Lần đầu tiểu thuyết hóa việc khai sinh chữ quốc ngữ

Từ hành trình của chữ quốc ngữ

Đây là cuốn tiểu thuyết đầu tiên đi sâu tái hiện hành trình khai sinh chữ quốc ngữ dưới góc độ văn học. Tác phẩm kể lại cuộc gặp gỡ định mệnh giữa ngôn ngữ Việt giàu âm sắc và hệ thống chữ La-tinh, xoay quanh nhân vật trung tâm là giáo sĩ Francisco de Pina (người Bồ Đào Nha).

Ông là người đầu tiên bị mê hoặc bởi vẻ đẹp trong sáng và sức biểu cảm độc đáo của tiếng Việt ngay tại cửa biển Đại Chiêm (Hội An), từ đó bắt đầu công cuộc phiên âm, ký âm, được cho là người châu Âu đầu tiên thông thạo tiếng Việt.

Mộ ông nằm trong khuôn viên nhà thờ Phước Kiều, thuộc dinh trấn Thanh Chiêm xưa, tức là xã Điện Phương, huyện Điện Bàn, Quảng Nam (cũ).

Tác phẩm khắc họa mối quan hệ khăng khít giữa Pina với người học trò thông minh Bento Thiện, cùng sự hỗ trợ của nhà thông thái Đào Duy Từ, vương thái phi Minh Đức và công nữ Ngọc Vạn. Họ là những con người ở hai nền văn hóa khác nhau, nhưng cùng chung lòng trân trọng tiếng Việt, cùng nhau thắp lên ngọn lửa chữ viết.

Nhà báo Lưu Trọng Văn đã có nhận định về giá trị lịch sử ẩn sau mỗi con chữ: “Đã có máu, sự hy sinh để tạo nên chữ quốc ngữ như hiện nay”. Câu nói này gợi nhắc độc giả về sự thật lịch sử, rằng di sản quốc ngữ không phải tự nhiên mà có, mà là kết quả của một quá trình gian nan, đầy hy sinh và nỗ lực bền bỉ.

Trong tác phẩm, độc giả được chứng kiến những biến động lịch sử lớn, những âm mưu tranh quyền đoạt vị, những câu chuyện tình yêu đầy trắc trở (như giữa Nguyễn Phúc Kỳ và Tống Thị Toại), hoặc cuộc hôn nhân mang màu sắc chính trị đầy hy sinh của công nữ Ngọc Vạn.

Tất cả chi tiết này làm nổi bật những cống hiến thầm lặng của người Việt Nam để kiến tạo và bảo vệ lãnh thổ, cũng như di sản văn hóa của dân tộc.

Bên cạnh đó, việc tái hiện bối cảnh xã hội Đại Việt tấp nập tại Hải Phố với sự có mặt của các thương gia quốc tế như Araki Sotaro (Nhật Kỳ Trầm) đã phác họa bức tranh toàn cảnh về sự giao thoa văn hóa mạnh mẽ giữa Đông và Tây trong giai đoạn bản lề của lịch sử.

Hành trình vào văn chương

Tác phẩm không chỉ là cuốn tiểu thuyết giàu cảm xúc mà còn thể hiện chiều sâu nghiên cứu của nhà văn. Hoàng Minh Tường đã dành nhiều tâm huyết để thu thập và đối chiếu tư liệu, nhằm đảm bảo tính xác thực cho bối cảnh lịch sử và nhân vật.

Ông đã đi nhiều nơi, từ Tây Âu đến Trung Âu và các quốc gia khác, trong hành trình này, vai trò của người đồng hành và cố vấn là vô cùng quan trọng. Chính nhà văn Hoàng Minh Tường đã bày tỏ sự trân trọng đối với một trong những khách mời danh dự của buổi ra mắt: “Giáo sư Nguyễn Đăng Hưng là người châm ngòi cho những cuộc phiêu lưu của chúng tôi sang Tây Âu, rồi sang Trung Âu”.

Lời chia sẻ này hé mở về quá trình nghiên cứu kỳ công, không chỉ dừng lại ở các văn bản trong nước mà còn mở rộng ra quốc tế, tìm kiếm các tư liệu lưu trữ tại châu Âu để đảm bảo tính toàn diện và khách quan cho cuốn sách. Sự kết hợp giữa tư liệu lịch sử được nghiên cứu kỹ lưỡng và ngôn ngữ tiểu thuyết giàu chất trữ tình, đã làm cho dòng chảy lịch sử bốn thế kỷ trở nên sống động, gần gũi hơn bao giờ hết.

Với dung lượng 420 trang, tác phẩm đã được nhiều nhà nghiên cứu nhận xét là một bài hùng ca mà trong đó tiếng Việt hiện lên như nhân vật chính đầy sức sống và tính biểu cảm. Sách là lời nhắc nhở sâu sắc rằng mỗi con chữ, mỗi dấu câu mà chúng ta sử dụng ngày nay đều mang trong mình hơi thở lịch sử, sự hy sinh và tình yêu đối với tiếng nói dân tộc.

Buổi giao lưu ra mắt sách đặc biệt thành công khi thu hút sự tham gia của đông đảo học sinh, sinh viên. Các bạn trẻ đến tham dự và còn đặt nhiều câu hỏi sâu sắc cho tác giả và khách mời. Điều này cho thấy sự kiện đã được lan tỏa không chỉ đến giới chuyên môn mà còn đến với các bạn trẻ mong muốn được tìm hiểu về hành trình của chữ quốc ngữ với góc nhìn văn học giàu hình ảnh.

Sự đón nhận nhiệt tình này là một tín hiệu đáng mừng, khẳng định rằng khi lịch sử được kể lại bằng ngôn ngữ văn chương quyến rũ, đầy trách nhiệm và cảm xúc, nó vẫn có sức hấp dẫn mãnh liệt đối với công chúng hiện đại. Chữ và người, 400 năm... không chỉ là một ấn phẩm để đọc, mà còn là một thông điệp mạnh mẽ gửi đến thế hệ hôm nay và mai sau: hãy trân quý, giữ gìn và phát huy di sản vô giá mà chúng ta đã và đang có.