Không gian tượng nghệ thuật cần cuộc “lột xác”

Thiếu định hướng nghệ thuật

Khi vừa đặt chân xuống công viên vườn tượng APEC, đoàn du khách đến từ Thái Lan tỏ ra thích thú trước không gian xanh mát, thoáng đãng của khuôn viên.

Trong lúc dạo bước tham quan vườn tượng, họ càng thêm ấn tượng khi được giới thiệu rằng 21 tác phẩm điêu khắc tại đây đại diện cho văn hóa của 21 nền kinh tế thành viên APEC, trong đó có xứ sở của họ.

NSND Huỳnh Hùng, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Đà Nẵng chia sẻ rằng, việc xây dựng vườn tượng APEC là một chủ trương hoàn toàn đúng đắn.

Trong bối cảnh nhiều sự kiện diễn ra, dễ bị lãng quên thì vườn tượng chính là nơi lưu giữ ký ức về một sự kiện quốc tế lớn từng diễn ra tại Đà Nẵng.

Đã 8 năm trôi qua, vườn tượng APEC vẫn nguyên giá trị, mang tính lâu dài về mặt văn hóa và lịch sử.

Sau này dù là 20, 30 hay 50 năm nữa, người dân và du khách vẫn có thể đến đây và nhớ về APEC 2017 như một dấu mốc đáng tự hào của thành phố. Vườn tượng này vì thế có ý nghĩa rất lớn trong việc bảo tồn ký ức đô thị.

Họa sĩ Thân Trọng Dũng, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Đà Nẵng cho rằng, công trình vườn tượng APEC từng được kỳ vọng là không gian nghệ thuật công cộng tiêu biểu của thành phố.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc quy hoạch và bài trí tại đây còn thiếu chuyên nghiệp, tượng sắp đặt rối rắm, chưa đạt được hiệu quả thẩm mỹ như mong muốn.

Theo ông Dũng, với việc mở rộng công viên APEC trong giai đoạn 2, các tượng vốn có kích thước nhỏ đã bị công trình lớn là mái vòm “Cánh diều bay cao” lấn át.

Sự xuất hiện của công trình kiến trúc lớn cạnh vườn tượng khiến các tác phẩm điêu khắc bị lu mờ, không còn giữ được vai trò là điểm nhấn nghệ thuật.

Từ đó, ông Dũng cho rằng, cần có sự góp ý của các chuyên gia mỹ thuật và quy hoạch cảnh quan để vườn tượng APEC phát huy tốt nhất giá trị văn hóa, thẩm mỹ.

Khi đề cập đến các vườn tượng còn lại tại thành phố như: công viên dọc sông Hàn trên đường Trần Hưng Đạo, vỉa hè Bạch Đằng… họa sĩ Thân Trọng Dũng cũng chỉ ra nhiều bất cập trong cách sắp xếp, bài trí.

Cần quy hoạch bài bản hơn

Cũng theo ông Dũng, nếu được quy hoạch lại một cách bài bản, khu vực vườn tượng APEC vẫn có thể trở thành không gian nghệ thuật công cộng tiêu biểu của thành phố.

Ông đề xuất cần có quy hoạch tổng thể về không gian trưng bày tượng mỹ thuật, tách biệt với các khu thương mại, có ánh sáng và cảnh quan phù hợp để tạo điều kiện cho công chúng đến chiêm ngưỡng, chiêm nghiệm nghệ thuật.

“Nên mời các chuyên gia, lập hội đồng nghệ thuật tham mưu ngay từ giai đoạn đầu của các dự án liên quan đến nghệ thuật công cộng để tránh tình trạng “nghệ thuật lôm côm” tiếp tục tái diễn”, ông Dũng góp ý.

Trong khi đó, NSND Huỳnh Hùng cho rằng, các tượng đặt tại công viên dọc đường Trần Hưng Đạo dù mang lại điểm nhấn cho bờ sông Hàn nhưng nhìn tổng thể, các tượng này vẫn lẻ tẻ, không tạo thành quần thể nghệ thuật có chiều sâu.

Nếu có một bàn tay quy hoạch bài bản từ giới kiến trúc sư, điêu khắc gia thì chắc chắn sẽ phát huy tốt hơn.

Đáng chú ý, theo ông Hùng, tượng đá mỹ nghệ trên đường Bạch Đằng do các nghệ nhân làm để bán, không đạt giá trị nghệ thuật nên về lâu dài cần được thay thế bằng các tác phẩm có giá trị nghệ thuật thực sự, do các điêu khắc gia, nghệ sĩ chuyên nghiệp thực hiện.

NSND Huỳnh Hùng còn chỉ ra yếu điểm lớn trong không gian tượng công cộng hiện nay chính là sự thiếu vắng tượng danh nhân và tượng nghệ thuật mang tính văn hóa.

Những tượng thể hiện công cuộc dựng nước, mở cõi, phát triển văn hóa, giáo dục quá ít.

Từ đó, ông đề xuất nghiên cứu đặt thêm các tượng như: danh tướng Nguyễn Tri Phương - người có công trong buổi đầu kháng Pháp; Lê Thánh Tông - vị vua có công trong mở mang bờ cõi phương Nam; Phan Châu Trinh - nhà văn hóa, giáo dục nổi tiếng.

Tượng văn hóa, danh nhân không chỉ để tưởng nhớ mà còn có thể trở thành điểm nhấn cảnh quan đô thị, điểm check-in văn minh, giúp người dân, du khách hiểu hơn về lịch sử vùng đất.

Họa sĩ - nhà điêu khắc Đinh Gia Thắng đánh giá thêm, dọc bờ sông Hàn có đặt một số bức tượng từ các trại sáng tác nhưng phần lớn chỉ mang tính chất trưng bày tạm thời.

Do thời gian sáng tác tại trại thường ngắn nên hiệu quả nghệ thuật và chất lượng tác phẩm chưa cao.

Nếu muốn xây dựng một vườn tượng đúng nghĩa, theo ông Thắng, cần có một cuộc vận động lâu dài, trong đó nghệ sĩ được sáng tác trong thời gian ít nhất 6 tháng thay vì chỉ nhận khối đá rồi gấp rút hoàn thành.

“Về định hướng lâu dài, Đà Nẵng nên nghiên cứu một khu vực phù hợp để đặt các tượng nghệ thuật hoành tráng.

Vườn tượng nếu chỉ có tượng nhỏ, quy mô khiêm tốn thì khó tạo điểm nhấn thẩm mỹ.

Thành phố nên có những tượng văn hóa lớn, cao từ 3-4m, được thiết kế công phu nhằm tạo dấu ấn cho không gian đô thị.

Dù việc tìm quỹ đất khó khăn vì thành phố đã quy hoạch nhưng nếu có sự tham gia của các chuyên gia có chuyên môn, tâm huyết thì hoàn toàn có thể xây dựng được một vườn tượng tầm cỡ, đậm dấu ấn văn hóa Đà Nẵng”, ông Thắng nhấn mạnh.