ĐNO - Cao tốc giúp rút ngắn hành trình, thúc đẩy kết nối vùng. Nhưng tốc độ càng cao, rủi ro càng lớn nếu tài xế vẫn giữ thói quen tùy tiện. Chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, thậm chí đánh đổi bằng tính mạng.
Ngày 6/4, Đội CSGT đường bộ cao tốc số 6 (Cục CSGT, Bộ Công an) thông tin về việc xử lý một xe đầu kéo vi phạm hàng loạt lỗi khi lưu thông trên cao tốc Phan Thiết - Vĩnh Hảo.
Trước đó, chiều 5/4, trong quá trình tuần tra, lực lượng chức năng phát hiện phương tiện này không xuất trình được giấy đăng ký xe, không có giấy kiểm định, không có phù hiệu vận tải, đồng thời chở hàng vượt quá chiều cao cho phép.
Một chuỗi vi phạm tưởng như “quen tay” nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ đặc biệt lớn khi đặt vào môi trường cao tốc - nơi chỉ cần một tình huống bất ngờ cũng có thể dẫn đến tai nạn dây chuyền. Với các lỗi này, tài xế bị xử phạt 16 triệu đồng, trừ 8 điểm giấy phép lái xe và tạm giữ phương tiện 7 ngày.
Không dừng lại ở đó, trước đó không lâu, một xe đầu kéo khác bị phát hiện chở hàng vượt tải tới 126,77% - mức vi phạm đặc biệt nghiêm trọng. Tổng mức xử phạt lên tới 77,5 triệu đồng, kèm theo việc tước phù hiệu vận tải và buộc hạ tải. Những con số xử phạt ngày càng lớn cho thấy một thực tế: chế tài đang siết chặt, nhưng một bộ phận tài xế vẫn chưa thực sự thay đổi nhận thức.
Từ góc nhìn của lực lượng chức năng, vấn đề không chỉ nằm ở việc “biết luật”, mà là “hiểu đúng và làm đúng”. Trung tá Nguyễn Thị Hoàng Oanh, Đội phó Đội Tuyên truyền và xử lý, Phòng CSGT Công an thành phố Đà Nẵng nhấn mạnh, trên cao tốc, người lái xe bắt buộc phải tuân thủ cả tốc độ tối đa và tối thiểu theo từng đoạn tuyến.
Thông thường, tốc độ tối đa dao động từ 100 - 120 km/h, tối thiểu khoảng 60 km/h, tùy điều kiện thực tế và biển báo. “Việc chạy dưới tốc độ tối thiểu trong điều kiện bình thường không chỉ vi phạm mà còn gây cản trở, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho các phương tiện phía sau", Trung tá Oanh cho biết.
Theo quy định, hành vi này có thể bị phạt từ 800.000 đến 1 triệu đồng, thậm chí nếu gây tai nạn có thể bị xử phạt nặng hơn và trừ điểm giấy phép lái xe.
Không chỉ tốc độ, khoảng cách an toàn cũng là yếu tố sống còn. Theo Trung tá Oanh, ở vận tốc 100 - 120 km/h, khoảng cách tối thiểu giữa hai xe phải đạt 100 mét trong điều kiện bình thường.
Trong thời tiết xấu như mưa, sương mù, tài xế cần chủ động tăng khoảng cách theo “quy tắc 6 giây” thay vì 3 giây như thông thường, bởi khi đó độ bám đường giảm, tầm nhìn hạn chế và thời gian phản ứng cũng bị kéo dài.
Một trong những lỗi phổ biến khác là sử dụng sai làn đường. Trung tá Nguyễn Thị Hoàng Oanh phân tích, làn ngoài cùng bên trái trên cao tốc chủ yếu dùng để vượt xe và dành cho các phương tiện di chuyển với tốc độ cao nhất theo quy định. Sau khi vượt, tài xế cần nhanh chóng trở lại làn bên phải, tránh tình trạng “bám làn” gây cản trở dòng xe phía sau.
Trong khi đó, làn dừng khẩn cấp chỉ được sử dụng trong những tình huống bất khả kháng như xe gặp sự cố, tai nạn hoặc tình trạng sức khỏe khẩn cấp.
“Việc sử dụng làn khẩn cấp để vượt xe, đặc biệt khi ùn tắc, là hành vi vi phạm nghiêm trọng, có thể bị phạt từ 12 đến 14 triệu đồng và trừ điểm giấy phép lái xe", Trung tá Oanh cảnh báo.
Đáng chú ý, những hành vi như lùi xe, quay đầu hay đi ngược chiều trên cao tốc được xem là “lằn ranh đỏ” không được phép vượt qua. Theo quy định hiện hành, mức phạt cho các hành vi này có thể lên tới 30 - 40 triệu đồng, kèm theo việc trừ 10 điểm giấy phép lái xe.
“Đây là những hành vi cực kỳ nguy hiểm, bởi trong môi trường tốc độ cao, các phương tiện khác gần như không có đủ thời gian để phản ứng,” Trung tá Oanh nhấn mạnh.
Thực tế trên đường cho thấy, nhiều thói quen xấu vẫn đang tồn tại. Anh Trần Văn Hùng, tài xế container tuyến Bắc - Nam, chia sẻ: “Chạy cao tốc không giống đường thường. Xe nào cũng nhanh, mình chỉ cần chủ quan một chút là không kịp xử lý. Nhiều người vẫn có thói quen bám đuôi, chuyển làn ẩu, rất nguy hiểm".
Trong khi đó, chị Nguyễn Thị Lan, người thường xuyên di chuyển trên tuyến Đà Nẵng - Quảng Ngãi cho biết: “Có lần tôi thấy xe cứu hộ không thể tiếp cận hiện trường vì làn khẩn cấp bị chiếm dụng. Chỉ một hành vi sai có thể ảnh hưởng đến cả tính mạng người khác".
Pháp luật đã có những quy định rõ ràng, chế tài cũng ngày càng nghiêm khắc, nhưng điều cốt lõi vẫn nằm ở ý thức người tham gia giao thông.
Như Trung tá Nguyễn Thị Hoàng Oanh khuyến cáo, việc chuyển làn, vượt xe hay xử lý tình huống trên cao tốc đều phải tuân thủ nguyên tắc an toàn tuyệt đối: quan sát kỹ, bật tín hiệu sớm, chỉ thực hiện khi đủ điều kiện và không gây cản trở cho phương tiện khác.
Đồng thời, người lái xe tuyệt đối không dừng, đỗ trên cao tốc vì nhu cầu cá nhân, không sử dụng điện thoại khi đang điều khiển phương tiện và cần chủ động nghỉ ngơi tại các trạm dừng nghỉ khi cảm thấy mệt mỏi.
Cao tốc không cho phép thử sai. Mỗi quyết định phía sau tay lái đều phải chính xác, kỷ luật và có trách nhiệm. Tuân thủ luật là điều bắt buộc, nhưng quan trọng hơn là ý thức tự bảo vệ mình và người khác. Bởi suy cho cùng, nhanh hơn vài phút không bao giờ đáng để đánh đổi bằng sự an toàn của cả một hành trình.
