởi một người bạn, với mong muốn tạo cách làm từ thiện mới. Không chỉ dừng lại ở việc kêu gọi đóng góp theo hướng truyền thống, mô hình mới trao cho mỗi người cơ hội trải nghiệm đầy cảm xúc, chạm tới nghệ thuật đích thực của Picasso; đồng thời trở thành một phần của nỗ lực nhân đạo mang ý nghĩa rộng lớn hơn.
Theo The Guardian, đây không phải lần đầu mô hình này được triển khai. Ở lần tổ chức đầu tiên năm 2013, chương trình gây quỹ 4,8 triệu euro. Một thanh niên 25 tuổi người Mỹ trúng thưởng với bức “The Man in the Opera Hat”. Toàn bộ số tiền thu được khi đó được sử dụng để bảo tồn thành phố cổ Tyre tại Lebanon. Ở lần thứ hai vào năm 2020, một phụ nữ Ý trúng bức “Nature Morte” sau khi nhận vé như món quà Giáng sinh từ con trai. Số tiền gây quỹ dùng cho các dự án vệ sinh tại trường học và cộng đồng ở Cameroon, Madagascar và Morocco. Điều này cho thấy, khi được thiết kế đúng cách, ý tưởng sáng tạo có thể vượt qua giới hạn của chiến dịch đơn lẻ để trở thành công cụ gây quỹ bền vững.
Giá trị của các bức tranh này không nằm ở con số được định giá, mà ở hành trình mà nó tiếp tục tạo ra. Từ xưởng vẽ của danh họa, đến phòng trưng bày, rồi trở thành phần thưởng trong chiến dịch từ thiện toàn cầu. Mỗi chặng đường đều làm giàu thêm ý nghĩa của các tác phẩm.
Bản thân bức “Tête de Femme” cũng mang trong mình câu chuyện riêng. Bức tranh dài khoảng 38cm và rộng 25cm. Biểu cảm của người phụ nữ trong tranh, được thể hiện bằng nhiều sắc độ xám, bị biến dạng có chủ ý theo phong cách lập thể đặc trưng của Picasso. Ra đời vào năm 1941, trong bối cảnh Chiến tranh Thế giới thứ hai, tác phẩm phản ánh giai đoạn suy tư và tập trung sáng tạo của Picasso.
Với bảng màu xám, trắng và kem đặc trưng, tác phẩm phản ánh không khí u ám của thời kỳ này, đồng thời vẫn gợi lên tia hy vọng, theo chia sẻ của cháu trai danh họa, ông Olivier Widmaier Picasso, người một mực khẳng định bức tranh có giá trị cao hơn nhiều so với 1 triệu USD.
Câu chuyện này không đơn thuần là việc may mắn sở hữu tranh của Picasso với giá rẻ. Cốt lõi nằm ở cách giá trị của nghệ thuật được chuyển hóa thành nguồn lực cho xã hội. Thay vì dừng lại ở giao dịch sưu tầm, bức tranh trở thành cầu nối nghệ thuật với lòng nhân ái, biến cái đẹp thành sức mạnh thay đổi cuộc sống.
