ĐNO - “Nhiễu số” là tên gọi của chương trình nghệ thuật đương đại do một nhóm sinh viên Đà Nẵng xây dựng, nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về trí tuệ nhân tạo (AI).
Những ngày đầu tháng 4, tại không gian trưng bày của Xi-nê Bistro & Jazz (phường Hải Châu) diễn ra triển lãm trải nghiệm “Nhiễu số”, thu hút nhiều khách tham quan, đặc biệt là giới trẻ.
“Nhiễu số” do nhóm sinh viên chuyên ngành Truyền thông đa phương tiện Trường Đại học FPT Đà Nẵng tổ chức, với ý nghĩa nâng cao nhận thức của giới trẻ về hiện tượng “AI slop” - thuật ngữ chỉ các nội dung số chất lượng thấp, thiếu logic hoặc vô nghĩa, được tạo ra hàng loạt bằng công nghệ AI tạo sinh.
Triển lãm “Nhiễu số” được xây dựng như một không gian nghệ thuật đương đại, sử dụng ngôn ngữ thị giác và các hình thức ẩn dụ để tái hiện tình trạng nhiễu nội dung trong môi trường số; qua đó giúp mọi người trực tiếp nhìn, chạm và suy ngẫm về môi trường nội dung số và cách nội dung số tác động đến cảm xúc, sự chú ý và nhận thức của cộng đồng.
Triển lãm còn có những tác phẩm được tích hợp công nghệ thực tế tăng cường (AR), trong đó có các bức tranh do sinh viên thực hiện, giúp người xem mở rộng cách tiếp cận và khám phá thêm những lớp ý nghĩa phía sau tác phẩm.
Sinh viên Trương Thanh Yến Quỳnh, Trưởng nhóm dự án “Nhiễu số” cho biết, đây là một hoạt động thuộc dự án truyền thông Mind Back mùa 2, được triển khai từ tháng 1/2026 đến tháng 4/2026, hướng tới nhóm công chúng trẻ Việt Nam từ 18 - 24 tuổi.
Dự án mang thông điệp “Clean Feed - Clear Mind” (tạm dịch là Bảng tin sạch - Tâm trí sáng), nhấn mạnh mối liên hệ giữa môi trường nội dung số và trạng thái nhận thức của người dùng. Trong đó, “Clean Feed” không có nghĩa là từ bỏ mạng xã hội, mà là chủ động lọc bớt những nội dung kém chất lượng, lặp lại hoặc chỉ nhằm giữ người xem ở lại lâu hơn.
Khi bảng tin (newsfeed) được chọn lọc có ý thức, người dùng sẽ có cơ hội tiếp cận nhiều nội dung có giá trị hơn, từ đó giảm cảm giác quá tải thông tin, mệt mỏi tinh thần, lấy lại sự tập trung"
Sinh viên Trương Thanh Yến Quỳnh, Trưởng nhóm dự án “Nhiễu số”
Không gian triển lãm gồm 3 khu vực: khu nhận diện, khu trưng bày và khu hành động. Tại đây, các nội dung truyền thông tập trung nói về thực trạng phát triển của AI hiện nay trên nền tảng số.
Không chỉ dừng lại ở trải nghiệm thị giác, triển lãm giúp khách tham quan được nhìn lại chính thói quen tiêu thụ nội dung trên mạng xã hội, từ đó khuyến khích những hành động cụ thể: dừng lại vài giây trước khi xem tiếp, bấm “không quan tâm”, bỏ theo dõi các nguồn nội dung kém chất lượng, ưu tiên lựa chọn các kênh thông tin có giá trị.
Khi người dùng chủ động chọn lọc nội dung, newsfeed sẽ dần sạch hơn và trải nghiệm số cũng trở nên lành mạnh hơn.
Theo ban tổ chức, “Nhiễu số”, hiện tượng “AI slop” chủ yếu đến từ cơ chế sản xuất và phân phối nội dung trên các nền tảng số hiện nay. Khi công nghệ AI tạo sinh khiến việc viết kịch bản, tạo hình ảnh, lồng tiếng và dựng video trở nên nhanh hơn, rẻ hơn và có thể thực hiện với số lượng lớn, nhiều nội dung được tạo ra theo hướng tối ưu tốc độ và sản lượng hơn giá trị thông tin hoặc giá trị sáng tạo.
Các nền tảng mạng xã hội tiếp tục khuếch đại những nội dung này vì thuật toán thường ưu tiên các tín hiệu như thời gian xem, mức độ tương tác và khả năng giữ người dùng ở lại màn hình. Chỉ cần một nội dung đủ lạ, đủ kích thích tò mò hoặc đủ bắt mắt trong vài giây đầu, đã có thể lan truyền mạnh dù chất lượng thực tế không cao.
Tham quan triển lãm, anh Đỗ Phi Tùng (phường An Hải) cho biết: “Bên cạnh sự phát triển về công nghệ thì còn có những mặt trái như: tin giả, hình ảnh phản cảm, sai sự thật... được tạo nên từ AI. Điều này tạo những nhìn nhận sai lệch hay cảm xúc tiêu cực trong cộng đồng. Chính vì thế, cần được tuyên truyền rộng rãi, bắt đầu từ những người trẻ - thế hệ có sự tiếp xúc với công nghệ mạnh nhất”.
Trải nghiệm các tác phẩm qua công nghệ AR, chị Lê Thị Thu My (phường Hải Châu) cho hay, những tác phẩm tại triển lãm "đánh" mạnh vào yếu tố thị giác với những chủ đề về cảm xúc con người qua tiếp xúc với AI và mạng xã hội. Đây là một cách làm mới lạ, thu hút để truyền tải những thông điệp về tiếp nhận thông tin an toàn, tích cực.
ThS. Hoàng Trần Tú Phương, giảng viên Khoa Công nghệ truyền thông, Trường Đại học FPT Đà Nẵng, người hướng dẫn dự án cho hay: “Điểm đáng ghi nhận của dự án Mind Back và triển lãm “Nhiễu số” là sinh viên nhận diện một vấn đề mới của môi trường truyền thông, đồng thời chuyển hóa nó thành một trải nghiệm truyền thông cụ thể. Đây là cách tiếp cận phù hợp với đào tạo truyền thông hiện nay, khi sinh viên đi từ nghiên cứu, phân tích vấn đề đến thiết kế giải pháp có tính ứng dụng và tạo ra tác động xã hội thực tế”.
Nhà báo Thanh Huyền, biên tập viên VTV8 nhận định: “Giá trị của dự án nằm ở chỗ sinh viên nhìn thấy một xu hướng truyền thông mới và biết cách đặt câu hỏi về tác động của nó đối với công chúng trẻ. Từ một vấn đề khá trừu tượng như “AI slop”, các sinh viên đã cố gắng chuyển hóa thành một hình thức thể hiện gần gũi, trực quan và có khả năng gợi mở đối thoại với người xem”.
Đây là tín hiệu tích cực cho thấy sinh viên đang tiếp cận truyền thông không chỉ dừng ở việc sản xuất nội dung, mà còn chủ động quan sát, phân tích và phản hồi trước các vấn đề của xã hội đương đại.
Nhà báo Thanh Huyền, biên tập viên VTV8
