Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp: Tìm giải pháp gỡ khó cho cấp xã

Nhằm tìm ra giải pháp phù hợp, sát với tình hình thực tế, các đoàn công tác của Bộ Nội vụ tổ chức khảo sát đa dạng từ địa phương miền núi, biên giới, đến đồng bằng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.

Đồng thời bao quát trên các lĩnh vực, từ đơn vị hành chính, sự nghiệp công lập, cơ sở giáo dục - đào tạo, cơ sở y tế, đến tình hình biên chế và đặc biệt là những khó khăn, vướng mắc về vị trí việc làm, chế độ chi trả, trợ cấp...

Nỗ lực vận hành

Khảo sát thực tế tại các xã Thăng Bình, Đồng Dương, Thăng An, Thăng Điền, Thăng Trường và Thăng Phú, đoàn công tác nhìn nhận: Qua gần 3 tháng vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bộ máy chính quyền cấp xã cơ bản đã ổn định, hoạt động hiệu quả.

Ông Trần Thế Vinh, Phó Chủ tịch UBND xã Thăng Bình cho biết, tổng số cán bộ, công chức, viên chức được bố trí làm việc tại xã là 95 người, trong đó khối nhà nước có 58 người. Ngoài ra, địa phương có 40 cán bộ không chuyên trách và 3 hợp đồng lao động.

Việc sắp xếp, bố trí cán bộ, công chức, viên chức, người lao động tại UBND xã được thực hiện trên cơ sở định hướng chung của cấp trên, đảm bảo tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở. Đồng thời tạo điều kiện để cán bộ, công chức, viên chức phát huy năng lực, sở trường.

“Hiện nay khối lượng công việc tăng lên, trong khi biên chế giảm và thời gian triển khai gấp, dẫn đến quá tải, nhất là với các phòng, ban chuyên môn. Cạnh đó, áp lực báo cáo, số lượng báo cáo từ cấp trên nhiều, thời hạn gấp, ảnh hưởng đến chất lượng và tiến độ.

Do đó, đề xuất Bộ Nội vụ, Sở Nội vụ tăng cường công tác tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trên tất cả lĩnh vực, nhất là các lớp tập huấn chuyên sâu về công tác chỉnh lý và số hóa tài liệu lưu trữ để đáp ứng nhu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới”, ông Vinh kiến nghị.

Tại xã Đồng Dương, để bộ máy vận hành trơn tru, chính quyền địa phương thực hiện công tác bố trí, sắp xếp, phân công nhiệm vụ cho cán bộ, công chức, viên chức phù hợp với trình độ chuyên môn, năng lực, đảm bảo ổn định tư tưởng, không gây xáo trộn lớn. Các cơ quan, đơn vị đã phát huy vai trò, chức năng, nhiệm vụ, phối hợp nhịp nhàng, giải quyết công việc kịp thời, đúng quy định.

Đáng chú ý, thực hiện Đề án số 1342/ĐA-UBND, ngày 21/8/2025 của UBND thành phố Đà Nẵng về “Rà soát, sắp xếp cán bộ, công chức phường, xã và điều động, biệt phái tăng cường hỗ trợ công tác chính quyền địa phương các xã miền núi, vùng xa trên địa bàn thành phố Đà Nẵng”, địa phương đã triển khai việc điều động, bố trí cán bộ giữa khối Đảng, Mặt trận và khối chính quyền để đảm bảo yêu cầu của đề án.

Theo ông Lưu Đức Phương, Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Dương, hiện nay một số quy định liên quan đến chế độ công chức chưa được ban hành rõ ràng nên địa phương còn lúng túng trong triển khai thực hiện, như việc tăng lương thường xuyên, nâng thâm niên cho công chức Ban Chỉ huy quân sự xã, các ban HĐND xã; việc nâng mức phụ cấp thâm niên đối với nhà giáo hết thời gian tập sự, bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp và xếp lương đối với viên chức; quy trình bổ nhiệm Phó Chủ tịch HĐND, UBND xã. Đây là những vấn đề cán bộ, công chức, viên chức quan tâm, cần sớm được hướng dẫn.

Nâng cao hiệu quả hoạt động

Đối với khu vực miền núi, ông Bríu Quân, Chủ tịch UBND xã Avương đề xuất ngành nội vụ cần ban hành khung mẫu vị trí việc làm cấp xã, bao gồm chức năng, nhiệm vụ, tiêu chuẩn năng lực, yêu cầu trình độ và kinh nghiệm phù hợp với từng loại hình xã.

Điều này nhằm tạo cơ sở cho các địa phương trong công tác phân công nhiệm vụ, tuyển dụng, đào tạo và đánh giá cán bộ, công chức, viên chức phù hợp với đặc điểm địa phương.

Đồng thời cần có hướng dẫn cụ thể về mô tả công việc và khung năng lực cho từng vị trí công tác, từ lãnh đạo, quản lý đến chuyên môn, nhằm đảm bảo sự minh bạch, thống nhất trong áp dụng và tránh tình trạng khác biệt trong triển khai giữa các địa phương.

“Để giải bài toán khó khăn về nhân lực miền núi, Sở Nội vụ cần xây dựng cơ chế điều động, luân chuyển, biệt phái cán bộ, công chức, viên chức, nhất là viên chức giáo viên có năng lực từ khu vực đồng bằng lên miền núi và ngược lại nhằm đảm bảo sự phân bổ hợp lý nguồn nhân lực. Nghiên cứu ban hành các chính sách ưu đãi, thu hút, tạo điều kiện để cán bộ, công chức, viên chức yên tâm công tác lâu dài tại vùng đặc biệt khó khăn”, ông Quân đề xuất.

Ông Trần Trung Sơn, Phó Giám đốc Sở Nội vụ thành phố Đà Nẵng cho biết, ghi nhận từ cơ sở cho thấy, những kiến nghị của địa phương chủ yếu liên quan đến việc thiếu cán bộ chuyên môn, khó khăn về cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật, một số thủ tục chưa đồng bộ…

Sở Nội vụ sẽ tham mưu lên cấp trên hỗ trợ, giải quyết, trong đó ưu tiên trước mắt là triển khai các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ, công chức, viên chức cấp xã.

Trao đổi với tập thể lãnh đạo các địa phương, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ (Bộ Nội vụ) Phạm Hùng Thắng đề nghị các xã tiếp tục triển khai thực hiện nghiêm túc, đồng bộ, hiệu quả, kịp thời các chỉ đạo của Trung ương và của thành phố Đà Nẵng về xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp.

Từng địa phương linh hoạt tổ chức bộ máy phù hợp tình hình, bảo đảm hoạt động thống nhất, thông suốt, hiệu lực, hiệu quả.

Đặc biệt, thay đổi tư duy trong lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành thực hiện nhiệm vụ, nhất là phải chuyển từ tư duy hành chính sang phục vụ nhân dân, gần dân.

Với những nội dung vượt thẩm quyền, đoàn sẽ tổng hợp, đề xuất cấp trên xem xét, hướng dẫn nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp xã trong thời gian tới.