Khám phá làng hoa giấy Thanh Tiên hơn 300 năm tuổi, nơi nghệ nhân Huế tỉ mẩn tạo nên những đóa hoa mang triết lý nhân sinh và vẻ đẹp bền bỉ mỗi dịp Tết đến.
Hoa giấy Thanh Tiên là nghề thủ công truyền thống tại phường Dương Nỗ (TP Huế), có lịch sử hơn 300 năm, nổi bật với những đóa hoa bền bỉ trước thời tiết khắc nghiệt của miền Trung. Giữa lúc các loại hoa tươi nhanh chóng phai tàn, sản phẩm từ làng nghề này vẫn giữ được sắc màu rực rỡ trên bàn thờ gia tiên suốt cả năm trời.
Người dân Huế vốn coi trọng việc thờ tự. Tuy nhiên, thời tiết cố đô những tháng cuối năm thường mưa phùn kéo dài, khiến hoa tươi trở nên xa xỉ và khó bảo quản. Để khắc phục điều này, từ thế kỷ 18, người dân làng Thanh Tiên đã sáng tạo ra các loại hoa giấy để dâng cúng.
Đáng chú ý, hoa giấy Thanh Tiên không chỉ đơn thuần là vật trang trí mà còn mang đậm tính triết lý. Một cành hoa tiêu chuẩn thường gồm 3 bông lớn ở giữa tượng trưng cho Tam cương (Quân – Thân – Sư) và 5 bông nhỏ xung quanh đại diện cho Ngũ thường (Nhân – Nghĩa – Lễ – Trí – Tín). Đây là cách người Huế nhắc nhở con cháu về đạo làm người trong mỗi dịp lễ Tết.
Để tạo ra một nhành hoa đạt chuẩn, nghệ nhân phải chuẩn bị từ tháng Chạp năm trước. Tre làm cành phải chọn tre già, phơi khô, vót nhỏ và tẩm nhựa cây để chống mối mọt. Điểm đặc biệt nhất là màu sắc của hoa được chiết xuất hoàn toàn từ thực vật như lá cây, vỏ quả và nhựa thông, giúp hoa giữ màu tươi lâu ngay cả trong điều kiện độ ẩm cao.
Kỹ thuật tạo nếp nhăn li ti trên cánh hoa được thực hiện bằng các dụng cụ gỗ thô sơ nhưng đòi hỏi sự chuẩn xác tuyệt đối. Từng cánh hoa sau khi tạo hình sẽ được dán hồ, ghép nhụy và gắn vào cành tre một cách khéo léo.
Từng có giai đoạn mai một trước sự lấn át của hoa nhựa, làng nghề Thanh Tiên đã hồi sinh mạnh mẽ nhờ sự sáng tạo của các nghệ nhân như ông Thân Văn Huy. Việc đưa hình ảnh hoa sen giấy vào sản xuất đã giúp danh tiếng làng nghề vượt ra khỏi biên giới Việt Nam, xuất hiện tại các không gian trà đạo và lễ hội lớn ở Mỹ, Pháp, Nhật Bản.
Hiện nay, làng hoa giấy Thanh Tiên không chỉ là nơi cung cấp vật phẩm thờ cúng mà còn là điểm du lịch văn hóa hấp dẫn. Sản phẩm của làng nghề hiện được tiêu thụ rộng rãi tại nhiều thành phố lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Hải Phòng.
Năm 2013, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế đã chính thức công nhận Thanh Tiên là làng nghề truyền thống. Đến năm 2019, nơi đây tiếp tục được công nhận là điểm du lịch Làng nghề truyền thống Hoa giấy Thanh Tiên – Tranh dân gian làng Sình, khẳng định giá trị văn hóa bền vững của vùng đất cố đô.
