Khơi nguồn giai điệu tuổi thơ

Thiếu vắng những ca khúc hay

Những năm gần đây, Hội Âm nhạc Đà Nẵng phối hợp Cung thiếu nhi tổ chức nhiều cuộc vận động sáng tác ca khúc cho thiếu nhi và nhận được sự hưởng ứng tích cực từ các nhạc sĩ trên cả nước.

Trong đó, nhiều nhạc sĩ Đà Nẵng đạt giải cao như Trịnh Tuấn Khanh, Nguyễn Nhẫn, Huỳnh Ngọc Hải, Võ Đình Nam… Các ca khúc này được dàn dựng thành nhiều tiết mục công phu, chuyên nghiệp, mang đến những bữa tiệc nghệ thuật đầy sắc màu cho các em thiếu nhi tại các hội thi, chương trình hòa nhạc...

Đáng chú ý, trong Giải thưởng văn học - nghệ thuật thành phố Đà Nẵng lần thứ 4 và 5, còn có hạng mục xét tặng tác phẩm văn học, nghệ thuật thiếu nhi. Đây cũng là kênh góp phần làm sôi động thêm phong trào sáng tác âm nhạc thiếu nhi cả nước, tạo sân chơi nghệ thuật lành mạnh, góp phần nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thơ.

Nhạc sĩ Văn Thu Bích, Ủy viên Hội đồng Nghệ thuật Hội Âm nhạc thành phố Đà Nẵng cho rằng, âm nhạc thiếu nhi không thiếu người sáng tác hoặc tác phẩm mới. Điều đáng lo ngại là sự thiếu hụt những ca khúc nổi bật, có sức lan tỏa rộng rãi trong đời sống xã hội. Công chúng vẫn luôn mong đợi những ca khúc mới đủ sức thay thế hoặc song hành cùng các tác phẩm quen thuộc.

Trước những trăn trở về sự thiếu vắng các ca khúc hay dành cho trẻ em, nhiều hoạt động chuyên môn đã được triển khai nhằm khuyến khích sáng tác và tìm hướng phát triển mới cho âm nhạc thiếu nhi.

Mới đây, Liên hoan tiếng hát học sinh, sinh viên khu vực miền Trung và Tây Nguyên năm 2026 do Văn phòng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức tại Đại học Duy Tân, quy tụ gần 300 học sinh, sinh viên đến từ các cơ sở đào tạo trong khu vực.

Với chủ đề “Bản sắc Việt - Khát vọng vươn xa”, liên hoan tạo một không gian giao lưu nghệ thuật trẻ trung, sôi nổi. Nhiều tiết mục được dàn dựng dưới hình thức hợp xướng, hát nhiều bè, kết hợp múa minh họa, nhạc đệm trực tiếp và phối khí mới trên nền các tác phẩm quen thuộc.

Sự sáng tạo trong cách thể hiện đã mang đến diện mạo mới cho những ca khúc giàu giá trị truyền thống, góp phần đưa âm nhạc cách mạng, âm nhạc quê hương đến gần hơn với giới trẻ.

Tạo động lực cho sáng tác

Hội Nhạc sĩ Việt Nam hiện nay có gần 1.700 nhạc sĩ chuyên nghiệp, trong đó có chuyên ngành sáng tác cho thiếu nhi, chưa kể các nhạc sĩ ở 34 tỉnh, thành phố.

Nhạc sĩ Trịnh Tuấn Khanh, Chi hội trưởng Chi hội Âm nhạc Việt Nam thành phố Đà Nẵng cho biết, hằng năm có hàng trăm ca khúc thiếu nhi ra đời, nhưng hầu như đều xếp cất do gặp khó khăn về kinh phí hòa âm, phối khí, phòng thu, mời ca sĩ thể hiện, quay phim làm clip, làm karaoke…

Đó là chưa kể, khi dựng bài xong lại thiếu đất diễn, không có phương tiện truyền thông để lan tỏa. Trong khi đó, trẻ em ngày nay lớn lên trong môi trường số, tiếp cận nhiều với các nền tảng mạng xã hội như EDM (nhạc điện tử), pop hiện đại, hoạt hình quốc tế, âm nhạc đa văn hóa, robot, AI, Gameshow sáng tạo…

Ngôn ngữ âm nhạc của trẻ em thời hiện đại không có nghĩa là chạy theo nhạc thị trường một cách máy móc mà nên hiểu cách trẻ em nghe, cảm, phản ứng và ghi nhớ âm nhạc trong bối cảnh công nghệ số.

Âm nhạc thiếu nhi từ lâu giữ vị trí đặc biệt trong đời sống tinh thần của xã hội. Đó không đơn thuần là những bài hát dành riêng cho trẻ nhỏ, mà còn là phương tiện giáo dục tâm hồn, hình thành nhân cách, bồi đắp cảm xúc thẩm mỹ và nuôi dưỡng những giá trị nhân văn đầu đời cho mỗi con người.

Theo nhạc sĩ Trịnh Tuấn Khanh, nếu ví tuổi thơ là mảnh đất đầu tiên của đời người thì âm nhạc chính là hạt giống gieo vào mảnh đất ấy.

Mỗi nhạc sĩ cần nhận thức viết cho thiếu nhi không chỉ là sáng tác nghệ thuật mà còn là gieo mầm tương lai. Âm nhạc thiếu nhi không đơn thuần là giải trí mà còn góp phần hình thành nhân cách, cảm xúc, thẩm mỹ và tình yêu quê hương đất nước.

Ca khúc thiếu nhi hôm nay cần ca từ trong sáng, gần gũi, giàu hình ảnh; giai điệu hiện đại dễ nhớ, hòa âm tiếp cận xu hướng mới nhưng không lai căng...

Nhạc sĩ Văn Thu Bích cũng cho rằng, để âm nhạc thiếu nhi phát triển tốt, cần có định hướng đúng đắn từ việc hoạch định chính sách đến việc sáng tác, phổ biến, biểu diễn và truyền thông…

Nhà nước, ngành văn hóa và các hội âm nhạc cũng như địa phương nên xây dựng quỹ giải thưởng thường niên cho ca khúc thiếu nhi để khen tặng những tác phẩm có chất lượng cao, có sức sống trong lòng công chúng.

“Các nhạc sĩ sáng tác không nên đưa cảm xúc của người lớn vào ca khúc, giai điệu thiếu truyền cảm, ca từ không sâu sắc. Điều quan trọng với một nhạc sĩ là trước khi sáng tác, hãy đặt mình trong lứa tuổi các em nhỏ, thì tự nhiên giai điệu và ca từ sẽ vang lên hồn nhiên, vô tư, trong sáng”, nhạc sĩ Văn Thu Bích chia sẻ.