Mưa lũ diễn biến phức tạp tại Trung Quốc

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan, giới chuyên gia cảnh báo nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và ngập lụt nghiêm trọng sẽ tiếp tục gia tăng trong những tuần tới.

Theo Trung tâm Khí hậu quốc gia Trung Quốc, mùa mưa tại miền Bắc chính thức bắt đầu từ ngày 10/7, sớm hơn 8 ngày so với mức trung bình nhiều năm. Đáng lo ngại là trước khi bước vào cao điểm mùa lũ, nhiều khu vực đã ở trong tình trạng đất bão hòa do mưa kéo dài suốt nhiều tháng, làm giảm khả năng thấm nước và gia tăng nguy cơ lũ quét, ngập úng.

Từ 1/4 đến 12/7, lượng mưa trung bình tại miền Bắc Trung Quốc đạt 228,6mm, cao hơn 23,1% so với thông thường và là mức cao nhất trong cùng kỳ 10 năm qua. Đặc biệt, tỉnh Hà Bắc và thành phố Thiên Tân ghi nhận lượng mưa lớn nhất trong cùng kỳ kể từ khi Trung Quốc bắt đầu lưu trữ số liệu khí tượng vào năm 1961.

Theo China Daily, áp lực càng gia tăng khi nước này bước vào giai đoạn cao điểm của mùa lũ, kéo dài từ 16/7 đến 15/8. Chỉ trong khoảng 4 tuần này, miền Bắc Trung Quốc thường hứng chịu gần 1/3 tổng lượng mưa cả năm, khiến công tác phòng chống thiên tai đối mặt nhiều thách thức.

Bộ Thủy lợi Trung Quốc cho biết, mực nước trên nhiều hệ thống sông dâng cao. Đến nay, nước này đã ghi nhận hơn 20 trận lũ lớn trên các lưu vực trọng yếu; hơn 600 con sông có mực nước vượt ngưỡng cảnh báo, cao hơn 35% so với mức trung bình cùng kỳ 5 năm gần đây. Trong đó, hơn 90 con sông vượt mực nước lũ thiết kế và 14 con sông ghi nhận mực nước cao nhất kể từ khi có số liệu quan trắc.

Theo Trung tâm Khí hậu quốc gia Trung Quốc, nguyên nhân khiến mùa mưa năm nay đến sớm và có cường độ mạnh là do xoáy lạnh Đông Bắc Trung Quốc hoạt động kéo dài. Hệ thống thời tiết tầng cao này tạo điều kiện hình thành các đợt mưa lớn liên tiếp trên diện rộng.

Dự báo trong giai đoạn cao điểm sắp tới, các địa phương như Bắc Kinh, Thiên Tân, Hà Bắc, Liêu Ninh, Hắc Long Giang và Nội Mông có thể tiếp tục ghi nhận lượng mưa cao hơn trung bình từ 20-50%. Những đợt mưa cực đoan có nguy cơ gây lũ lớn, lũ quét và sạt lở đất, đặc biệt tại các khu vực miền núi.

Diễn biến bất thường của thời tiết được đặt trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét. Cục Khí tượng Trung Quốc nhận định, nhiệt độ toàn cầu gia tăng đang làm thay đổi quy luật thời tiết, khiến các hiện tượng cực đoan xuất hiện thường xuyên hơn và vượt ngoài kinh nghiệm ứng phó truyền thống.

Đồng thời, sự tương tác giữa hiện tượng nóng lên toàn cầu và các hình thái khí hậu quy mô lớn như El Nino khiến nhiều loại hình thiên tai có xu hướng xảy ra đồng thời trên diện rộng, thay vì là các sự kiện riêng lẻ.

Trước những thách thức đó, Trung Quốc đang đẩy nhanh hiện đại hóa hệ thống dự báo và cảnh báo sớm mưa lũ thông qua kế hoạch hành động giai đoạn 2026 - 2028.

Kế hoạch tập trung nâng cấp mạng lưới trạm thủy văn, mở rộng hệ thống giám sát mưa lũ ba tầng kết hợp vệ tinh, radar, trạm đo mưa và trạm thủy văn; đồng thời thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực quản lý tài nguyên nước nhằm cải thiện độ chính xác của dự báo và kéo dài thời gian cảnh báo sớm.

Trong khi phải ứng phó với mưa lũ, nhiều khu vực khác của Trung Quốc cũng đang trải qua các đợt nắng nóng gay gắt. Nhiều thành phố ghi nhận nhiệt độ vượt 37⁰C, trong khi một số khu vực Tây Bắc được dự báo có thể lên tới 44⁰C. Tại Thành Đô, nền nhiệt kết hợp độ ẩm cao buộc một số ga tàu điện ngầm phải mở cửa để người dân tránh nóng.

Theo Sách Xanh về Biến đổi khí hậu do Cục Khí tượng Trung Quốc công bố đầu tháng 7/2026, nhiệt độ trung bình hằng năm của nước này đã tăng 0,31⁰C mỗi thập kỷ trong giai đoạn 1961 - 2025, cao hơn tốc độ tăng trung bình toàn cầu.