Mang hương rừng xuống phố

Từ sáng sớm, chị Hồ Thị Huệ, ở làng C72 (xã Trà Tập) đã gùi giỏ lên nương thu hoạch ớt xiêm. Từ làng đến vườn chỉ hơn một cây số nhưng phải mất gần 15 phút leo dốc, băng qua những con suối nhỏ rồi men theo sườn đồi. Với người miền núi, đó là hành trình quen thuộc mỗi mùa thu hoạch.

Nằm trên đỉnh đồi cao, vườn ớt hiện ra xanh mướt giữa bạt ngàn núi rừng. Công việc hái ớt tưởng chừng đơn giản nhưng đòi hỏi sự kiên nhẫn, bởi từng quả đều nhỏ, phải hái bằng tay để giữ nguyên cuống, bảo đảm chất lượng khi bán.

Theo chị Huệ, ớt xiêm là loài cây mọc tự nhiên trong rừng. Hạt giống được chim chào mào phát tán khắp các cánh rừng sau khi ăn quả, nhờ đó cây sinh trưởng qua nhiều năm mà không cần con người chăm sóc.

“Khi nhu cầu thị trường tăng lên, chúng tôi mới bắt đầu đưa giống ớt này về trồng tập trung trên nương rẫy, vừa dễ chăm sóc vừa chủ động nguồn thu. Hằng năm, khoảng tháng 2 là thời điểm xuống giống. Từ tháng 4, cây bắt đầu cho thu hoạch và kéo dài đến hết tháng 10. Mỗi tháng, chúng tôi thu hái một lần. Khi mùa mưa đến, phần lớn cây bị rụi hoặc chết, bà con lại làm đất, gieo hạt cho vụ mới”, chị Huệ nói.

Điều làm nên sức hút của ớt xiêm Trà Tập không chỉ là vị cay nồng mà còn ở mùi thơm đặc trưng, rất phù hợp để chế biến nhiều món ăn. Hiện nay, sản phẩm được thương lái thu mua, cung cấp cho các quán ăn, cửa hàng thực phẩm và xuất hiện ngày càng nhiều tại các phiên chợ nông sản, dược liệu của địa phương, góp phần mang lại nguồn thu nhập ổn định cho nhiều hộ dân.

Bên cạnh ớt xiêm, những ngày chuẩn bị cho lễ hội, chị Hồ Thị Lệ ở làng C72 cho biết cũng đang tất bật thu hái nhiều sản vật khác của núi rừng. Những dây khổ qua rừng với trái nhỏ, vị đắng thanh, những búp măng nứa non vừa nhú sau cơn mưa được sơ chế cẩn thận, hay những bó rau lũi, rau ranh non được lựa chọn kỹ trước khi đưa xuống phố.

“Đây đều là những sản vật quen thuộc trong bữa cơm của đồng bào Ca Dong, Xơ Đăng. Không chỉ mang hương vị riêng của núi rừng, nhiều loại còn được xem là thực phẩm giàu dinh dưỡng, gắn với tập quán sinh hoạt và tri thức bản địa được lưu truyền qua nhiều thế hệ”, chị Lệ cho hay.

Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của du lịch cộng đồng và các phiên chợ giới thiệu sản phẩm OCOP, nông sản bản địa Trà Tập ngày càng được nhiều người biết đến. Không ít du khách tìm mua dược liệu, nông sản vùng cao để làm quà. Giá trị của những sản vật vốn chỉ phục vụ bữa ăn gia đình vì thế cũng được nâng lên, mở ra thêm cơ hội phát triển kinh tế cho người dân vùng cao.

Lễ hội sâm Ngọc Linh và Dược liệu quốc tế sắp tới vừa là dịp quảng bá thương hiệu sâm Ngọc Linh vừa là cơ hội để những sản vật bình dị của núi rừng tiếp cận đông đảo người tiêu dùng. Mỗi sản vật là một câu chuyện về sinh kế, về sự gắn bó giữa con người với núi rừng và khát vọng nâng tầm nông sản bản địa.