Lợi ích kép từ trồng rừng gỗ lớn

Người dân chưa mặn mà

Thành phố Đà Nẵng là một trong những địa phương có diện tích rừng tự nhiên thuộc nhóm đứng đầu cả nước, với diện tích đất có rừng khoảng 680.000ha.

Tuy nhiên, nhiều hộ dân còn lo ngại về sinh kế trong thời gian chờ khai thác nếu chuyển sang trồng rừng gỗ lớn, do thời gian khai thác kéo dài từ 10 năm trở lên, trong khi vẫn phải trang trải các nhu cầu chi tiêu hằng ngày.

Bên cạnh đó, không ít hộ dân chưa hiểu đầy đủ về lợi ích và quyền lợi khi tham gia chứng chỉ rừng (FSC), dẫn đến khó khăn trong tổ chức sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm, cũng như trong việc xác định và quản lý chuỗi hành trình sản phẩm từ nguyên liệu có nguồn gốc rừng đến các khâu chế biến, vận chuyển, sản xuất và phân phối cho người tiêu dùng.

Trước đây, HĐND tỉnh Quảng Nam đã ban hành Nghị quyết số 13/2025/NQ-HĐND ngày 24/6/2025 quy định mức đầu tư, hỗ trợ đầu tư các hoạt động lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh. Chính phủ cũng ban hành Nghị định số 58/2024/NĐ-CP ngày 24/5/2024 về một số chính sách đầu tư trong lĩnh vực lâm nghiệp nhưng người dân chưa thực sự mặn mà với việc trồng rừng gỗ lớn.

Ngoài ra, việc thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào khu vực miền núi để sản xuất, chế biến gỗ vẫn gặp nhiều khó khăn do nguồn nguyên liệu đầu vào chưa ổn định, thiếu sự liên kết chặt chẽ giữa hộ dân và doanh nghiệp.

Trong khi đó, chi phí chứng nhận rừng còn cao, rủi ro thiên tai lớn, thiếu nguồn giống chất lượng và kỹ thuật canh tác phù hợp, khiến việc khuyến khích người dân tham gia trồng rừng gỗ lớn càng trở nên khó khăn.

Việc xác định hiện trạng rừng, tọa độ, ranh giới và diện tích cụ thể trên thực địa nhằm phục vụ công tác đo đạc, lập hồ sơ và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp cho người dân hiện còn gặp nhiều khó khăn. Đặc biệt, đối với các trường hợp hồ sơ địa chính bị thất lạc hoặc không đầy đủ, việc xác minh gặp nhiều vướng mắc.

Cần giải pháp đồng bộ

Do chu kỳ khai thác rừng gỗ lớn kéo dài từ 10 năm trở lên, trong khi rừng trồng gỗ nhỏ (keo) chỉ từ 4 - 5 năm đã cho thu hoạch, để khuyến khích người dân chuyển đổi sang trồng rừng gỗ lớn, cần có các chính sách hỗ trợ sinh kế phù hợp trong thời gian chờ khai thác.

Theo đó, thành phố xem xét có nghị quyết hỗ trợ phát triển sinh kế dưới tán rừng trong giai đoạn này như: hỗ trợ xây dựng các mô hình kinh tế dưới tán rừng thông qua trồng cây dược liệu, cây lâm sản ngoài gỗ, nuôi ong lấy mật, chăn nuôi bán tự nhiên… nhằm tạo nguồn thu nhập thường xuyên, bù đắp chi phí và ổn định đời sống cho người dân trong thời gian chưa khai thác gỗ lớn. Mở rộng đối tượng và mức chi trả dịch vụ môi trường rừng, nghiên cứu thí điểm cơ chế chi trả tín chỉ carbon hoặc các chương trình hỗ trợ thích ứng biến đổi khí hậu để tạo thêm nguồn thu nhập. Song song đó, lồng ghép và triển khai hiệu quả các chính sách an sinh xã hội đối với hộ trồng rừng gỗ lớn, như đào tạo nghề, hỗ trợ giải quyết việc làm… nhằm góp phần nâng cao đời sống và bảo đảm sinh kế bền vững cho người dân.

Ngoài ra, nâng mức hỗ trợ trồng rừng gỗ lớn nhằm tạo điều kiện cho người dân đầu tư mua cây giống chất lượng cao, vật tư phân bón, cũng như thuê nhân công trồng và chăm sóc rừng.

Đồng thời, xuất phát từ đặc thù khu vực miền núi có thảm thực bì phát triển nhanh nên xem xét tăng số lần và mức hỗ trợ chăm sóc rừng trong giai đoạn đầu sinh trưởng nhằm nâng cao chất lượng rừng trồng, hạn chế tỷ lệ cây chết và sâu bệnh, qua đó bảo đảm hiệu quả kinh tế và tính bền vững của rừng gỗ lớn.

Bên cạnh đó, xây dựng và triển khai các chính sách tín dụng ưu đãi riêng cho trồng rừng gỗ lớn với lãi suất thấp, thời gian trả nợ phù hợp với chu kỳ sinh trưởng dài của cây gỗ lớn. Đồng thời, nghiên cứu áp dụng cơ chế bảo lãnh tín dụng hoặc hỗ trợ lãi suất nhằm giảm áp lực tài chính, khuyến khích người dân mạnh dạn đầu tư phát triển rừng gỗ lớn theo hướng bền vững.

Các sở, ngành của thành phố phối hợp chặt chẽ hơn nữa nhằm đẩy nhanh tiến độ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp cho người dân theo Nghị quyết số 07/NQ-HĐND ngày 13/1/2021 của HĐND tỉnh Quảng Nam (cũ) về Đề án đo đạc, lập hồ sơ địa chính, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp tại 9 huyện miền núi tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2021 - 2026. Sớm khắc phục tình trạng chậm trễ trong công tác cấp “sổ đỏ” rừng, hướng tới mục tiêu giao đất, cho thuê đất rừng ổn định, lâu dài và bền vững, tạo điều kiện để người dân yên tâm sản xuất, đầu tư và quản lý rừng hiệu quả.

Trong quá trình đo đạc, cần có sự tham gia, giám sát tích cực của chính quyền cấp xã và người dân địa phương nhằm bảo đảm tính chính xác, minh bạch và hiệu quả của công tác này. Đồng thời, lồng ghép công tác tuyên truyền, hướng dẫn để người dân hiểu rõ hơn về ý nghĩa và lợi ích của chứng chỉ rừng (FSC) trong việc nâng cao giá trị rừng trồng, gia tăng thu nhập bền vững từ rừng.

Hỗ trợ phát triển liên kết tiêu thụ và bảo đảm đầu ra ổn định, lâu dài cho sản phẩm gỗ lớn theo hướng khuyến khích doanh nghiệp ký kết hợp đồng liên kết, bao tiêu sản phẩm ngay từ đầu chu kỳ trồng rừng, giúp người dân yên tâm đầu tư, giảm thiểu rủi ro về thị trường.

Nghiên cứu xây dựng và triển khai các chương trình, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư sản xuất, chế biến sâu các sản phẩm gỗ tại các xã miền núi; hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, áp dụng thiết bị hiện đại, từng bước hình thành các chuỗi liên kết khép kín từ trồng rừng - khai thác - chế biến - tiêu thụ sản phẩm gỗ. Qua đó, nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng của sản phẩm, đáp ứng các yêu cầu về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.