Gửi bình luận
Mục tiêu vận hành kho dữ liệu văn hóa số quốc gia từ năm 2027 được đặt ra, với các nỗ lực chuẩn hóa, kết nối và xây dựng hạ tầng văn hóa từ các địa phương.
Ngày 10/9/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công bố kế hoạch triển khai Nghị định số 277/2026/NĐ-CP của Chính phủ về Hạ tầng văn hóa số giai đoạn 2026 - 2027. Theo kế hoạch, Bộ đặt mục tiêu thiết lập và đưa vào vận hành phiên bản đầu tiên của Kho dữ liệu văn hóa số quốc gia trong năm 2027; đồng thời xây dựng cổng kiểm thử giao diện lập trình API, kết nối kho dữ liệu này với Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia và Cổng dữ liệu quốc gia.
Tại Khu đền tháp Mỹ Sơn, công nghệ số ngày càng đi sâu vào công việc vốn đòi hỏi độ chính xác rất cao của những người làm bảo tồn. Từ quét laser 3D, flycam, lidar đến kỹ thuật đo ảnh, các lớp dữ liệu đang tạo nên một “bản sao số” ngày càng đầy đủ của di sản.
Đến nay, gần như toàn bộ công trình đền tháp cùng khoảng 200 hiện vật chính tại Mỹ Sơn đã được số hóa, quét 3D. Đáng chú ý, tháng 4/2024, các chuyên gia Đại học Warszawa (Ba Lan) phối hợp Ban Quản lý Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn sử dụng công nghệ lidar khảo sát khu vực di tích, qua đó hỗ trợ nhận diện dấu vết, phế tích khảo cổ bị cây rừng che phủ cũng như những biến đổi của địa hình.
Ông Nguyễn Công Khiết, Giám đốc Ban Quản lý Di sản văn hóa Mỹ Sơn cho biết, dữ liệu số cho phép cán bộ bảo tồn theo dõi biến dạng kiến trúc, xác định vị trí cấu kiện, mô phỏng phương án can thiệp và có thể trở thành căn cứ khoa học cho phục dựng nếu công trình bị tác động bởi thiên tai, thời gian.
Trong khi đó, Hội An hiện có hơn 1.360 di tích và danh thắng, riêng khu phố cổ khoảng 1.155 công trình di tích. Theo Trung tâm Bảo tồn Di sản văn hóa thế giới Hội An, Trung tâm đã thực hiện số hóa 1.345 hồ sơ di tích và nhà ở trong khu phố cổ.
Các hồ sơ sau khi số hóa đều được chuẩn hóa thông tin, sắp xếp theo cấu trúc khoa học, thống nhất, bảo đảm tính đầy đủ, chính xác và thuận tiện trong quá trình tra cứu, tìm kiếm thông tin. Việc hình thành hệ thống hồ sơ số hóa góp phần quan trọng trong việc xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử, phục vụ công tác quản lý về bảo tồn di sản, đồng thời tạo tiền đề cho việc kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu.
Hệ thống các bảo tàng của Đà Nẵng cũng đã bắt đầu lộ trình số hóa và ứng dụng công nghệ số, đưa di sản lên môi trường số từ vài năm trước. Ưng dụng mã QR, thuyết minh tự động và các nền tảng trực tuyến để mở rộng khả năng tiếp cận hiện vật, các bảo tàng đã tạo nên sức hút với khách tham quan. Đặc biệt, năm 2021, Bảo tàng Chăm Đà Nẵng trở thành bảo tàng đầu tiên của Việt Nam được giới thiệu trên Google Arts & Culture.
Ở các địa phương, các di sản, di tích cũng đang bắt đầu số hóa. Giữa tháng 5/2026, phường Hải Vân ra mắt Trang không gian văn hóa và di tích lịch sử bằng công nghệ VR360, với 12/15 di tích lịch sử, văn hóa cấp thành phố trên địa bàn được tích hợp vào hệ thống. Trước đó, ngày 6/5, phường Bàn Thạch đưa VR360 vào giới thiệu, quản lý những địa chỉ như Văn thánh Khổng miếu, Địa đạo Kỳ Anh, Nhà liệt sĩ Phạm Sỹ Thuyết, sông Đầm…
Theo kế hoạch triển khai Nghị định số 277/2026/NĐ-CP của Chính phủ về Hạ tầng văn hóa số giai đoạn 2026 - 2027 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, kho dữ liệu quốc gia được xây dựng theo mô hình liên hợp, kết hợp tập trung và phân tán, hướng đến tích hợp dữ liệu văn hóa, gia đình, thể thao và du lịch.
Bên cạnh đó, định hướng hình thành các nền tảng dùng chung về thư viện số, bảo tàng số, di sản số, nghệ thuật biểu diễn và đào tạo nghệ thuật trực tuyến; ứng dụng dữ liệu lớn phục vụ dự báo, hoạch định chính sách và quản lý nhà nước.
Đà Nẵng hiện có 6 di tích quốc gia đặc biệt, 84 di tích quốc gia, 475 di tích cấp tỉnh, 30 di sản văn hóa phi vật thể và tư liệu, cùng hơn 200 di tích trong danh mục kiểm kê. Cùng với nỗ lực số hóa di sản vật thể hay số hóa di tích ở các địa phương, những di sản văn hóa phi vật thể cũng đang được ngành văn hóa kiểm kê, số hóa.
Năm 2025, Bảo tàng Đà Nẵng cơ sở 2 triển khai kế hoạch thực hiện nghiên cứu, kiểm kê, sưu tầm, số hóa di sản văn hóa nghệ thuật bài chòi. Mục tiêu cốt lõi của dự án là xây dựng cơ sở dữ liệu toàn diện về nghệ thuật bài chòi, bao gồm cả tài liệu vật thể và phi vật thể, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho công tác bảo tồn và phát huy di sản trong kỷ nguyên số.
Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng về phát triển văn hóa xác định mục tiêu hoàn thành số hóa 100% di sản văn hóa đã được xếp hạng cấp quốc gia và cấp quốc gia đặc biệt ngay trong năm 2026. Để thực hiện tầm nhìn này, thành phố dự kiến bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách hằng năm cho lĩnh vực văn hóa.
Đà Nẵng cũng định hướng xây dựng hạ tầng số văn hóa thông qua việc thiết lập nền tảng dữ liệu lớn về di sản, nghệ nhân và đội ngũ văn nghệ sĩ. Thành phố cũng sẽ quy hoạch và đầu tư các thiết chế văn hóa có quy mô lớn như nhà hát lớn, các trung tâm văn hóa hiện đại và Bảo tàng văn hóa xứ Quảng.
Hiện tại, Ban Quản lý Di tích và danh thắng thành phố đang được giao tham mưu Dự án “Xây dựng hệ thống di tích, di sản số thành phố Đà Nẵng”, hướng tới hình thành hệ thống quản lý di sản số đồng bộ trên toàn thành phố. Dự án dự kiến rà soát, chuẩn hóa và xây dựng dữ liệu số đối với toàn bộ hồ sơ di sản văn hóa; số hóa hình ảnh 2D đối với 415 di tích, xây dựng 37 tour tham quan ảo VR360 và số hóa 3D đối với 6 di tích quốc gia được lựa chọn.