Không thắt dây an toàn trên ô tô: Vi phạm nhỏ, rủi ro lớn

Tại nhiều tuyến đường nội đô Đà Nẵng, không khó để bắt gặp hình ảnh tài xế hoặc hành khách, nhất là ở hàng ghế sau, thản nhiên không thắt dây an toàn, với tâm lý chủ quan “đi gần”, “đi chậm thì không sao”.

Thói quen chủ quan

Trong bối cảnh đô thị phát triển nhanh, mật độ phương tiện ngày càng dày đặc, các tuyến đường nội đô thường xuyên xảy ra va chạm bất ngờ do phanh gấp, chuyển làn đột ngột hoặc ùn tắc cục bộ.

Chính trong những tình huống tưởng chừng rất “nhẹ” ấy, dây an toàn lại đóng vai trò quyết định trong việc giảm thiểu chấn thương cho người ngồi trên xe. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, không ít người vẫn đánh đổi sự an toàn của mình chỉ vì thói quen chủ quan.

Ghi nhận của phóng viên tại một số tuyến đường trung tâm thành phố Đà Nẵng cho thấy, tỷ lệ người ngồi ghế sau thắt dây an toàn còn khá thấp. Nhiều hành khách thừa nhận chưa hình thành thói quen này.

Anh Nguyễn Văn H. (phường Hải Châu), thường xuyên di chuyển bằng ô tô cá nhân, chia sẻ: “Thường thì tôi chỉ thắt dây khi lái xe hoặc ngồi ghế trước, còn ngồi phía sau thấy không cần thiết, nhất là khi đi trong thành phố, quãng đường ngắn”.

Không ít người dân cho rằng việc thắt dây an toàn gây gò bó, khó chịu, đặc biệt trong thời tiết nắng nóng. Một số khác lại xem đây chỉ là quy định để “đối phó” khi gặp lực lượng chức năng, chứ chưa thực sự ý thức đây là biện pháp bảo vệ tính mạng.

Theo Đại úy Phạm Thị Vân Giang, cán bộ Phòng Cảnh sát giao thông Công an thành phố Đà Nẵng, thực tế cho thấy tỷ lệ thắt dây an toàn của người lái xe và hành khách ghế trước đã được cải thiện. Nhưng ở hàng ghế sau vẫn còn rất thấp, nhiều khảo sát chỉ đạt dưới 20%, thậm chí có nơi chỉ khoảng 12%.

“Đây là con số đáng lo ngại, bởi chỉ một va chạm nhỏ cũng có thể gây chấn thương nghiêm trọng nếu không có dây an toàn giữ cố định cơ thể”, Đại úy Phạm Thị Vân Giang nói.

Các nghiên cứu chỉ ra rằng, ở tốc độ 30 - 40km/giờ, người không thắt dây an toàn có thể bị đập đầu, ngực vào vô-lăng, bảng táp-lô hoặc kính xe. Khi tai nạn xảy ra ở tốc độ cao, nguy cơ đa chấn thương, tổn thương nội tạng, thậm chí tử vong là rất lớn.

Tăng xử phạt, đẩy mạnh tuyên truyền

Theo Khoản 2 Điều 10 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, người lái xe và người được chở trên ô tô bắt buộc phải thắt dây an toàn tại những vị trí được trang bị.

Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định mức phạt từ 800 nghìn đồng đến 1 triệu đồng đối với người lái xe hoặc chở người không thắt dây an toàn; hành khách vi phạm bị phạt từ 350 đến 400 nghìn đồng.

Thời gian qua, lực lượng Cảnh sát giao thông Đà Nẵng tăng cường tuần tra, kiểm soát và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Theo Đại úy Phạm Thị Vân Giang, xử phạt không chỉ để răn đe mà quan trọng hơn là nâng cao ý thức, từng bước hình thành văn hóa giao thông an toàn.

Nhờ kết hợp giữa xử phạt và tuyên truyền, ý thức của người dân đã có chuyển biến tích cực, nhiều tài xế và hành khách chủ động thắt dây an toàn ngay khi lên xe.

Tuy nhiên, theo lực lượng chức năng, mức phạt chỉ là một phần của giải pháp. Điều cốt lõi vẫn là thay đổi nhận thức. Khi người dân hiểu thắt dây an toàn không phải để tránh bị phạt, mà là để bảo vệ chính mình và người thân, thì thói quen này mới thực sự bền vững.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh tuyên truyền trực quan, sinh động kết hợp giáo dục an toàn giao thông ngay từ trường học và khi học lái xe. Việc ứng dụng công nghệ như camera giám sát, thiết bị cảnh báo trên phương tiện cũng được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả thực thi.

Gia đình được xem là môi trường đầu tiên hình thành ý thức an toàn giao thông. Khi cha mẹ, người lớn luôn gương mẫu thắt dây an toàn, trẻ em sẽ coi đó là hành động bình thường, cần thiết. Ngược lại, nếu người lớn xem nhẹ quy định này, trẻ cũng dễ hình thành tâm lý chủ quan. Việc xây dựng thói quen thắt dây an toàn vì thế cần bắt đầu từ những chuyến xe gia đình hằng ngày, trước khi lan tỏa ra cộng đồng.