Làng của bình yên

Làng có sức hút đặc biệt với du khách vì chúng mang lại không gian, sắc thái yên bình, lưu giữ các giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc, đồng thời được phát triển theo hướng xanh, hài hòa và bền vững.

Hơi ấm miền biên viễn

Nhiếp ảnh gia, travel blogger Nguyễn Sơn Tùng đến từ Thành phố Hồ Chí Minh có niềm say mê đặc biệt với những chuyến đi. Thay vì hối hả khám phá thật nhiều nơi, anh thường chọn lọc điểm đến yêu thích và quay trở lại nhiều lần, đôi khi sống ở nơi đó một thời gian, tìm hiểu kỹ văn hóa địa phương, trải nghiệm phong cách và lối sống của người bản địa.

Những ngày này, Tùng có chuyến trở về Lô Lô Chải (Tuyên Quang), nơi anh đến lần đầu vào 5 năm trước, khi làng còn hoang sơ. Giờ đây mọi thứ được chăm chút và ấm cúng hơn, nhưng trong mắt anh, vẫn giữ được nét mộc mạc vốn có.

“Lô Lô Chải không ồn ào, không có các bảng chỉ dẫn hay quán xá san sát. Ở đây, người ta vẫn sống như thể thế giới ngoài kia chẳng hối hả bao giờ. Buổi sáng, tiếng gà gọi nắng lên, khói bếp vẽ trên bầu trời những sợi mỏng manh. Trẻ con chạy chơi rôm rả quanh những con dốc, người lớn ngồi bên hiên thêu áo, hong ngô, nhắc chuyện xưa, bình thản, ấm áp.”

Nằm cách thị trấn Đồng Văn khoảng 20 km, nép mình dưới chân cột cờ Lũng Cú, ngôi làng nhỏ bé này đẹp như một bức tranh cổ tích miền biên viễn, với những ngôi nhà trình tường vàng óng dưới nắng, các cô gái Lô Lô trong trang phục thổ cẩm rực rỡ, hai má ửng hồng.

Anh Tùng chia sẻ, điều khiến Lô Lô Chải tạo được dấu ấn nằm ở cách người dân gìn giữ bản sắc trong chính căn nhà của họ. Mỗi chi tiết, từ bức tường đất, mái ngói, đến nụ cười chào khách, đều thể hiện niềm tự hào về văn hóa dân tộc. Việc phát triển du lịch gắn với nhịp sống bản địa giúp làng trở nên gần gũi hơn, thay vì bị “đóng khung” theo mô hình du lịch đại trà.

“Ở Lô Lô Chải, tôi nhớ nhất là sự hiếu khách và ấm áp của dân làng. Sẽ rất bình thường nếu đêm se se lạnh, đi dạo trong làng, vô tình ngang qua một ngôi nhà thơm mùi khói bếp, đang dở mâm cơm, ấm trà, tôi được mời vào ngồi cùng, ăn uống và trò chuyện, thân thuộc như đã quen biết từ rất lâu”, Tùng kể.

Những “đại sứ văn hóa” mang tên “Làng”

Lô Lô Chải và làng Quỳnh Sơn (Lạng Sơn) cũng vừa được Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism) vinh danh là “Làng du lịch tốt nhất thế giới 2025”, ghi nhận những nỗ lực của các địa phương trong việc bảo tồn bản sắc dân tộc và phát triển du lịch bền vững.

Cùng với cảnh sắc thiên nhiên và văn hóa độc đáo, Lô Lô Chải còn được biết đến như một mô hình cộng đồng phát triển theo hướng xanh, tập trung cải thiện hạ tầng gắn với bảo vệ môi trường. Nơi đây đã quy hoạch hệ thống thu gom, xử lý rác thải, hạn chế sử dụng nhựa dùng một lần, đảm bảo nguồn nước sạch và nhà vệ sinh đạt chuẩn. Người dân địa phương chung tay gìn giữ cảnh quan, kiến trúc truyền thống, kiểm soát lượng khách phù hợp nhằm duy trì cân bằng sinh thái.

Trong khi đó, làng Quỳnh Sơn thuộc Khu di tích quốc gia đặc biệt Khởi nghĩa Bắc Sơn lưu giữ trọn vẹn bản sắc văn hóa Tày qua sinh hoạt, ẩm thực, kiến trúc và các hoạt động cộng đồng. Du khách đến đây có thể trải nghiệm cuộc sống nhà sàn, tham gia sản xuất nông nghiệp, dệt vải và thưởng thức món ăn truyền thống dân dã.

Đến nay, Việt Nam đã có năm làng được UN Tourism công nhận “Làng du lịch tốt nhất thế giới”, bao gồm cả làng Thái Hải (Thái Nguyên), Tân Hóa (Quảng Trị) và Trà Quế (Đà Nẵng). Trong đó, làng rau Trà Quế nổi bật với bề dày lịch sử, khí hậu ôn hòa, thổ nhưỡng tươi tốt. Người dân nơi đây bao đời sinh sống gắn với sáng tạo và phát triển nghề trồng rau theo phương thức hữu cơ. Những năm gần đây, làng mở rộng làm du lịch sinh thái nhưng vẫn giữ vững tiêu chí bảo tồn không gian làng quê, gìn giữ tri thức bản địa và giá trị văn hóa truyền thống.

Năm 2025 cũng được xem là “năm của làng” tại Đà Nẵng, khi làng dừa Cẩm Thanh (phường Hội An Đông) được Tạp chí Forbes (Hoa Kỳ) bình chọn là một trong “50 làng đẹp nhất thế giới” và làng gốm Thanh Hà (phường Hội An Tây) trở thành “Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất” của Giải thưởng Du lịch quốc gia 2025. Những giải thưởng này không chỉ tôn vinh vẻ đẹp thiên nhiên mà còn nhấn mạnh mô hình du lịch cộng đồng bền vững, nơi người dân địa phương là chủ thể, được sống trong chính giá trị của mình, mời gọi du khách tìm đến với sự tôn trọng và học hỏi, để cùng tôn vinh, bảo tồn văn hóa theo cách tự nhiên, chân thực nhất.

Mỗi ngôi làng đại diện cho một mảnh ghép độc đáo của bức tranh văn hóa Việt Nam, đóng vai trò như một “đại sứ văn hóa” trên bản đồ thế giới. Mong những ngôi làng mãi được gìn giữ, lưu lại với thời gian để làm đẹp cho mai sau.